Từ Bạc Liêu đến NASA

Từ Bạc Liêu đến NASA:

Chuyện hai vợ chồng tiến sĩ gốc Việt

làm việc cho trung tâm không gian Marshall
NV Thursday, May 31, 2007

Hình bên: Hai vợ chồng Huu & Diep Trinh, chồng là tiến sĩ kỹ thuật, vợ là tiến sĩ hóa, đã vượt qua rất nhiều khó khăn trong quãng đường đi từ sinh quán Bạc Liêu tới Hoa Kỳ và tới việc làm hiện nay trong trung tâm không gian của NASA tại Huntsville, Alabama. (Hình: NASA/MSFC/D. Higgenbotham)

HUNTSVILLE, Alabama (NASA) - Ðể tới nơi đang làm việc hiện nay, hai tiến sĩ Huu và Diep Trinh đã trải qua một chặng đường dài hơn hầu hết mọi người khác - thoát khỏi đất nước Viet Nam hoang tàn vì chiến tranh, vượt thắng những trở ngại ngôn ngữ và tài chánh để hoàn thành học vấn và tiến từ vị trí người tị nạn đến cương vị công dân Hoa Kỳ. Hai người là một cặp vợ chồng trong toán kỹ sư của trung tâm phi hành không gian Marshall thuộc NASA ở Huntsville, Alabama.

Ông Huu Trinh và bà Diep Trinh đã thành hôn - và làm việc - với NASA từ hơn hai thập kỷ qua. Hiện nay bà Diep Trinh là kỹ sư vật liệu cấu trúc của Marshall Center's Material Processes Laboratory, có nhiệm vụ sáng chế và thử nghiệm các vật liệu dùng cho động cơ hỏa tiễn nhiên liệu đặc của phi thuyền con thoi. Ông Huu Trinh là kỹ sư phi hành không gian, phụ trách phát triển động cơ hỏa tiễn “LOX-methane” - sử dụng nhiên liệu oxygen và methane lỏng - cho phi thuyền bay đi từ mặt trăng sau này.

Họ đã đi nửa vòng trái đất để đạt tới quyết tâm tham gia vào công cuộc thám hiểm vũ trụ. Huu và Diep Trinh đều sinh trưởng từ tỉnh Bạc Liêu, trải qua thời kỳ Sài Gòn rơi vào tay cộng sản năm 1975 và vượt biên qua một trại tị nạn ở Indonesia trước khi đến định cư tại Hoa Kỳ.

Vào dịp nước Mỹ kỷ niệm tháng di sản Á Châu Thái Bình Dương vào Tháng Năm, ông bà Trịnh suy ngẫm lại những lợi lộc và thách thức đối với họ ở vai trò một công dân Hoa Kỳ. Bà Diep nói: “Tôi thực tâm ca ngợi Hoa Kỳ đã tiếp nhận và cho chúng tôi một cơ may. Bất cứ điều gì mà chúng tôi có bây giờ đều là món nợ đối với dân chúng Mỹ và vì vậy chúng tôi phải nỗ lực làm việc để hoàn trả”.

Ông bà Trinh không xa lạ gì với sự làm việc vất vả, kể cả những trở lực làm nản lòng để đi đạt được học vấn. Theo lời bà Diep: “Khi đến Hoa Kỳ, tôi còn chưa biết chào hỏi bằng tiếng Anh ra sao. Ngoài trợ cấp tài chính, thách đố lớn nhất đối với tôi là học Anh ngữ. Ở trường, đôi khi tôi ngồi trong lớp mà không hiểu ông thầy đang nói gì, và rồi tôi phải về nhà để tìm hiểu”.

Vượt qua những trở ngại ấy, bà đã học hết chương trình cử nhân hóa học tại Southern Illinois University ở Edwardsville và bằng tiến sĩ hóa học của University of Missouri-Rolla. Ông Huu đậu kỹ sư, bằng master của University of Missouri-Rolla và bằng tiến sĩ University of Alabama-Huntsville.

Ngày nay ông bà Trịnh giữ liên lạc với gia đình còn ở Việt Nam qua điện thoại và thỉnh thoảng trở về thăm sinh quán. Trong khi bạn bè công dân Mỹ có lẽ thán phục hai vợ chồng này về cuộc hành trình dài để tới được nơi đây thì những người ở Việt Nam cố mường tượng xem hai người đã tiến xa đến tận đâu. Ông Huu cho biết: “Họ không thể tin rằng hai chúng tôi xuất thân từ một làng quê nhỏ bé đi tới chỗ làm việc cho chương trình không gian ở Hoa Kỳ. Mọi người đều tự hào về chúng tôi”.

Ông bà Trịnh có ba con gái và nỗ lực truyền đạt cho chúng những điều tốt đẹp nhất của cả hai xã hội. Theo họ, thách thức lớn là làm sao giúp cho các con hiểu được đồng thời những truyền thống của tổ quốc họ và lợi lộc trong đời sống tại Hoa Kỳ. Bà Diep giải thích: “Tôi đưa chúng về Việt Nam để có thể thấy được di sản của dân tộc và biết trân trọng những gì chúng có ở Hoa Kỳ”.

