|
Ḥa Thượng Thích Trí Quang: Tiểu truyện tự ghi Truyện của tôi không đáng ǵ mà phải ghi. Chỉ v́ truyện ấy, hơn vài thập kỷ trước thập kỷ 2530 (1975-1985), có liên quan đến Phật giáo VN, lại bị hư cấu truyện và phim sai quá nên phải ghi. Nhưng ghi như dưới đây th́ chỉ là có c̣n hơn không mà thôi. Sinh chính quán của tôi là làng Diêm điền, thuộc khu vức phía tây sông Nhật lệ, nằm phía bắc con đường cái quan nối liền cổng Quảng b́nh, trung tâm thành phố Đồng hới, đến tận cửa Vũ thắng, ven chân dăy núi Hoành sơn. Cả làng gốc Bắc, có lẽ di cư thời kỳ tiếp thu đất sính lễ công chúa Huyền Trân, giọng nói đặc biệt, không như cả vùng Quảng b́nh gốc Nghệ tĩnh. Gia đ́nh theo Phật từ đời cố. Cha pháp danh Hồng nhật, mẹ pháp danh Hồng trí, cùng là đệ tử của ngài Đắc ân, Quốc ân tự, Huế, nguyên người Đức phổ, đồng hương mẹ tôi. Cha tôi từng là nhân viên mật của 1 trong 2 quân thứ Phan Đ́nh Phùng ở Quảng b́nh. Tôi sinh giờ th́n tﬠngày 14.11 quí hợi 2467 (31.12.1923). Xuất gia vào giờ giao thừa vía đức Di lạc năm bính tư 2480 (1936). Bổn sư là ngài Hồng tuyên, đồng sư với cha mẹ tôi, sáng lập và trú tŕ Phổ minh tự, nơi được kể như tổ đ́nh của Phật giáo Quảng b́nh mà ngày nay hầu như không c̣n ǵ. Xuất gia 1 năm, năm sau đinh sửu 2481 (1937) tôi nhập học Phật học viện của Tổng trị sự hội Phật học, Huế. Thân giáo sư là ngài Trí độ, trưởng giả Tâm minh Lê đ́nh Thám cũng như là 1 vị giáo sư nữa. Ngài Trí độ thọ giáo với ngài Phước tuệ, Thập tháp tự, B́nh định, thọ Bồ tát giới với ngài Đắc quang, Quốc ân tự, Huế - 2 ngôi chùa này cùng do ngài Nguyên thiều, vị Tổ khai sơn Phật giáo Nam hà thời Trịnh Nguyễn phân tranh, sáng lập. Nhập học Phật học viện từ năm 2481 (1937) đến năm 2487 (1943) th́ có 1 kỳ thi khác thường. Phật học viện có học tŕnh 10 năm: 3 năm sơ đẳng, 3 năm trung đẳng, 2 năm cao đẳng, 2 năm siêu đẳng. Mỗi năm có một kỳ thi, đề tài lấy trong kinh sách đă học năm đó. Kỳ thi 2487 (1943) là tất nghiệp trung đẳng, đột nhiên có quyết định thi hết kinh sách đă học từ năm ấy trở lui. Có vài môn thi vốn không học như thi viết luận Hoa văn, thi nói Nghi lễ mà các điệu tán là chính. Viện cho biết thi tuyển sẽ khó khăn, và trúng tuyển kỳ thi này là trúng tuyển tất nghiệp. Học tŕnh 2 năm cao đẳng và 2 năm siêu đẳng sẽ dồn lại làm một và không thi nữa. Kỳ thi này tôi có số điểm cao nhất. Và 2 năm sau, ất dậu 2489 (1945) tại Đại ṭng lâm Kim sơn, cách 1 con sông sau chùa Thiên mộ, cơ sở mới của Phật học viện, lễ tất nghiệp được tổ chức, chỉ vài ngày trước ngày Nhật đảo chính Pháp trên toàn cơi Đông dương. Sau kỳ thi 2487 (1943), Phật học viện tổ chức lễ phát nguyện thọ Sa di giới do ngài Đắc quang chứng minh, ngài Trí độ cho mỗi người 1 pháp hiệu với chứ Trí đứng đầu. Cái tên Trí quang có từ đó. Mùa hè năm ấy, ngài Hồng tuyên chính thức cho tôi pháp danh Nhật quang, pháp tự Trí hải, lại tập chúng cử tôi làm Trú tŕ chùa Phổ minh. Mùa hè 2489 (1945), sau khi làm lễ tất nghiệp, tôi về Phổ minh th́ đến Vu lan xảy ra Cách mạng tháng tám. Giao thừa vía đức Di lạc năm sau, bính tuất 2490 (1946) ngài Hồng tuyên tổ chức truyền thọ Tỷ kheo giới và đắc pháp cho tôi với hiệu Thiền minh. Mùa xuân năm ấy, lần đầu tiên, tôi thảo đề án thống nhất Phật giáo VN, kèm theo 1 hiến chương cũng được dự thảo, gửi đến Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đường bưu điện. Nhưng mùa hè năm ấy, ngài Trí độ được Phật giáo Bắc mời ra lập Phật học viện. Tôi cũng được mời đi với ngài. Khi ra Quán sứ, việc đầu tiên là thầy Tố liên cho tôi biết Chủ tịch Hồ Chí Minh có mời thầy và trao đề án nói trên. Nhưng lúc bấy giờ đang tiến hành thành lập Phật học viện nên chưa ai có th́ giờ và cơ hội làm ǵ về đề án đó. Phật học viện của Phật giáo Bắc thành lập cũng khá qui mô, đặc biệt tuyển sinh chu đáo, trên 1 tháng mà đă khai giảng được 2 lớp chính. Tăng ni tu học thật đáng trọng. Nhưng không mấy chốc mà đến tháng 9 kháng chiến toàn quốc. Tôi về quê nhà Quảng b́nh, có tin chắc chắn Pháp sẽ đổ bộ nên mồng 8 tháng 2 năm sau, đinh hợi 2491 (1947), tôi xin ngài Hồng tuyên truyền thọ Bồ tát giới. Bấy giờ đang tản cư, người chạy giặc, đồ dấu giặc, nên 1 thầy 1 tṛ trước bàn Phật chỉ c̣n tượng ngài với bát nhang mà thôi, ngài Hồng tuyên truyền thọ Bồ tát giới cho tôi, với lời kết thúc buổi lễ như vầy: Nguyện rằng đời đời kiếp kiếp tôi với thầy được làm thầy làm bạn với nhau, truyền thọ cho nhau Bồ tát giới của Phật. Thọ Bồ tát giới rồi, không đầy 1 tháng sau Pháp đổ bộ Đồng hới, tôi tham gia kháng chiến. Nhưng tháng 10 năm ấy, mẹ tôi bệnh nặng, 4 anh em tôi đều đi kháng chiến, người thứ 3 tử trận 1 tuần sau ngày Pháp đổ bộ, 2 người thứ 1 và thứ 4 ở xa, tôi ở gần nhà nhất nên phải về nuôi mẹ. Hôm tôi về đúng vào ngày 23 tháng 10, măn tang cha tôi mất từ năm ất dậu. Năm sau, mậu tư 2492 (1948), tôi vào Huế, giảng dạy cho Phật học viện Báo quốc. Năm sau nữa, kỷ sửu 2493 (1949), lần đầu tiên có quyết định Tăng sĩ đảm nhận Tổng trị sự hội Phật học, thầy Đôn hậu hội trưởng, tôi phó. Cuối năm ấy, lần đầu tiên tôi vào sài g̣n, ăn Tết canh dần 2494 (1950) tại đây. Dịp này cũng làm được vài việc : chung sức vận động hợp nhất 3 Phật học đường Liên hải, Mai sơn và � quang (sau đổi Ấn quang), thành lập Phật học viện Nam Việt, lại chung sức vận động thành lập hội Phật học Nam Việt. Rồi về Huế, làm chủ bút tạp chí Viên âm tái bản. Cuối năm ấy bắt đầu vận động thống nhất Phật giáo VN, có 1 phần do kích thích tố Phật giáo đồ thế giới hữu nghị thành lập tại Tích lan. Phật đản tân măo 2495 (1951), Đại hội Phật giáo Toàn quốc, gồm 2 tập đoàn Tăng sĩ và cư sĩ của 3 miền, họp tại Từ đàm, Huế, và Tổng hội Phật giáo VN được thành lập. Nhưng Tổng hội này gặp đủ thứ ma chướng: trong nhà có 3 tập đoàn thiếu hoan hỉ, ở ngoài th́ chính quyền Trần văn Hữu làm khó, chính quyền Nguyễn văn Tâm sau đó càng làm khó hơn ; bảng hiệu văn pḥng bị hạ, ngài Hội chủ Thích Tịnh Khiết bị buộc nạp khuôn dấu, nhân viên quản trị Trung ương người phải lánh, người bị tù. Tôi mạo hiểm nắm việc. Sau 1 năm xuôi ngược, đầu năm quí t497 (1953), Tổng hội được thừa nhận - và đúng 10 năm sau, chính Tổng hội này là chủ chốt