"18 cách tập dưỡng sinh trên giường",
trích từ "Sinh mệnh tại ư vận động"
trong sách dưỡng sinh cổ truyền của
Trung Hoa. Ảnh bên: Thở bụng
Phương pháp này có tác dụng lưu thông
khí huyết, điều hòa âm dương, ích khí
dưỡng huyết, hoạt huyết hóa ứ, do đó làm
tỉnh đầu, sáng mắt, phòng chữa các bệnh
ngũ quan, giảm bớt nếp nhăn trên mặt,
làm cho da sáng, hồng nhuận, đàn hồi.
Đồng thời có thể điều tiết chức năng
thần kinh, làm cho tinh thần dồi dào, tư
duy sắc bén, nhớ nhiều, ngủ tốt. Ngoài
ra còn điều tiết chức năng các tuyến,
giảm mỡ trong máu, phòng chữa bệnh tiểu
đường và bệnh béo phì. Giúp tăng thêm
công năng tim phổi, từ đó tăng thể chất,
đạt mục đích phòng suy não, ích thọ diên
niên. Xin giới thiệu cùng bạn đọc làm
tài liệu tham khảo, vận dụng luyện tập
để nâng cao sức khỏe.
1. Thở bụng 12 lần: Nằm ngửa, đầu,
chân và lưng duỗi thẳng, 2 bàn tay đặt
lên bụng. Thả lỏng toàn thân, từ từ hít
vào, thở ra 12 lần bằng cơ hoành cách (không
dùng cơ ngực).
2. Vuốt trán 20 lần: Nằm ngửa, 4
ngón tay của từng tay đặt lên hai huyệt
ấn đường, vuốt dọc theo hai lông mày ra
huyệt thái dương từ 3-5 lần, sau đó tay
nhích lên phía giữa trán cao hơn lông
mày vuốt tiếp, nâng tay dần cho sát đến
mép chân tóc ở trán, sau đó lại hạ tay
xuống dần cho đến lông mày thì thôi. Tất
cả khoảng 15-20 lần vuốt.
Tác dụng: Tăng sự vận hành máu ở
trán, giảm nếp nhăn trán, chữa chóng mặt,
bệnh ở mũi.
3. Đẩy ngược hai má 20 lần: Nằm
ngửa, 4 ngón tay kết vào nhau, ngón giữa
day nhẹ huyệt nhân trung mấy lần, hai
ngón giữa lại miết hai bên sống mũi lên
đến huyệt tinh minh, toản trúc 5 lần,
ngón giữa lại day huyệt thừa tương mấy
lần, sau đó vuốt ra quá huyệt địa thương
rồi lại vuốt đến phía dưới mắt, tất cả 5
lần, dùng cả bàn tay vuốt từ hai xương
quai hàm dưới ngược lên 5 lần, cộng tất
cả 20 lần.
4. Gập đầu về phía trước 6 lần:
Nằm ngửa, hai tay ôm lấy sau gáy. Dùng
lực kéo đầu gập về phía trước cho cằm
chạm vào ngực, hơi dừng lại ở thời điểm
đó. Làm 6 lần, dùng ngón giữa day huyệt
phong trì và hai bên gáy, mỗi nơi 20 lần.
Tác dụng: Tập cổ, tăng cường công
năng các cơ ở cổ làm cho khí huyết vận
hành, phòng chữa các bệnh ở đốt sống cổ,
vùng đầu tê các chi, đau ở vùng vai và
hay bị cảm. Thính tai, sáng mắt, chữa
các bệnh về mắt, tai và mũi.
5. Day huyệt phế du, xoa huyệt đại
chùy mỗi bên 20 lần: Nằm ngửa, đầu
tiên dùng ngón tay giữa ấn vào ngay sát
dưới khớp đốt sống cổ thứ 7 (từ trên
xuống), từ hai hõm vai tìm ra huyệt phế
du ấn 20-30 lần. Sau đó, dùng tay trái,
sau là tay phải, 4 ngón tay đặt lên vai,
xoa xiên huyệt tại chùy 20-40 lần. Xoa
cho phát nóng cục bộ thì kết quả rất tốt.
