XUẤT XỨ HAI BÀI

 

"HOA TRẮNG THÔI CÀI TRÊN ÁO TÍM"

(Hoa Trắng Thôi Cài Trên Áo Tím của thi sĩ Kiên Giang)



Đây là một bài thơ rất quen thuộc với người ViệtNam và đă được phổ nhạc, gần đây nhất là bài Chuyện T́nh Hoa Trắng do ca sĩ Như Quỳnh tŕnh bày . Gọi là một bài thơ nhưng thật sự có đến hai bài Hoa Trắng Thôi Cài Trên Áo Tím hay đúng hơn, một bài thơ với hai đoạn kết hoàn toàn trái ngược nhau . Cả hai bài đều hiện hữu song song và củng nổi tiếng tuy ít có người để ư đến sự việc bất ngờ này . Ngày nay xem phim trong các dĩa DVD ta thường thấy có thêm phần Alternate Ending, một kết cục khác của phim mà v́ lư do nào đó nhà đạo diễn đă phải bỏ đi, không sử dụng khi đưa cuốn phim ra phát hành chánh thức .

Nghi vấn chánh của bài viết là tại sao ông Kiên Giang đă làm như vậy và trên một khía cạnh, đă đi trước các đạo diễn Hollywood bao nhiêu năm trời . Tôi vẫn thắc mắc và gần đây, cùng với một nhóm bạn lập ra chương tŕnh Cây Mùa Xuân đă gặp gở, ủy lạo các nghệ sĩ cổ nhạc nghèo khó . Trong chương tŕnh đó, một người bạn tại Việt Nam trong nho’m đă gặp ông Kiên Giang, tôi nhờ anh hỏi về nghi vấn này và được bác cho biết như sau:

...Hồi đó, có một anh chàng học sinh nọ, tên Trinh, quê ở tận miền Rạch Giá lên học tại Sài G̣n, học cùng lớp với cô nữ sinh tên là Nguyễn Thi. Thúy Nhiều, người ơ? Sóc Trăng . Thuở đó chàng là học sinh khá giỏi về Văn nhưng lại yếu về môn Toán, t́nh bạn của họ rất là trong sáng, có xen lẩn t́nh yêu thơ mộng, những khi chàng bí Toán th́ hay nh́n sang để “copier” nàng . Lúc là sinh viên chàng là cây bút của một tờ báo, c̣n nàng, tuy là gia đ́nh có hoàn cảnh khó khăn nhưng không thể làm ǵ thêm . Thế là chàng dùng tiền nhuận bút chia xẽ cho nàng . T́nh yêu, t́nh bạn thơ mộng đó kéo dài suốt quăng đời sinh viên của hai người tại đất Sài G̣n . Hai người c̣n có lời hứa sống chết có nhau .

Sau khi chia tay tại Sài G̣n, chàng ở lại làm nhà văn , nhà báo, soạn giả . Nàng về quê đi dạy học và chờ đợi ngày xum họp . Thời gian thấm thoát trôi qua, hoàn cảnh đổi thay nên chàng đă thất hứa, đi lấy vợ . Được tin, nàng buồn khổ vô cùng và sau đó, nàng mới chịu lấy chồng . Nghịch cảnh chăng, hay v́ nàng quyết định chọn mà chồng của nàng cũng tên Trinh .

Một thời gian sau, anh chàng Trinh thất hứa, nay là trưởng đoàn của một đoàn nghệ thuật lớn, lưu diễn và gặp lại nàng . Chàng có đến thăm cô Thúy Nhiều và đă viết bài Hoa Trắng Thôi Cài Trên Áo Tím thứ nhất để gọi là “tạ lổi” v́ đă thất hứa trong t́nh yêu . Trong bài này người con gái mất đi để lại trong ḷng người trai một nỗi buồn khôn nguôi như ḷng của anh Trinh sinh viên với mối t́nh cũ . Ngoài ra chàng c̣n gởi hai vé hát mời vợ chồng cô Thúy Nhiều đi xem . Tuy nhiên người chồng của cô rất ghen nên hai người đă không đến xem buổi tŕnh diễn của đoàn hát của chàng sinh viên xưa .