Ông Huu chia sẻ tâm tình ấy: “Chúng ta không nên coi mọi chuyện là đương nhiên nơi đây. Chúng tôi muốn cho các đứa con thấy được chúng tôi đã làm việc vất vả ra sao, do đó chúng tôi phải hết sức nỗ lực”.

Gia đình ông bà Trịnh sống tại thành phố Huntsville, tiểu bang Alabama. Ba con gái một đã lên đại học, một ở trung học và một còn ở bậc tiểu học. Mỗi đứa có một mục tiêu khác nhau về nghề nghiệp tương lai. Cô lớn nhất đang học luật để trở thành luật sư; cô thứ hai mong muốn theo ngành y khoa còn em bé nhất lại có sở thích thể thao về môn trượt băng nghệ thuật. (H.C.)

Mưa Xuân Trong Mùa Hạ

VI ANH . Việt Báo Thứ Tư,

Giữa lúc bầu không khí hè đã nóng nực trở thành nóng cháy thêm do hai bài báo của hai người trung niên chê trách oan sai anh em HO và người tỵ nạn CS, thì phóng sự "Từ ngôi làng nhỏ ở Bạc Liêu đến NASA, câu chuyện thành công của hai vợ chồng người Mỹ gốc Việt" của nữ phóng viên Trà Mi, đài Á châu Tự do, đến như mưa xuân trong mùa hạ. Thành công đó của người tỵ nạn CS đã trả lời HO và người tỵ nạn CS không phải là lớp người như hai bài báo ấy nói. Vặn lại để nghe ba lần, chưa chắc, phải mở lấy bài để đọc vì lời nói có thể bay đi, cây viết mới ở lại. Theo thiển ý phóng sự này thật là xuất sắc. Xuất sắc ở người được phỏng vấn, ở nội dung và ở người phỏng vấn.

Một, đây là người thật, việc thật, lời thật, chữ thật, giọng thật Bạc Liêu. Hai vợ chồng tiến sĩ Trịnh Hữu Phước và Võ Thị Diệp đang làm việc cho Trung tâm Không gian NASA, chi nhánh Marshall ở thành phố Huntsville, tiểu bang Alabama. Cả hai vợ chồng vốn là dân vượt biên, xuất thân từ làng nhỏ ở Bạc Liêu. Cả một giấc mộng dài VN trở thành hiện thực ở Mỹ. Tiến sĩ Diệp là kỹ sư vật liệu cấu trúc, sáng chế và thử nghiệm vật liệu dùng cho động cơ hoả tiễn nhiên liệu đặc của phi thuyền con thoi. Trước đây, TS Diệp vốn là thiếu nữ nhà quê, nhà tới 9 anh chị em, mơ được đi học thay vì lớn lên làm ruộng và có chồng như những người đồng trang lứa. Ở nước nhà khi học tiểu học mơ trở thành một nhà ngoại giao, sau biến cố 75, vượt biên ba lần mới được, qua đảo mơ thành bác sĩ. Đến Mỹ đã 17 tuổi phải đi làm kiếm tiền giúp bên nhà, phải đi học lớp tráng niên để lấy GED để vào đại học. Ở đại học biết Anh ngữ là một trở ngại, khó khăn lớn. Làm bài Anh văn và Sinh vật học ráng lắm cũng được điểm B, nên chọn ngành khoa học, hóa học để tiến thân. Vừa học vừa làm toàn thì. Học đủ thứ vì đến xứ Mỹ, thấy mình " giống như một đứa trẻ mới sinh ra đời nhưng lại mang thân xác một người lớn, cho nên phải học hỏi lại từ đầu". Có khi cũng nản nhưng nỗi thiếu thốn khổ sở của gia đình ở nước nhà và quyết chí tiến thân là lý do cố gắng chịu đựng và vượt qua. Làm đủ nghề chân tay từ bán hàng, dọn lau nhà, có khi buồn ngủ quá, tận tim gan phải tự ngắt mình cho tỉnh.

Còn Tiến sĩ Phước hiện là kỹ sư phi hành không gian, phụ trách phát triển động cơ hoả tiễn cho phi thuyền bay đi từ mặt trăng. Nhỏ học lớp ba trường làng nhưng may mắn đươc ra chợ học. Sau 1975, như mọi gia đình, nhà gặp khó khăn nên vượt biên năm 1979. Như mọi người Việt tị nạn khác, trong thời gian đầu phải ngày học đêm đi làm gác dan, rửa chén cho trường để sống. Hè thi đi làm thịt bò kiếm tiền giúp gia đình. Nhờ học khá nên được học bổng nên đường học vấn hạnh thông. Xong Cử nhân thì được NASA mướn nhưng chưa có quốc tịch không được làm, nhưng NASA hứa sẽ nhận vào làm sau khi nhập tịch, theo qui chế công chức liên bang bó buộc. Có quốc tịch đang học Cao Học, Nasa dành cho sự dễ dàng để học hỏi, chấp nhận cho vừa làm vừa học. Ngày nhận bằng phát minh, một người nhà quê VN khi xưa được ngồi ngang hàng và chung bàn với các khoa học gia thế giới, cảm thấy niềm vui dân Việt.