Lại dùng gốc bàn tay trái đặt lên huyệt
kiên tỉnh bên phải, đầu ngón tay giữa
tìm huyệt phế du, day 30-40 lần, làm
xong thay đổi tay phải, day sao cho phát
nóng thì thôi.
6. Day huyệt tỳ du
Day các huyệt tỳ du, thận du, mỗi chỗ 15
lần:
Nằm ngửa, hai tay nắm lại, lót xuống
dưới lưng cho mu bàn tay ở phía lưng,
ban đầu đúng ở huyệt tỳ du (ngay phía
dưới đốt sống ngực thứ 8 dịch ra 2 bên
1,5 thốn), sau đó chuyển tay tỳ vào
huyệt thận du, hai đầu gối hơi vòng lên,
lắc người qua phải, qua trái làm cho
lưng lắc theo. Làm cho đến khi các huyệt
trên thấy cảm giác mỏi. Nằm ngửa, chân
duỗi thẳng, buông lỏng, bàn tay phải úp
lên huyệt trung hoàn, tay trái úp lên
huyệt khí hải. Tập trung chú ý vào huyệt
khí hải (tức đan điền). Thở sâu, chậm và
có nhịp. Dùng mũi hít vào bụng dưới
phình lên rồi dùng miệng thở ra, bụng
thót lại, hai bàn tay lên xuống theo
nhịp thở.
7. Xoa cơ thăn ở thắt lưng 20 lần:
Tư thế ngồi, đầu tiên lấy sống ngón tay
cái xoa cơ thăn sát hai bên cột sống
thắt lưng, sau đó xoa bằng lòng bàn tay
cho vùng đó nóng lên (hình 9).
8. Xoa huyệt trung quản thuận và
ngược chiều kim đồng hồ 50-100 lần:
Nằm ngửa, bàn tay phải úp lên bàn tay
trái, tay trái đặt lên huyệt trung quản
(nằm khoảng giữa rốn và mỏ ác), ban đầu
xoa ngược chiều kim đồng hồ 50-100 lần,
sau đó lại đổi tay xoa thuận chiều kim
đồng hồ 50-100 lần, cho đến lúc có cảm
giác nóng thì tốt (hình 10).

Dưỡng sinh trên giường
9. Day huyệt khí hải thuận, ngược
chiều kim đồng hồ mỗi chiều 50-100 lần:
Nằm ngửa, tay phải đè lên tay trái, đặt
gốc bàn tay trái lên điểm giữa bụng,
phía dưới rốn và khớp vệ là huyệt khí
hải, day xoa ngược chiều kim đồng hồ
50-100 lần, rồi lại đổi tay xoa thuận
chiều kim đồng hồ 50-100 lần. Xoa cho
đến lúc cảm giác nóng thì tốt.
10. Day xoa hai huyệt chương môn, mỗi
bên 20-30 lần: Nằm ngửa, hai mép
ngón tay cái đặt lên cuối xương sườn 11
tức huyệt chương môn, đẩy về phía trước
20-30 lần, sau đó lại dùng các ngón tay
miết xiên lên 20-30 lần vùng bẹn (hình
11).
11. Xoa bụng dưới: Nằm ngửa, 5
ngón tay hơi khép lại, sống bàn tay phía
ngón út đặt lên hông ở vị trí phía trên
mào chậu, đẩy xiên xuống phía dưới rốn,
miết đi miết lại 20-40 lần. Nằm ngửa
ngồi dậy 15 lần: Nằm ngửa, hai chân, hai
tay duỗi thẳng, rộng bằng vai, thót bụng
nâng đầu lên, lưng rời khỏi giường, ngồi
lên, hai tay vươn dần về phía bàn chân,
hai chân từ đầu đến cuối để im không
nâng lên, tức chỉ dựa vào cơ bụng mà dậy
(hình 12).