V́ hận ḷng hay hận đời, Trinh đă sửa lại đoạn kết bài thơ Hoa Trắng Thôi Cài Trên Áo Tím . Lần này Trinh cho chàng trai trong bài thơ bị chết và người con gái suốt đời ôm mối hận t́nh, khóc người yêu cũ ... để trả thù vụ vợ chồng cô đă từ chối lời mời xem hát của anh .

Đến đây chắc các bạn cũng đă biết anh chàng Trinh sinh viên kia chính là ông Kiên Giang (tên thật là Trương Khương Trinh, bút hiệu khác Hà Huy Hà, sinh ngày 17-2-1929 tại Rạch Giá) . Ông c̣n sống tại Sài G̣n và bị bệnh bàng quang đă hơn 10 năm . Ông cũng là người mà ban Ái Hữu Nghê. Sĩ phải trợ cấp hằng tháng v́ thuộc diện nghệ sĩ khó khăn . Tuy nhiên khi nói đến vấn đề này th́ ông bảo là : "Chỉ là tượng trưng thôi cháu, chứ 1 tháng 80 ngàn th́ làm ǵ" .

C̣n cô Nguyễn Thị Thúy Nhiều đă mất . Những người con của cô đều rất thành danh trong nghề nghiệp và cuộc sống, có người là giáo sư . Riêng về người chồng của cô Thúy Nhiều, ông này là người rất ghen nhưng lại có vợ lẽ . Ông vẫn c̣n sống với người vợ sau . Thời gian sau này, lúc cô Thúy Nhiều c̣n sống, ông chồng v́ ân hận ḿnh phụ bạc vợ, đă có đến nhà thờ đi bằng đầu gối để xin lổi vợ ḿnh .

Kiên Giang, 14-1-2005
 


Sau đây xin đăng lại hai bài Hoa Trắng Thôi Cái Trên Áo Tím:

 

HOA TRẮNG THÔI CÀI TRÊN ÁO TÍM
(Tâm t́nh của người trai ngoại đạo đối với cô gái có đạo)

thi sĩ Kiên Giang
 

 

HOA TRẮNG THÔI CÀI TRÊN ÁO TÍM

Bến Tre, 14-11-1957

 

Lâu quá không về thăm xóm đạo
Từ ngày binh lửa cháy không gian
Khói bom che lấp chân trời cũ
Che cả người thương, nóc giáo đường

 

Mười năm trước, em c̣n đi học
Áo tím điểm tô đời nữ sinh
Hoa trắng cài duyên trên áo tím
Em là cô gái tuổi băng trinh

Trường anh ngó mặt giáo đường
Gác chuông thương nhớ lầu chuông
U buồn thay! chuông nhạc đạo
Rộn ră thay! chuông nhà trường

Lần lữa anh ghiền nghe tiếng chuông
Làm thơ sầu mộng dệt t́nh thương
Để nghe khe khẻ lời em nguyện
Thơ thẩn chờ em trước thánh đường

Mỗi lần tan lễ, chuông ngừng đô?
Hai bóng cùng đi một lối về
E lệ, em cầu kinh nho nho?
Thẹn thuồng, anh đứng lại không đi


***

Sau mười năm lẻ, anh thôi học
Nức nở chuông trường buổi biệt ly
Rộn ră từng hồi chuông xóm đạo
Tiễn nàng áo tím bước vu quy

Anh nh́n áo cưới mà anh ngỡ
Chiếc áo tang liệm một khối sầu
- Hoa trắng thôi cài trên áo tím
Thôi c̣n đâu nữa tuổi băng trinh

Em lên xe cưới về quê chồng
Dù cách đ̣ ngăng cách mấy sông
Anh vẫn yêu người em áo tím
Nên t́nh thơ ủ kín trong ḷng

***

Từ lúc giặc ruồng vô xóm đạo
Anh làm chiến sĩ giử quê hương
Giữ màu áo tím, người yêu cũ
Giữ cả lầu chuông, nóc giáo đường

