Đời bốc vác trong đêm (kỳ 2)

Trích Tuổi trẻ Online

Chén cơm đong đầy đêm trắng

TT - Những phận đời bốc vác lấy đêm làm ngày, có người cả mấy chục năm chưa có được một giấc ngủ đêm an lành. Giấc ngủ như một thứ xa xỉ bởi những đêm trắng là chén cơm, là sinh tồn qua ngày đoạn tháng.

Đêm “lốc” dài

Chợ đầu mối nông sản Thủ Đức (TP.HCM) những ngày gần Tết Đinh Hợi vẫn ế ẩm. Người thuê không đủ để cả nhóm bốc vác chúng tôi trang trải tiền mướn xe, mua ổ bánh mì lót dạ và vài ly trà đá qua đêm. Những đêm như thế được dân đàn anh nơi này gọi bằng một từ thật ấn tượng: lốc! Nam mới vào nghề nên có cách hiểu riêng của nó, “lốc” nghĩa là lỗ tiền cơm và tiền thuê xe kéo. Còn với tôi, “lốc” là những đêm không được ngủ và cũng không có chén cơm ăn.

Trời đã hừng sáng mà cô Loan mới kiếm được 6.000 đồng từ việc gói ghém và chuyển mấy thùng hàng trái cây ra xe cho một mối quen. Cô cứ lôi ra lôi vào, đếm đi đếm lại mấy đồng bạc lẻ rồi thở dài: “Mấy hôm nay đêm nào cũng “lốc”, tiền xe buýt đi về hết 12.000 đồng, cộng với sáu ngàn tiền thuê xe nữa mà có được bấy nhiêu đây thì làm sao mà sống! Cả tuần nay cô phải ăn ké cơm của bà già, thấy nhẫn tâm quá. Tội nghiệp bả, đã 90 tuổi rồi mà còn phải lọ mọ đi nhặt ve chai”.

Những ngày tiếp theo cũng không khá hơn, tối nay cô Loan nói ngày mai không đi làm nữa mà đi chùi lư đồng thuê ở quận 1. “Làm gì thì làm cũng phải xoay xở vài chục bạc cho mẹ già ăn tết chứ con”, cô Loan nói. Bớt đi một người, cơ hội có việc cho những người khác nhiều hơn nhưng sao ai cũng buồn.

Hằng đêm người bốc vác chầu chực ở các khu chợ trông ngóng chủ hàng - Ảnh: Như Hùng

Cơn lốc đi qua đời của cô Trần Thị Bảy còn buồn hơn. Cô vào nghề khi mới 17 tuổi, tính đến nay cũng đã 34 năm làm nghề khuân thuê vác mướn rồi mà cái nghèo khó vẫn chưa rời cô. Cô thuê nhà ở chung với vợ chồng đứa con gái đầu, đêm bạc mắt vì chén cơm, ngày bận bịu trông giữ cháu ngoại nên chẳng có thời gian để ngủ. Hằng ngày cô thường tranh thủ lên chợ sớm rồi kiếm một góc nào đó chợp mắt lấy sức.

Thấy giọng cô hơi yếu, tôi bắt chuyện, cô cho biết: “Mấy hôm nay cô bị bệnh ho ra máu mà không có tiền để đi khám. Cả tháng nay đêm nào cũng “lốc”, túng quá cô đi vay nóng 1 triệu đồng để phụ tiền nhà với đứa con. Gần tết nên chủ nợ kiếm hoài, lãi lên đến 3 triệu rồi, biết lấy tiền đâu mà trả đây”. Cô Bảy có ba người con, con gái lớn đã có chồng, còn một trai đang ở trường cai nghiện, thằng nhỏ 11 tuổi cũng lang thang rày đây mai đó. Nhắc đến mấy đứa con, cô động lòng: “Cũng tại mải kiếm sống nên không có điều kiện dạy dỗ tụi nó nên người. Bốc vác mà con, ăn còn bữa đói bữa no thì tiền đâu mà lo cho tụi nó học hành”.

