Mùa xuân duy nhất trong nhạc Đoàn Chuẩn


 

 
Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn


Hà Đ́nh Nguyên

Đoàn Chuẩn là một trong số những nhạc sĩ sáng tác không nhiều, chỉ vào khoảng hơn 10 ca khúc. Nhưng "quư hồ tinh, bất quư hồ đa", không có ca khúc nào dở, thậm chí có những bài rất hay. Hầu như tất cả ca khúc của Đoàn Chuẩn đều viết về mùa thu, chỉ có ca khúc Gởi người em gái là viết về mùa xuân - một cái Tết Hà Nội cách đây hơn 50 năm...


Gởi người em gái là một trong những sáng tác cuối cùng của Đoàn Chuẩn, với cái tên ban đầu là Gởi người em gái miền Nam được viết vào mùa xuân năm Bính Thân (1956) và tài tử Ngọc Bảo đă hát trên Đài tiếng nói Việt Nam. Trong bài hát này, Đoàn Chuẩn mượn bối cảnh thời cuộc để gửi gắm t́nh cảm dạt dào của ḿnh về một mối t́nh mê đắm.

Sinh năm 1924 tại Cát Hải (Hải Pḥng), mẹ của Đoàn Chuẩn là một góa phụ trẻ nhưng rất nổi tiếng bởi "một tay gầy dựng cơ đồ": chủ hăng nước mắm nổi tiếng Vạn Vân (dưa La, cà Láng, nem Báng, tương Bần, nước mắm Vạn Vân, cá rô Đầm Sét). Thời trai trẻ, "Đoàn công tử" ăn chơi nức tiếng phố biển và Hà thành. Nhạc sĩ Phạm Duy kể lại khi mới ngoài 20 tuổi, ông đă nhiều lần thấy công tử họ Đoàn lái xe Ford mui trần kiểu Vedette màu trắng đi học đàn tại Hà Nội.

Có hai thứ khiến Đoàn Chuẩn mê mẩn, đó là mê âm nhạc và mê... ô tô (ông có tới 6 chiếc, trong đó có chiếc Ford Frégatte - “sang" hơn cả Thủ hiến Bắc kỳ). Ông học Tây Ban cầm với nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ (tác giả ca khúc Giáo đường im bóng) và học Hạ Uy cầm với Wiliam Chấn. Dĩ nhiên, với phong cách "công tử" như thế th́ Đoàn Chuẩn không thể không có những cuộc t́nh đắm say, để từ đó "tài hoa phát tiết" ra những Thu quyến rũ, Gởi gió cho mây ngàn bay, Cánh hoa duyên kiếp, Lá thư…, những ca khúc chỉ sử dụng gam trưởng (majeur) đă khiến ông được người đời xưng tụng là "Ông vua nhạc t́nh" (c̣n nhạc sĩ Hoàng Trọng là "vua nhạc tango").

Nhân vật đă khiến Đoàn Chuẩn viết Gởi người em gái là con gái đầu ḷng của một công chức hỏa xa. Kháng chiến, cha nàng là tự vệ thành Hà Nội. Rồi nàng (khi ấy mới 12 tuổi) theo cha rút ra chợ Đại. Ở chợ Đại được ít lâu nàng lại phải trở về Hà Nội để cùng mẹ chăm sóc 5 đứa em. Cô bé tuổi dậy th́ ấy đă phải làm thuê, đánh máy chữ, đan áo len... nhưng bù lại nàng có một vẻ đẹp kiêu sa và một giọng hát mê hồn. Chính giọng hát này đă khiến Đoàn Chuẩn ngất ngây khi chứng kiến nàng đoạt giải nhất cuộc thi hát do Đài Pháp Á tổ chức, và dù đă vào tuổi "tam tuần" nhưng chàng vẫn quyết định t́m gặp nàng. Vậy là tài tử, giai nhân cứ quấn quưt lấy nhau.

Chàng giúp nàng học nhạc, giúp nàng hát phụ diễn trước mỗi suất chiếu phim ở rạp chiếu bóng Hà Nội, nàng đă hát rất hay những Lá thư, Đường về Việt Bắc, Chuyển bến... Biết bao thanh niên Hà thành mê đắm nàng nhưng con tim tơ non ấy đă dành trọn cho chàng nghệ sĩ. Rồi cha nàng mất ở vùng tự do, chú nàng cũng là bộ đội đă cho người vào thành đón nàng ra vùng tự do vào cuối mùa xuân 1954. Những ngày tháng tiếp theo là những chuỗi ngày đau đớn, cô đơn đến xót xa của Đoàn Chuẩn... Giải phóng thủ đô, họ vui mừng gặp lại nhau, t́nh yêu như đậm đà thêm sau những tháng ngày xa cách. Tuy nhiên, ngày vui ngắn chẳng tày gang, cái tin nàng đă có người dạm hỏi khiến chàng như phát điên.

