---
Phụng Linh --- - Nữ ca sĩ Khánh Ly xuất hiện tại Việt Báo chiều Thứ tư 4-10 trong chiếc áo xanh rêu nhiều túi và chiếc quần jean đen. Chị chậm răi trả lời từng câu hỏi với giọng khàn đặc, thỉnh thoảng lại nở nụ cười hóm hĩnh. 30 năm trên đất Mỹ, chị làm tất cả mọi việc từ nhẹ tới nặng: nuôi con, chùi bếp, chà cầu, nấu cơm, rửa chén, trồng cây…nhưng phong cách Khánh Ly vẫn trẻ trung, nhí nhảnh và yêu đời. Phong cách đó bộc lộ qua câu chuyện với chúng tôi.
Trong đêm ca nhạc ‘Môi Hôn Lần Đầu’ sẽ diễn ra tại Majestic lúc 3 giờ chiều Chủ Nhật 29-10 tới đây, nghe nói chị sẽ ‘bật mí’ một số điều với khán giả?
- Tôi sẽ nói ít thôi về nỗi niềm tâm sự từ lúc 16 tuổi bước lên sân khấu một pḥng trà ở Đà Lạt, khoảng năm 1962, được coi là ca sĩ thực thụ v́ được trả thù lao. Thời đó, ca sĩ muốn nổi tiếng phải có người đỡ đầu. Nhưng tôi từ chối những lời đề nghị đỡ đầu v́ không muốn phải trả giá.
Ồ, đỡ đầu là sao, và trả giá như thế nào, tại sao chị từ chối?
- Thực ra lúc đó tôi c̣n bé quá cũng chưa nghĩ ra được tất cả những ǵ đàng sau của sự đỡ đầu. Tôi từ chối v́ tôi sợ bị ràng buộc, không được thoải mái, không được làm những ǵ ḿnh muốn làm. Hồi đó pḥng trà không nhiều, ca sĩ cũng rất ít, chỉ có một nhóm nhỏ gồm các chị Lệ Thanh, Mai Ly, Kim Chi, Trúc Mai, Minh Hiếu, Thùy Nhiên, và sau này có Ánh Tuyết. Chúng tôi chia nhau đi hát, và thường lo không có chỗ đứng cho ḿnh. V́ vậy cũng có một vài ca sĩ nghĩ rằng muốn được lăng xê th́ cần phải có người đỡ đầu. Tôi th́ không!
Bước vào nghề, chị có nghĩ rằng ḿnh sẽ trở thành một người nổi tiếng sau này?
- Mê hát, nghỉ học, tôi bị bố mẹ đuổi đi v́ không chấp nhận có một đứa con “xướng ca vô loại." Tôi về với bà nội, tiếp tục đi hát chỉ để thỏa măn một ước mơ: hát; mà không bao giờ, không hề nghĩ đến việc trở thành một danh ca sau này.
Có người thắc mắc không biết liệu chị và anh Trịnh Công Sơn đă từng yêu nhau?
- Nếu 2 người yêu nhau th́ chỉ có …2 người biết.
Anh Sơn mất rồi, chỉ c̣n chị là người trong cuộc. Chị sẽ nói thật với khán giả điều này?
- Tôi đang suy nghĩ xem có nên nói không. Cũng có lúc tôi nghĩ rằng tại sao không nhỉ?
Với người chồng bây giờ, anh Đoan Nguyễn, là người chị đă từng yêu?
- Anh là ông chồng thứ ba của tôi. Chúng tôi t́nh cờ gặp nhau khi c̣n ở VN. Anh đưa ra đề nghị trắng trợn: "Anh một ḿnh, em cũng một ḿnh, em nghĩ sao? Tại sao ḿnh không ở chung với nhau cho có một gia đ́nh?" Anh đă có vợ, có con riêng. Tôi cũng vậy nên nghĩ "rổ rá cạp lại, xin Chúa cho sống lâu dài." Anh tán tỉnh tôi v́ nghe bạn bè xúi, rồi vừa định ngày cưới th́ lại bỏ trốn cũng v́ nghe có người x́ xào "lấy vợ ca sĩ chơi bời, hút xách, cờ bạc, ớn lắm." Sau đó th́ anh quay trở lại, có thể bị cô bồ bỏ rơi hoặc lúc đó đă suy nghĩ lại rồi.
Bấy nhiêu thời gian chắc cũng đủ chứng minh rằng ca sĩ Khánh Ly là một người vợ hiền?
- (cười) Anh đă từng thử sức tôi rồi đấy. Mua một cái quần nhờ tôi lên gấu, nói không ăn được đồ Mỹ, đ̣i ăn cơm Việt xem ḿnh có biết nấu cơm không. Tôi chấp nhận làm nhiều việc trong nhà thay anh, để anh c̣n có thể làm được nhiều điều tốt đẹp cho ḿnh và xă hội. Nếu trói buộc anh trong công việc bếp núc gia đ́nh tức là làm cho tài trí của người đàn ông bị mai một, bị "mắm muối hóa," bị "trần tục hóa" tội nghiệp.