trong Pháp nạn quí măo 2507 (1963). Trong khi vận động cho Tổng hội Phật giáo VN được thừa nhận, có sự đề pḥng không thành nên Giáo hội Tăng già Toàn quốc được thành lập bởi 3 tập đoàn Tăng sĩ của 3 miền, họp tại Quán sứ, Hà nội, năm nhâm th́n 2496 (1952). Giáp ngọ 2498 (1954), kháng chiến chống Pháp kết thúc. Miền Nam ông Ngô đ́nh Diệm đứng ra. Việc này được biết rơ khi hội nghị Genève sắp kết thúc. Lần chót, trước khi Nam Bắc phân cách, mẹ con tôi đă nói chuyện với nhau khá nhiều. Rốt cuộc mẹ tôi bảo, vậy là miền nam " quạ lang" vẫn hoành hành! Thôi th́ con đi mà lo báo bổ cho Phật. Tôi đi, và ất mùi 2499 (1956) nhận chức vụ hội trưởng Tổng trị sự hội Phật học, vận động đổi tên Phật học ra Phật giáo, đưa Tổng hội Phật giáo VN vào đặt trụ sở ở Sài g̣n. Rồi nghỉ việc cho đến quí măo 2507 (1963) nhận lại chức vụ nói trên. Với chức vụ này, Phật đản năm ấy tôi phát động, và chung sức lănh đạo, việc chống chế độ Ngô đ́nh Diệm. Ông Ngô đ́nh Diệm muốn Thiên chúa giáo của ông độc tôn, muốn anh của ông là Tổng giám mục Ngô đ́nh Thục làm Hồng y giáo chủ, nên ông kỳ thị đàn áp Phật giáo. Ấp chiến lược chỗ th́ rào chùa vào trong để hạn chế đi lại, chỗ th́ rào chùa ra ngoài để tự do bắn phá. Khu trù mật th́ bắt cán bộ cơ sở của Phật giáo phá nhà bỏ của mà đi. Quân dịch th́ bắt Tăng sĩ Phật giáo làm những chức vụ nguy hiểm mà vô quyền, để tu sĩ Thiên chúa nắm quyền chỉ huy ngay từ hạ tầng. Giải thưởng văn chương th́ thưởng cho cuốn Văn chương b́nh dân nội dung cốt chống Phật giáo. Chương tŕnh tú tài C th́ đổi ra toàn lư thuyết thượng đế và nhân vị, lại thêm 1 bằng ban D với cổ ngữ la tinh. Sát hại Phật tử th́ có tập thể lên đến 36 người ở 1 nơi cùng 1 lúc, không c̣n lẻ tẻ nữa. Cả gan hủy bỏ ngày Phật đản trong danh sách ngày lễ được nghỉ của công tư chức, và danh sách này bao giờ Thiên chúa giáo cũng gấp đôi Phật giáo cả ngày và giờ nghỉ. Dụ số 10 được thêm dụ bổ túc, tăng cường sự hạ giá và kềm chế đối với Phật giáo. Rồi sửa điện Thái ḥa của hoàng thành Huế th́ có lưỡng long mà không có nhật nguyệt để pḥng cắm thánh giá. Mọi việc xuôi xả th́ ṭa Hồng y giáo chủ sẽ đặt ở đó. Cái làm cho không xuôi là cờ Phật giáo. Vatican điều tra thấy Huế, địa phận của Tổng giám mục Ngô đ́nh Thục, sao mà Phật giáo nhiều quá: Phật đản th́ cờ Phật giáo đầy 2 bên đường từ Huế ra Lavang, kiệu đức mẹ th́ từ Lavang vào Huế không có cờ của Vatican. Ông Ngô đ́nh Diệm bèn bắt công chức Huế kê tên cả nhà để đưa cho anh ḿnh báo cáo là giáo dân, và Phật đản 2507 (1963) th́ triệt hạ cờ Phật giáo để Vatican thấy dân Huế theo anh ḿnh hết rồi. Phật giáo th́ suốt thời Pháp thuộc cho đến lúc đó chồng chất bao nhiêu chịu đựng. Nay th́ không chịu nữa. Ngay sau khi tuyên bố như vậy, tôi gửi đến Tổng thư kư Liên hiệp quốc 1 điệp văn nêu lên t́nh h́nh vi phạm nhân quyền và kỳ thị tín ngưỡng của chế độ Ngô đ́nh Diệm. Từ đó cho đến ngày ông bị lật đổ, mọi hoạt động trong và ngoài nước ai cũng biết không nhiều th́ ít, không thể kể cho hết được. Có điều phải nói, trước và sau 1963, cho đến 1975, Phật giáo VN