Chàng bất lực nh́n "tà áo xanh" xa rời khỏi tầm tay ḿnh. Nỗi đau cũng là niềm cảm hứng miên man để chàng sáng tác liên tiếp những t́nh khúc: Tà áo xanh, Lá đổ muôn chiều, Vàng phai mấy lá, Chiếc lá cuối cùng… Và nhất là Gởi người em gái là những cung bậc da diết trong một mùa xuân cô đơn: "Cành hoa tim tím bé xinh xinh báo xuân nồng. Rừng đào phong kín cánh mong manh hé hoa ḷng. Hà Nội chờ đón Tết, hoa chen người đi, liễu rũ mà chi. Đem tân xuân Hồ Gươm như say mê. Chuông reo ngân, Ngọc Sơn sao uy nghi. Ngàn phía đến lễ đền. Chạnh ḷng tôi nhớ đến người em…". Nàng trong mắt Đoàn Chuẩn thật lộng lẫy, kiêu sa: "Tôi có người em gái tuổi chớm dâng hương, mắt nồng rộn ư yêu thương. Đôi mắt em nói nhiều, tha thiết như dáng Kiều, ôi t́nh yêu… Em tôi đi màu son trên đôi môi. Khăn san bay lả lơi trên vai ai. Trời thắm gió trăng hiền. Hà Nội thêm dáng những nàng tiên…". Những ca khúc của Đoàn Chuẩn (và các nhạc sĩ thời ấy) thường mang hơi hướm phương Tây, nhưng ở Gởi người em gái Đoàn Chuẩn đă "hạ" một câu lục bát nghe rất "ngọt": "Người đi trong dạ sao đành. Đường quen lối cũ, ân t́nh nghĩa xưa ?".

Hẳn bạn đọc sẽ thắc mắc: Nàng là ai trong Gởi người em gái? Nhạc sĩ Lê Hoàng Long tiết lộ rằng nàng chính là T.V - nữ ca sĩ vang bóng một thời và hiện c̣n sống ở Saigon. Tuy nhiên, mới đây (vào dịp Noel 2006), người viết có duyên gặp nữ ca sĩ này (nay đă 73 tuổi) và trong khi tṛ chuyện đă đánh bạo hỏi về mối duyên xưa với "Đoàn công tử". Thế nhưng cụ T.V chối, bảo "người em gái" trong nhạc Đoàn Chuẩn chính là bạn thân của bà, đó là nữ ca sĩ M.L (cũng vang bóng một thời và hiện vẫn c̣n sống).

Trong cuộc đời Đoàn Chuẩn, ông chỉ sáng tác trong một giai đoạn rất ngắn ngủi (từ 1948 đến 1956) mà ca khúc đầu tay là T́nh nghệ sĩ. Theo nhạc sĩ Lê Hoàng Long th́ Đoàn Chuẩn có tất cả 12 ca khúc, trong đó có cả một ca khúc "mới phát hiện" là Vĩnh biệt (tức Bài ca bị xé). Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn đă từ giă cơi đời vào ngày 15.11.2001 nhưng những ǵ ông để lại - tuy không nhiều - đă có thể trở thành những t́nh khúc bất tử, trong đó có hơn 10 bài mùa thu và một mùa xuân duy nhất, thật đẹp, thật lăng mạn...

Hà Đ́nh Nguyên
Đoàn Chuẩn:
Nhạc T́nh Về Cơi Thiên Thu


 


Vương Trùng Dương

Vào những năm đầu của thập niên 20, Hải Pḥng đă sản sinh năm khuôn mặt nghệ sĩ tài hoa, để lại những t́nh khúc bất hủ từ thời tiền chiến, tô điểm những giai điệu tuyệt vời cho nền âm nhạc Việt Nam: Lê Thương, Tô Vũ, Hoàng Quư, Văn Cao, Đoàn Chuẩn. Trong năm khuôn mặt đó, có sự trùng hợp không thể nào quên, ngày tháng sinh của Văn Cao cũng là ngày vĩnh biệt trần gian của Đoàn Chuẩn.

Nhạc sĩ Văn Cao sinh ngày 15-11-1923, qua đời vào lúc 4 giờ sáng ngày 10-7-1995.

Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn sinh ngày 15-6-1924 tại đảo Cát Hải, Hải Pḥng. Nơi đây, bố mẹ nhạc sĩ, chủ nhân nước mắm Vạn Vân, nổi tiếng Đông Dương. Thời gian trôi qua với bao biến động của đất nước... đúng vào ngày sinh lần thứ 78 của Văn Cao, Đoàn Chuẩn đi vào cơi thiên thu lúc 9 giờ tối ngày 15-11-2001 tại căn gác nhỏ, số 9 Cao Bá Quát, Hà Nội. An táng vào lúc 11 giờ ngày 18-11 tại nghĩa trang Như Quỳnh, Hưng Yên.

Năm 1992, Đoàn Chuẩn bị tai biến mạch máu năo, bệnh t́nh kéo dài cho đến những năm cuối đời, dần dà căn bệnh trở nên trầm trọng, tê liệt, không nói được, suy sụp từ thể xác đến tinh thần. Cuộc sống phiêu lăng đă bị đóng khung cho đến giờ vĩnh biệt trần gian!

Đoàn Chuẩn chỉ sáng tác trong một thập niên (1947-1958) với mười ca khúc đă nổi tiếng qua năm tháng, vượt thời gian và không gian, và vài ca khúc được sáng tác rải rác trong những thập niên sau, trong đó ca khúc Vĩnh Biệt chỉ riêng cho h́nh ảnh người t́nh lở dở, được đề cập trong thời gian sau nầy. Bên cạnh có thêm mấy ca khúc như: Tâm Sự (1956), Một Gói Nho Khô, Một Cánh Penseée (1988), Phấn Son (1989), Mầu Nắng Có Bao Giờ Phai Đâu (1989).

Ca khúc Vĩnh Biệt (ở hải ngoại đổi thành Vàng Phai Mấy Lá) mang theo bí ẩn của cuộc t́nh, qua vài lời kể, có người cho rằng đó là h́nh ảnh người ca sĩ T.V (vợ của T.N, nay là vợ của NĐQ), nồng nàn nhưng ngang trái, đắng cay giữa người nhạc sĩ ở thành phố cảng Hải Pḥng và người ca sĩ ở Sài G̣n, qua những bó hoa và trang thơ, biết nhau, mỗi người đă có gia đ́nh. Đất nước chia đôi, ngăn cách đôi đường, Đoàn Chuẩn sáng tác vào năm 1955:

"Lá thu bay, về anh, như những cánh đời em. C̣n đâu cành hoa sim tím, dường như dệt gấm vàng son. Ḷng anh chua xót. Cánh hoa v́ đời anh rả rời héo tán úa vàng vùi sâu trong kiếp thời gian... Ai đốt Cô Tô thành v́ đôi mắt giai nhân hề... Ai trót nhấp men t́nh để Mỵ Cơ thương nhớ, khi khóc rồi Tiễu Nhiên c̣n mơ..."

T́nh Yêu & Nghệ Thuật

 

 
Vợ chồng nhạc sĩ Đoàn Chuẩn

Tự ngh́n xưa, mùa thu là mùa của thi nhân, khí hậu và phong cảnh của thời gian đó dễ tạo ra nhiều nguồn cảm hứng trong tâm hồn nhà thơ. Nguồn cảm hứng đó cũng đi vào trong cung bậc, hầu hết ca khúc lăng mạn của Đoàn Chuẩn đều mang h́nh ảnh mùa Thu v́ vậy Đoàn Chuẩn thường được gọi: nhạc sĩ của mùa thu. Trước Đoàn Chuẩn, h́nh ảnh mùa thu đă bàng bạc qua ca khúc Giọt Mưa Thu, Con Thuyền Không Bến của Đặng Thế Phong, Thu Cô Liêu, Buồn Tàn Thu của Văn Cao, Tiếng Thu (thơ Lưu Trọng Lư) của Lê Thương (ca khúc Tiếng Thu của Phạm Duy sau nầy được phổ biến rộng răi hơn), Thu Chiến Trường của Phạm Duy...

Nhiều nhạc phẩm của Đoàn Chuẩn đều đi kèm với tên chung cùng người em kết nghĩa là Từ Linh. Không biết người bạn tri âm Từ Linh góp mặt thực hư ra sao qua sáng tác của Đoàn Chuẩn nhưng cả hai đều hiện diện trong nhiều nhạc phẩm. Từ Linh qua đời bởi căn bệnh ung thư năm 1992, cũng là thời điểm Đoàn Chuẩn ngă bệnh. Theo nhạc sĩ Trần Trịnh, thuở đó người tài xế của Đoàn Chuẩn đem những bản nhạc Đoàn Chuẩn sáng tác để lại trong xe về đặt thành lời, cảm nhận lời ca thật tuyệt vời, người tài xế không c̣n hành nghề nửa mà trở thành người bạn tri âm trong nghệ thuật.