Nửa đêm về sáng lạnh hơn, bất chợt có tiếng cười hiếm hoi trong đêm, đó là giọng cười sảng khoái của anh Vẹn, quê Bạc Liêu: “Hôm nay tổ đãi, kiếm được hơn trăm ngàn rồi. Mai phải tranh thủ đi chợ mua ít bánh trái gửi về cho ông bà già mới được”. Dự định của anh chưa kịp thực hiện thì gần sáng đã thấy anh hốt hoảng chạy về báo: “Xe nặng quá, lật hư hết hàng rồi. Bà chủ bắt đền hai thùng nho, anh em có tiền cho tao mượn, chứ để bả báo bảo vệ thì mất việc như chơi”. Cả nhóm móc hết túi cũng chỉ được hơn 200.000 đồng. Năn nỉ mãi rồi bà chủ cũng chịu bỏ qua sau khi lấy tiền đền 350.000 đồng. Đêm đó, cả đám chúng tôi chẳng có được một ổ bánh mì lót dạ. Đói, mệt mỏi và buồn chán. Đêm “lốc” thật dài.

Đánh đổi chén cơm

Sau khi lót tạm miếng cactông cho hai đứa con ngủ ở rìa chợ, chị Hoa tất bật với những thùng hàng, xe đẩy - Ảnh: Như Hùng

Đã bước qua tuổi 60 song bác Huỳnh Hoa vẫn phải bám lấy nghề bốc vác. Mấy mươi năm trong nghề cũng đủ để bác chiêm nghiệm phận đời: “Bần khó mới phải đi làm bốc vác, chứ sung sướng gì cái nghề này hả con. Việc nặng, cực nhọc mới đến tay mình, không làm thì đói, làm thì ôm bệnh về già. Đã bước chân vào nghề này thì sống ngày nào biết ngày đó con ơi”. Thở dài, bác đưa tay chỉ qua hai đứa nhóc ngủ bên lề chợ: “Rồi nó cũng như cha mẹ nó thôi, làm sao thoát khỏi phận bốc vác!”. 

Hỏi ra mới biết hai đứa nhỏ ngủ bên lề chợ là con chị Hoa và anh Mười. Cả anh và chị đều là dân bốc vác lâu năm ở chợ Cầu Muối, mới chuyển lên đây sau này. Đêm, cả hai vợ chồng chị phải ra ngồi chầu chực ở chợ, để tụi nhỏ ở nhà cũng không yên tâm nên anh chị đưa cả thằng lớn 10 tuổi và đứa nhỏ 2 tuổi đi cùng. Hằng đêm, chị lót tạm mấy miếng cactông bên lề chợ cho hai đứa con ngủ rồi hối hả với từng thùng hàng, xe đẩy.

Đưa tay đắp thêm cho hai đứa nhỏ cái áo, chị Hoa kể: “Tui quê miền Trung, còn ổng ở miền Tây, phận nghèo dễ thông cảm với nhau. Hai vợ chồng làm quần quật, nhưng tháng nào tụi nhỏ không ốm đau thì còn có cái mà ăn, chứ không thì cứ phải vay chỗ này mượn chỗ kia đắp đổi cho qua bữa. Thằng lớn đang tuổi đi học mà đâu được đi, chắc vài năm nữa lại cầm xe đẩy thôi em ạ”.