Mặc dù em chẳng c̣n xem lễ
Ở giáo đường u tịch chốn xưa
Anh vẫn giữ lầu chuông gác thánh
Nghe chuông truy niệm mối t́nh thơ

Màu gạch nhà thờ c̣n đỏ thắm
Như t́nh nồng thắm thuở ban đầu
Nhưng rồi sau chuyến vu quy ấy
Áo tím nàng thơ đă nhạt màu
**

Ba năm sau chiếc xe hoa cu?
Chở áo tím về trong áo quan
Chuông đạo ngân vang hồi vĩnh biệt
Khi anh ngồi kết ṿng hoa tang

Anh kết ṿng hoa màu trắng lạnh
Từng cài trên áo tím ngây thơ
Hôm nay vẫn đóa hoa màu trắng
Anh kết t́nh tang gởi xuống mồ

Lâu quá không về thăm xóm đạo
Không c̣n đứng nép ở lầu chuông
Nhưng khi chuông đổ anh liên tưởng
Người cũ cầu kinh giữa giáo đường

Lạy Chúa! con là người ngoại đạo
Nhưng tin có Chúa ngự trên trời”
Trong ḷng con, giữa màu hoa trắng
Cứu rỗi linh hồn con Chúa ơi!!”

Bến Tre, 14-11-1957

 

 

HOA TRẮNG THÔI CÀI TRÊN ÁO TÍM

Gia Định, 28-05-1958

 

Lâu quá không về thăm xóm đạo
Từ ngày binh lửa cháy quê hương
Khói bom che lấp chân trời cũ
Che cả người thương, nóc giáo đường

Mười năm trước, em c̣n đi học
Áo tím điểm tô đời nữ sinh
Hoa trắng cài duyên trên áo tím
Em là cô gái tuổi băng trinh

Quen biết nhau qua t́nh lối xóm
Cổng trường đối diện ngó
lầu chuông
Mỗi lần chúa nhật em xem lễ
Anh học bài ôn trước cổng trường

Thuở ấy anh hiền và nhát quá
Nép ḿnh bên gác thánh lầu chuông

Để nghe khe khẽ lời em nguyện
Thơ thần chờ em trước thánh đường

Mỗi lần tan lễ, chuông ngừng đô?
Hai bóng cùng đi một lối về
E lệ, em cầu kinh nho nho?
Thẹn thuồng, anh đứng lại không đi

***

Sau mười năm lẻ, anh thôi học
Nức nở chuông trường buổi biệt ly
Rộn ră từng hồi chuông xóm đạo
Tiễn nàng áo tím bước vu quy

Anh nh́n áo cưới mà anh ngỡ
Chiếc áo tang liệm một khối sầu
Hoa trắng thôi cài trên áo tím
Giữ làm chi kỷ vật ban đầu

Em lên xe cưới về quê chồng
Dù cách đ̣ ngăng cách mấy sông
Vẫn nhớ bóng vang thời áo tím
Nên t́nh thơ ủ kín trong ḷng

 

***


Từ lúc giặc ruồng vô xóm đạo
Anh làm chiến sĩ giử quê hương
Giữ
áo tím màu hoa trắng
Giữ cả
trường xưa nóc giáo đường

Giặc chiếm lầu chuông xây gác súng
Súng gầm rung đổ gạch nhà thờ
Anh gom gạch đổ xây tường lũy
Chiếm lại lầu chuông giết kẻ thù

Nhưng rồi người bạn cùng trang lứa
Đà chết hiên ngang dưới bóng cờ
Chuông đổ ban chiều, em nức nơ?
Tiễn anh ra khỏi cổng nhà thờ

Hoa trắng thôi cài trên áo tím
Mà cài trên nắp cỗ quan tài
Điểm tô công trận bằng hoa trắng
Hoa tuổi học tṛ măi thắm tươi


***

Xe tang đă khuất nẻo đời
Chuông nhà thờ khóc… tiễn người ngàn thu
Từ đây, tóc rũ khăn sô
Em cài hoa trắng trên mồ người xưa .

Gia Định, 28-05-1958

 

 

 

 

(Các đoạn chữ in nghiêng là những đoạn khác nhau giữa hai bài thơ)