Đoàn Chuẩn lập gia đ́nh khi c̣n học trung học Louis Pasteur. Thuở c̣n đi học, cậu ấm Đoàn Chuẩn có chiếc xe Ford Frégatte và chiếc Buick, thuộc loại sang nhất không những ở thành phố cảng Hải Pḥng mà cả Hà Nội. Cậu ấm Đoàn Chuẩn say mê cô nữ sinh Nguyễn Thị Xuyên, cùng lớp với nhau, nàng con nhà nghèo nhưng nhan sắc tuyệt vời; chưa qua lời t́nh tự nào, cậu ấm đă hối thúc thân mẫu xin cưới hỏi. Sau vài năm lập gia đ́nh, Đoàn Chuẩn sống cuộc đời phiêu lăng, với âm nhạc, với những cuộc t́nh văn nghệ chất ngất yêu thương trong lời ca nét nhạc. Người bạn đời trăm năm vẫn chịu đựng với tính trăng hoa của chồng, một ḷng chung thủy nuôi con, và hai mái đầu xanh năm xưa vẫn măi măi bên nhau cho đến cuối đời.

Cuộc t́nh của Đoàn Chuẩn được ghi lại qua lời tâm sự của người vợ hiền thục trong những ngày tháng cuối cùng, tận t́nh chăm sóc người chồng lâm trọng bệnh: " Cái anh chàng ấư có nói với tôi câu nào đâu, tẩm ngẩm tầm ngầm mà ghê thật. Tôi vừa buồn cười vừa ngạc nhiên quá... Sau đó tôi đến lớp thấy sợ và ngượng lắm. Ôâng Chuẩn cứ lờ đi như không chuyện ǵ. Rồi lâu dần để ư nhau mà có t́nh ư. Bạn bè trong lớp biết được, chúng trêu quá... bị chế nhiều, tôi xấu hổ phải bỏ học giữa chừng khi c̣n chưa đến kỳ nghỉ hè..." Đám cưới được tổ chức vào dịp hè.

"Ông lăng mạn đa t́nh lắm. Có vậy ông mới viết được bài hát hay thế. Ông muốn ngang th́ ngang, muốn dọc th́ dọc, tôi chiều ông hết. Bổn phận của tôi là chăm sóc chồng, nuôi con, lúc nào cũng an phận chịu đựng. Ông không biết đến sinh kế gia đ́nh, con cái... Đời ông phóng khoáng. Nghe nhạc ông lúc nào tôi cũng ngạc nhiên – sao ông tài thế? Mỗi bài hát là kỷ niệm một mối t́nh đi qua đời ông. Ông chỉ viết một bài cho tôi, hồi đó ông chưa lơ mơ ai cả. Ông viết Đường Về Việt Bắc, nhớ nhà, nhớ vợ và màu tím áo lụa Hà Đông tôi mặc khi c̣n đi học. Đôi khi tôi cũng buồn v́ ông tặng t́nh ca cho người phụ nữ khác. Nhưng lấy chồng nghệ sĩ, số ḿnh chịu vậy". (T́nh Thu Ở Lại – Nguyễn Quỳnh Hương, Phụ Nữ - Xuân 2001).

Ca khúc Đường Về Việt Bắc bày tỏ tâm sự của người nhạc sĩ với người vợ lúc xa cách khi từ bỏ cuộc sống ấm no nơi đô hội để bước chân vào chốn sơn lâm ở Khu Bốn, vợ con di tản lên vùng núi đồi Việt Bắc:

" Chiều nào áo tím nhiều quá, ḷng thấy rộn ràng, nhớ người.
Đường về Việt Bắc bao cách xa,
Nh́n về đường lối đây núi cao, muôn xa xăm, đầy lá hoa reo ngàn xưa.
Đường về ngập gió tha phương, tiếc đời gấm hoa, màu sắc núi rừng...
Nhớ nhau từng phút yêu từng giây.
Đường về Việt Bắc xa xôi rừng núi.
Nâng phím tơ lên mấy cung lả lơi.
Đường về Việt Bắc xa xôi núi đồi ".