Hai, nội dung phóng sự xúc tích, đầy đủ tiến trình tiêu biểu của dân VN tỵ nạn CS cố gắng vươn lên nhờ xã hội Mỹ tư do, dân chủ. Những giấc mộng lớn của tuổi trẻ VN trước năm 1975. Những khó khăn sau ngày 30-4-75. Những ngày mất nước là mất tất cả ở nước nhà, tìm cach vươn lên ở ngoại quốc trong cái khổ cực, gian nguy, chết chóc trên đường dùng thuyền nan vượt đại dương. Những quyết chí, kiên tâm, cười gian lao, bất chấp cực nhọc, xây đấp tương lai nơi quê hương mới đầy cơ hội. Những tháng năm đầu "cùng một lứa bên trời lận đận", trở ngại Anh Văn, chọn lựa con đường học vấn như con đường tắt, vừa đi làm vừa học toàn thời gian để giúp gia đình bên nước nhà quá khổ và để cố gắng vươn lên vững chắc. Hoàng thiên bất phụ hảo tâm nhân. Nước Mỹ là đất của cơ hội, chánh quyền, trường học, cơ chế xã hội tạo điều kiện cho người có chí tiến thân. Để rồi câu chuyện của hai vợ chồng dân Bạc Liêu kết cuộc có hậu, đẹp hơn sức tưởng tượng phong phú của một soạn giả cải lương lạc quan và yêu đời nhứt.

Giọng nói rặc dân miền Nam, miệt dưới với chữ "tui", âm r thành g, không một chút sửa hay pha giọng dù cả hai tốt nghiệp cấp bằng cao nhứt ở Mỹ, làm việc cho cơ quan khoa học kỹ thuật tiền tiến nhứt thế giới. Câu văn lời nói mộc mạc như con người chân chất chuyên chở cái tâm của người trí thức gốc nông dân và vui với nguồn gốc vi tiện xuất thân của mình.

Ba, xuất sắc ở người phỏng vấn trong kỹ thuật bố cục, âm thành trung thực, nội dung liền lạc từ dĩ vãng, hiện tại đến tương lai của nhân vật. Câu hỏi ngắn gọn nhưng xúc tích tạo điều kiện cho người được phỏng vấn nói nhiều. Câu hỏi thiết tha, long trọng như đây là lần đầu trong đời người phóng viên được hạnh ngộ phỏng vấn một nhân vật, đúng đức nghiệp và nghệ thuật truyền thông. Phóng sự trên mạng còn có hình của nhân vật, một tấm hình bằng một nghìn chữ. Phóng sự này nếu đem đăng báo có thể được xem là một tin phân tích có giá trị lâu dài, thích họp cho tuần báo cỡ lớn Times, News Week, Paris Match.

Bốn và sau cùng, những điều có thể rút kinh nghiệm. Động lực giúp một trai và một gái nhà quê, làng nhỏ của tỉnh Bạc Liêu này vượt mọi khó khăn trở ngại xuất phát từ nước nhà VN nghèo khổ và ở Mỹ nhiều cơ hội. Gia đình ở VN khó khăn thiếu thốn cần được giúp đỡ là nghị lực làm hai người dân Bạc Liêu này vượt qua mọi thử thách buổi ban đầu. Cội nguồn quê cha đất tổ không quên. Phân biệt rõ quốc gia dân tộc ở nước nhà với chế độ cai trị. Cho con cái đi VN cho biết cội nguồn. Hy vọng lúc về già về VN mở trường dạy cho những đứa trẻ ở quê vì sanh và lớn lên ở nông thôn nên biết ơ nông thôn VN có "những trẻ em VN nếu có cơ hội thì có nhiều người thành tài như mình". Nhưng việc về làm việc cho chế độ thì không vì điều kiện ở VN chưa có. Suy nghĩ nếu "Việt Nam muốn thu hút được nhiều nhân tài ở nước ngoài về thì có lẽ phải có những sự thay đổi về mặt chính trị hoặc tạo những điều kiện tốt".

Trái lại xã hội Mỹ tạo điều kiện cho người dân Mỹ tiến thân. Có lớp tráng niên cho người quá tuổi trung học lấy bằng trung học. Có tài trợ và học bổng cho sinh viên. Có việc làm cho sinh viên vừa học vừa làm. Tạo điều kiện cho nhơn tài phát triển như NASA hứa mướn khi có quốc tịch và để vừa làm vừa học xong Cao học. Có cơ hội đồng đều cho người có tài ba tìm một chỗ đứng, không phân biệt nguồn gốc sắc tộc.

Và hướng về tương lai, mong mỏi những người đồng cảnh ngộ mới đến Mỹ, là phải đầu tư tương lai vững chắc qua con đường học vấn. Buổi ban đầu đến Mỹ không khỏi khó khăn nhưng phải cố gắng đạt mục đích của đời mình. Đúng như câu của tiền nhân VN dặn dò, "Nếu đường đời bằng phẳng cả, Thì anh hùng hào kiệt có hơn ai."

VI ANH