Tác dụng: Làm tăng công năng cơ
bụng, cơ lưng, giảm mỡ ở bụng, chữa béo
phì.
12. Ưỡn bụng 15-20 lần: Nằm ngửa,
hai tay duỗi rộng bằng vai, hai chân nhô
đầu gối lên, hơi giãn rộng, thở vào và
nâng bụng dần lên, lúc thở ra hạ vai
xuống dần.
Tác dụng: Điều chỉnh khí toàn
thân, tăng công năng của cơ thắt lưng và
giảm mỡ bụng, phòng và chữa béo phì
(hình 13).
13. Gập từng đầu gối 10 lần: Nằm
ngửa, từng chân gập đầu gối lên, hai tay
bao lấy đầu gối, dùng lực níu đầu gối
vào bụng, sau đó thẳng chân ra, đổi chân
khác (hình 14).
Tác dụng: Làm dẻo đầu gối, tăng
cường công năng cơ bụng, cơ đùi, phòng
và chữa các bệnh vùng mông, vùng đùi.
14. Ngóc đầu ôm hai đầu gối: Nằm
ngửa, hai chân duỗi thẳng sát nhau, hai
tay duỗi thẳng, đầu, ngực và đầu gối
cùng gập với nhau, hai tay ôm lấy đầu
gối dùng lực gò vào sát bụng, sau đó
duỗi thẳng hai chân. Làm đi làm lại 10
lần (hình 15).
15. Lăn lưng 6-12 lần: Nằm ngửa,
động tác trên (ngóc đầu ôm gối) làm đến
lần cuối cùng thì tay không thả đầu gối
ra nữa mà cứ để người cuộn tròn như thế,
lăn lưng bập bênh.
Tác dụng: Vận hành khí huyết toàn
thân, tăng cường cơ bụng, cơ lưng, co
duỗi; tăng cường công năng tứ chi.
16. Bắt chước đạp xe đạp 2-3 phút:
Nằm ngửa, hai tay duỗi rộng bằng vai,
hai chân nhấc lên như đạp xe đạp, đạp đi
đạp lại (hình 16).
Tác dụng: Tăng cường công năng cơ
thắt, cơ mông, cơ bụng và cơ đùi, dẻo
các khớp, chữa bệnh viêm khớp, giảm mỡ
bụng, thắt lưng, mông và đùi, chữa béo
phì.
17. Nắn tứ chi, vỗ chi dưới: Nằm
ngửa, tay này nắn cho tay kia từ vai đến
đầu ngón tay, mỗi bên 6 lần. Sau đó ngồi
dậy, mỗi tay nắn cho mỗi chân từ đùi đến
gót mấy lần, xong vỗ từng chân từ trên
xuống dưới 6-8 lần (hình 17).
18. Các động tác làm xong lại
quay về động tác đầu, nhắm mắt, tập
trung nghĩ vào huyệt đan điền.
Chú ý: Phương pháp này hợp với
thanh niên, trung niên và người cao
tuổi. Trước khi ngủ làm một lần từ 20-30
phút.
Đối với người tăng huyết áp, bệnh tim
nặng hoặc người cao tuổi thì không nên
làm động tác lăn lưng và bắt chước đạp
xe đạp.
Trong thập bát pháp không bắt buộc phải
làm đầy đủ các động tác hay số lần làm
mà phải căn cứ vào tình hình sức khỏe để
gia giảm.
Mới tập, động tác phải nhẹ nhàng, tập
trong thời gian ngắn, không để mệt quá.
Về sau có thể tăng dần số động tác, số
lần hay thời gian.
Kiên trì tập sẽ bớt béo, cũng có thể
giúp người gầy tăng thể trạng.
BS. Nguyễn Đức Lê (SK&ĐS)