Còn câu chuyện của chị Đàm Thị Mười lại buồn hơn. Từ Sóc Trăng theo chồng lên TP.HCM kiếm sống, thấy chồng làm bốc vác cực nhọc mà không đủ ăn, chị mò mẫm tìm ra chợ đêm phụ đẩy xe cho chồng. Do sức yếu không thể bưng bê, kéo xe như người khác, chị đành chọn một chân sai vặt trong chợ. Lúc đầu chị nhận hốt rác, gọt củ quả trong chợ, làm quần quật cả đêm mà cũng chỉ được 600.000 đồng mỗi tháng. Thấy việc cắt tỉa hành có tiền hơn, chị lại xin làm. Mới làm được hơn sáu tháng thì mắt chị bị sưng húp và mờ hẳn do phấn hành bay vào, chị bỏ nghề. Kể về đời mình mà chị cứ giàn giụa nước mắt: “Ở quê chỉ có mấy sào ruộng, làm đầu tắt mặt tối mà cũng bữa đói bữa no. Lo con không có tương lai nên vợ chồng tui mới bàn nhau lên đây làm thuê làm mướn để lo cho tụi nhỏ đi học mong sao thoát được cảnh nghèo. Ai ngờ tương lai con cái còn mù mịt hơn. Thằng con lớn thấy mẹ bị bệnh nên cũng bỏ học bán vé số phụ cha”.

Khi bước vào nghề bốc vác ở tuổi 20, có lẽ anh Nguyễn Văn Thương không hề nghĩ rằng đời mình lại bi đát như ngày hôm nay. Sau 20 năm bán mình cho thân phận bốc vác, những gì anh thu được chỉ là sự túng quẫn và mang trong mình nhiều bệnh. Sau nhiều năm làm quá sức mình, nhiều lần anh bị ho ra máu, đau lưng quằn quại nhưng cũng không dám đi khám, cứ âm thầm giấu vợ giấu con mà chịu đựng, cho đến một ngày anh quị hẳn khi đang khuân hàng xuống ghe. Thương chồng, vợ anh chạy đôn chạy đáo vay nóng mấy triệu đồng đưa anh đi viện.

Anh kể: “Ngày ra viện bác sĩ dặn tôi là không được khuân vác nặng. Nhưng không vác nặng thì lấy tiền đâu ra trả nợ và nuôi vợ nuôi con. Thế là tôi đành bỏ ngoài tai những lời khuyên của bác sĩ để tiếp tục bốc vác”. Ráng thêm được mấy năm nữa thì anh yếu hẳn, cột sống bị cong lộ rõ ra ngoài, cái lưng đơ như một tấm ván. Nợ nần chồng chất, anh Thương không đi làm được nữa, chút tiền từ việc bốc vác của vợ không đủ để mướn nhà, cả nhà anh đành dọn ra ngủ dưới gốc cây trứng cá. Thương anh, những đồng nghiệp ở bến Bình Đông (Q.8, TP.HCM) gom góp mấy ngày công biếu anh được 200.000 đồng, giúp anh mở một quán trà đá bán ở bến. Mỗi ngày bán trà đá cho những đồng nghiệp cũ kiếm được nhiều lắm 5.000 đồng. Đôi khi thấy anh em không có việc làm, anh cũng không nỡ lấy tiền.

Phận bốc vác là vậy, họ biết rằng cuộc mưu sinh hôm nay đang bị đánh đổi bằng tương lai của chính họ và con cái họ. Nhưng không có cách nào khác, họ vẫn phải tìm kế sinh sống. Hằng đêm, họ vẫn phải đem giấc mộng tương lai của mình ra để đánh đổi chén cơm, manh áo. Dù có mù lòa hay bệnh tật thì đó là chuyện của mai sau. Còn hiện tại, những lo toan hằng ngày đang đè nặng lên cái bóng gầy nhỏ của đời bốc vác trong những đêm dài bạc mắt.

THẾ ANH

————-

Lẫn trong những người lớn tuổi mưu sinh là nhiều đứa trẻ. Ở tuổi các em đáng lẽ chỉ biết ăn học và nô đùa cùng bè bạn, vậy mà đêm đêm các em phải lao ra chợ mưu sinh nặng nhọc. Những giấc mơ chập chờn trong đêm là chuyện cơm áo.