Hai anh chị đă sống với nhau 30 năm, chừng ấy đủ chứng minh cho một gia đ́nh hạnh phúc?
- Ḿnh cũng có cá tính mạnh và cả hai cùng thỏa thuận với nhau: anh không được lấy quyền làm chồng để quyết định chuyện này chuyện nọ và cũng không bao giờ xâm phạm chuyện đời tư đă qua. Đối với anh, ḿnh tự nhủ, thôi th́ chuyện dở ǵ cũng do lỗi ḿnh. Cũng đă 3 đời chồng rồi, sống chết, sướng khổ ǵ cũng có nhau, không thay đổi nữa.
Người ta nói có những bài hát anh Trịnh Công Sơn viết riêng cho chị, đúng vậy không?
- Anh Sơn sau năm 1975 có xác nhận là có những bài viết từ trước 1975 để Khánh Ly hát. Anh nói với tôi: "Có lúc anh có chủ đích viết những bài cho em v́ anh thích cách bỏ dấu của Khánh Ly."
Chị có thể kể tên những bài mà anh Sơn viết riêng cho chị?
- Năm 1992 gặp nhau ở Canada, anh có nói với tôi rằng bài Rơi Lệ Ru Người là bài viết riêng cho Khánh Ly.
Chị sẽ hát bài đó ở Majestic chiều chủ nhật 29-10 tới?
- Có, sẽ hát.
Chị thích nhất bài nào của anh Trịnh Công Sơn?
- Bài nào cũng thích hết.
Có bài nào từng làm chị xúc động đến khóc khi cất tiếng ca?
- Bài Cho Người Nằm Xuống, Như Một Lời Chia Tay…
Người ta nói chị và anh Sơn gắn bó với nhau…
- Gắn bó không có văn bản, không có hứa hẹn, không nói thành lời. Gắn bó tự nguyện, âm thầm, lặng lẽ, tự nhiên xích lại gần nhau. Có thể nói rằng anh Sơn là nửa mảnh đời của tôi. Nửa mảnh đời kia là nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng. Tôi luôn t́m những kẽ hở giữa hai mảnh đời đó để dành cho khán thính giả, những người yêu thương ḿnh.
Nghe nói chị cũng có viết văn?
- Văn ǵ? Không có. Tôi là người không có bằng tiểu học, không có cả bằng lái xe. Nếu có là những gịng về những buồn vui, suy nghĩ của ḿnh, về nỗi nhớ quê hương, nơi ḿnh đành đoạn cắt ĺa mà không hy vọng sẽ có ngày trở lại. Những bài đó đăng trên net, trên các báo các tiểu bang khác. Tôi mong qua những bài hát, bài viết, hy vọng t́m được những người tri kỷ mà không bao giờ gặp mặt, để không cảm thấy cô đơn trong những ngày xa xứ.
Chị có cảm tưởng ǵ khi đứng hát chung với anh Nguyễn Ngọc Ngạn, lần đầu tiên bước lên sân khấu?
- Tôi vui khi cùng đứng trên sân khấu với anh, những người tuổi ngoài 60. Qua tuổi này rồi, mỗi một ngày qua là phần thưởng của Thiên Chúa, của cuộc đời dành cho ḿnh, là mỗi một ngày cầu mong được b́nh an. Tôi muốn hát để mọi người đến nghe, để chia sẻ sự b́nh an đó, để cùng được hưởng trọn phần thưởng của Thiên Chúa.
Chị chưa có bằng tiểu học, thưa chị, thật lạ khi chị nói chuyện với khán giả trên sân khấu, rất lưu loát?
- Nhờ những tháng ngày đi hát với anh Trịnh Công Sơn, và nhất là học trong sách. Tôi đọc sách nhiều lắm. Rất nhiều đêm cuốn sách không rời khỏi tay.
Chị thường đọc loại sách nào?
- Tôi đọc đủ loại, trừ loại t́nh cảm ấm ớ, nhất là sách dạy người ta cách sống tốt, cách cư xử với mọi người, khuyên ḿnh nên có cái nh́n tốt về người khác, biết tha thứ, kể cả với những người không tốt với ḿnh.
Chị sẽ hát những bài nào trong chiều ca nhạc Môi Hôn Lần Đầu?
- Tôi sẽ cùng với Nguyễn Ngọc Ngạn, Thế Sơn, Trần Thái Ḥa… hát một số bài của Vũ Thành An, Ngô Thụy Miên, Trầm Tử Thiêng, Đoàn Chuẩn, Doăn Mẫn, Trịnh Công Sơn…để cám ơn các tác giả đă chịu đựng cuộc sống thiệt tḥi trong từng giai đoạn lịch sử của đất nước. Đó là những người để lại cho đời những sáng tác bất hủ. Chúng tôi hát để cám ơn, biết ơn th́ đúng hơn, v́ nếu không có họ th́ ca sĩ không có bài hát hay để hát. Người ta thường chỉ nghĩ tới ca sĩ chứ ít ai nghĩ tới tác giả.
Xin cám ơn chị.