không bao giờ nằm trong túi ai cả, mặc dầu suốt thời gian này việc ǵ nổi lên mà không có sự khai thác theo ư riêng. Như bản thân tôi đây, v́ ngài Quảng đức tự thiêu nên ông Ngô đ́nh Diệm phải mời phái đoàn Phật giáo mở hội nghị với phái đoàn chính phủ, tôi phải vào Sài g̣n để cùng quyết định tại chỗ những ǵ phái đoàn họp, theo tư thế của tôi và theo sự ủy nhiệm phải chung quyết thay ngài Hội chủ. Chuyến đi có ngài, có thầy Thiện minh và tôi, đi xe từ sân chùa Từ đàm thẳng xuống sân bay Phú bài. Ai cũng nghĩ tôi đi tiễn, khi máy bay sắp cất cánh mới biết tôi đi th́ phản ứng không kịp, và việc này chỉ do sự sắp đặt khéo léo một chút của 1 Phật tử. Nhưng phi cơ thay v́ vào Saigon lại lên Kontum, đậu ở đó đến 3 tiếng. Nhân viên phi hành đoàn bí mật cho tôi hay v́ tôi và đang chờ Saigon quyết định. Saigon đă quyết định để bay về đây, coi như không có việc ǵ. Đại loại như thế, chưa bao giờ tôi thoát hiểm bởi ai mà tôi không quen biết. Ngay như tài liệu tôi gửi Liên hiệp quốc, nhiều đến 1 valy phải vài người khiêng, nhưng từ Xá lợi đi ra và qua thấu Liên hiệp quốc là do chính ông Bửu Hội, người của ông Ngô đ́nh Nhu, khi gặp tôi th́ t́nh nguyện giúp bất cứ việc ǵ giúp được. Nhưng ông Ngô đ́nh Diệm đổ rồi, đúng như tôi dự đoán, vấn đề Phật giáo không phải kết thúc mà là bắt đầu. Từ đây sắp đi, Phật giáo ở trong t́nh trạng cây muốn lặng mà gió không ngừng ; mặt khác, cường độ chiến tranh khiến Phật giáo phải chống chiến tranh. Chỉ nói vắn tắt 2 câu như vậy cũng thừa để thấy vấn đề Phật giáo ngang trái đến mức nào. Những cái gọi là Thượng hội đồng quốc gia, Quốc hội lập hiến hay Thành phần đối lập, cùng những sự lên xuống của bao chính phủ, toàn không đáng ǵ mà nói. Cho đến bính ngọ 2510 (1966), vấn đề đă lên cao độ. Sau 1 cuộc họp của Phật giáo, tôi nói với người MyՍ rằng Phật giáo phải chính thức vận động ḥa b́nh, người Myՠnói với tôi rằng ḥa b́nh là chiến tranh tàn rụi dần đi. Quan điểm tương phản đến mức đó nên phải có vụ 1966 ; có vụ ám sát thầy Thiện minh (mà không chết); có vụ âm mưu lừa tôi ra đi mà từ 1965 đă được bàn lén; có vụ cầm tù tôi ở dưỡng đường Duy tân; có vụ viện Hóa đạo của Việt nam quốc tự; có vụ hủy bỏ hiến chương của Phật giáo; có vụ ra giá nếu tôi chịu cho thu thanh 1 lời lên án việc tấn công nhân Tết mậu thân th́ trả hiến chương, bỏ Tâm châu, biếu tặng quyền lợi thật hấp dẫn; có vụ bắt tôi sau đó; có vụ ly gián Phật giáo lần nữa theo kế hoạch Thiệu Trung; có vụ 1 viên tướng tưởng ḿnh đàn áp được Phật giáo năm 1966, nhưng sau nhờ 1 viên tướng đàn anh đến vận động tôi ủng hộ cho ứng cử Tổng thống, và, cho đến nay, vẫn cho rằng ḿnh làm Tổng thống th́ miền nam không bại trận mà c̣n chiến thắng. Tuy có lắm vụ mà có vụ chỉ là tṛ bắng nhắng như vậy, nhưng từ tháng 9.1966 tôi biết đích xác Hoa Myՠsẽ quan hệ b́nh thường, cuộc chiến VN sẽ thương thuyết kết thúc, mọi cường độ quân sự chỉ là áp lực tranh thắng. Ấy thế, mọi việc diễn ra có lúc đến chóng mặt. Cho đến mùa xuân 2519 (1975) th́ 1 ngày mà có người 3 lần đến vận động tôi đừng chống việc ông Dương văn Minh đứng ra, " v́ chính quyền của ông ấy sẽ có 7 phần 10 là người tiến bộ". Tôi không nói lại ǵ cả, chỉ quan tâm lời thầy Trí thủ nói, rằng chim cá c̣n mua mà phóng sinh, lẽ nào đồng bào mà không hy sinh cấp cứu. Rồi ông Dương văn Minh gặp tôi, đưa ra 2 mảnh giấy báo cáo mật cho thấy ngân hàng trống rỗng và quân sự nguy ngập, và nói ông không vụ lợi v́ lợi không c̣n ǵ, không cầu danh v́ danh đến quốc trưởng là cùng, ông chỉ không nỡ ngồi nh́n chết chóc. Tôi nói, nếu ḷng ông như thế là ông làm như lời thầy Trí thủ nói, và có nghĩa ông thay người khác mà vác cờ trắng ! Sau đó mấy tháng, tôi trả lời 1 thầy Phật giáo cấp tỉnh, rằng Phật giáo VN bước qua một giai đoạn khác. Tổng chi, tôi có tham vọng không? Có, mà có đến nỗi có người đă nói hơi chướng nữa. Tham vọng của tôi không mơ mộng Phật giáo trở lại vị thế quốc giáo như thời xa xưa, càng không muốn Phật giáo thành một Thiên chúa giáo thứ hai. Tôi chỉ mong ước trong cơn nghiêng ngửa của đất nước, ai nh́n vào Phật giáo cũng nghĩ rằng đất nước này c̣n có cái ấy. Phật giáo của tôi, và tôi, đúng là
Nguồn: http://www.buddhismtoday.com/viet/pgvn/nguoi/002-triquang.htm
=============================================================
-----------------------------------------------
Đă
nhiều tuần liền, trong khi tin tức truyền h́nh lo lắng về vấn đề tài
chính phố Wall th́ có nhiều người đang phải ăn thức ăn đồ hộp, ḿ
gói chờ đợi đợt cứu trợ kế tiếp. Tại thành phố Wichita chẳng hạn,
người ta có thể thấy các hiệp hội từ thiện đang lo ngại về lượng
người xin thực phẩm đang gia tăng ở mức độ đáng kể. Không có con số chính xác biết được hiện có bao nhiêu người đang xếp hàng chờ đợi cho bữa ăn của ḿnh. Tuy nhiên nếu làm một bản thăm ḍ sơ khởi tại các pḥng ăn từ thiện ở nhiều nơi th́ người ta nói rằng số người xin ăn đă tăng lên nhiều hơn trước đó vài tháng.
Họ nói rằng giá xăng cao kỷ lục cộng với phí thực phẩm tăng cao trong những tháng qua đang buộc các gia đ́nh này phải xếp hàng trước bậc thềm những tổ chức từ thiện. Và với ảnh hưởng từ t́nh h́nh tài chính xấu sẽ c̣n làm vấn đề thêm trầm trọng với họ.
Ngân hàng thực phẩm, trước đây là ngụn cung cấp các loại bánh ăn sáng cho 85 quận ở Kansas đă đưa ra khoảng 500 kí thực phẩm tính từ Tháng Một đến tháng Chín năm nay. Tại một pḥng ăn miễn phí cung cấp bữa tối cho những người nghẹ 7 ngày mỗi tuần con số bữa ăn đưa ra trong tháng trước đạt tring b́nh là 438 bữa cho một đêm.
Tương tự như trên các nhà thờ cũng cung cấp dịch vụ ăn trưa cho khoảng 80 đến 100 người mà trước đó chỉ ở khoảng 40 đến 50 người.
Những tổ chức từ thiện cũng cho biết những mạnh thường quân trước đây của họ cũng đang bị thất nghiệp và thất thoát tài sản nên số tiền trợ giúp cho các chương tŕnh này cũng bị giảm đi nhiều.
Điều đáng lo ngại hơn nữa đó là trong số những người xếp hàng chờ nhận thực phẩm có không ít người trước đây có mức thu nhập ổn định nhưng nay tiền tiết kiệm của họ đă bị thất thoát. Thực đơn các món ăn tại các nơi này đôi lúc cũng bị thay đổi v́ không có đủ cho tất cả mọi người.
|