Đoàn Chuẩn trau dồi thêm về âm nhạc với thầy Nguyễn Thiện Tơ về tây ban cầm và William Chấn về hạ uy cầm sau khi lập gia đ́nh. Mang trong ḿnh ḍng máu nghệ sĩ nên không muốn nối nghiệp kinh doanh của bố mẹ để lại mà đi vào lănh vực nghệ thuật. Với cây đàn Hạ Uy Cầm, Đoàn Chuẩn sống cuộc đời lang bạt. Theo nhạc sĩ Nguyễn Hiền, Đoàn Chuẩn c̣n học thêm ḥa âm với Tạ Phước khi về Hành Thiện, thỉnh thoảng tŕnh diễn hạ uy cầm cùng Nguyễn Hiền trong chương tŕnh nhạc hội.

Sau năm 1956, hăng nước mắm Vạn Vân và tài sản gia đ́nh Đoàn Chuẩn bị tịch thu, căn nhà ở phố Bắc Ninh, Hải Pḥng và căn nhà ở đường Trần Nhật Duật, Hà Nội... của thân mẫu Đoàn Chuẩn không c̣n làm chỗ dung thân. Đoàn Chuần sống cuộc đời dạy nhạc để độ nhật qua ngày nơi căn nhà nhỏ ở đường Cao Bá Quát.

Tuy gặp thời thế trớ trêu nhưng nhạc sĩ rất đa t́nh, lăng mạn trong trường t́nh để làm chất liệu sáng tác. Trong cuộc sống, người bạn đời của nhạc sĩ vẫn một ḷng thủy chung, chịu đựng tính phóng khoáng của chồng để quáng xuyến gia đ́nh, dạy dỗ con cái từ thuở thanh xuân đến cuối cuộc đời. Ông bà có sáu người con, ca sĩ Đoàn Chính hồi chánh vào giữa thập niên 60 ở Montréal, Canada và Đoàn Châu ở Toronto, Canada. Tháng 7-1990, vợ chồng Đoàn Chuẩn sang thăm con cái ở Canada nhưng không tham gia trong mọi sinh hoạt nghệ thuật nào cả. Bốn người con c̣n lại ở Hà Nội.

Có ca khúc mang theo giai thoại về cuộc t́nh của người nhạc sĩ như T́nh Nghệ Sĩ, sáng tác đầu tay vào năm 1947 với h́nh ảnh người t́nh Mai Hương ở quán Thanh Hương:

"Đây khách ly hương mấy thu vàng ấm.
Nơi quán cô đơn mơ qua trùng dương.
Mơ tới bên em, em tô quầng mắt.
Em tôi ngập ngừng trong tấm áo nhung...

... Mối t́nh nghệ sĩ như giấc mơ.
Trăng tàn v́ với muôn ư thơ.
Mỗi chiều ngàn tiếng tơ khóc than.
C̣n nhắc tới đêm nao trăng thề..."

Theo lời kể người bạn của Đoàn Chuẩn, lời ca ban đầu viết: "Đây quán Thanh Hương" nhưng đưa h́nh ảnh đó có tính cách riêng rẽ nên đă đổi lại thành "khách ly hương".

T́nh khúc Gửi Người Em Gái là một trong những bản t́nh ca tuyệt vời nhất của âm nhạc Việt Nam. H́nh ảnh người em gái được viết lên với giai điệu nhẹ nhàng, với ngôn ngữ ḥa nhập trong con tim rung động:

" Tôi có người em gái.
Tuổi chớm dâng hương mắt nồng rộn ư yêu thương.
Đôi mắt em nói nhiều, tha thiết như Giáng Kiều, ôi t́nh yêu...
Em tôi ơi, màu son lên đôi môi. Khăn san bay, lả lơi bên vai ai.
Trời thắm gió trăng hiền.
Hà Nội thêm bóng dáng nàng tiên ".



Chân Dung T́nh Thu

H́nh ảnh mùa thu được đi vào hầu hết trong ca khúc của Đoàn Chuẩn. T́nh yêu, giai nhân, hạnh phúc cùng khổ đau với dấu ấn của mùa thu được thể hiện qua từng ca khúc.

Trong t́nh ca Thu Quyến Rũ với nỗi ḷng nhạc sĩ:

" Anh mong chờ mùa thu.
Trời đất kia ngả màu xanh lơ...
Anh mong chờ mùa thu.
D́u thế nhân dần vào chốn Thiên Thai.
Và cánh chim ngập ngừng không muốn bay.
Mùa thu quyến rũ anh rồi...

... Thu nay v́ đâu nhớ nhiều.
Thu nay v́ đâu tiếc nhiều.
Đêm đêm nh́n cây trút lá.
Ḷng thấy rộn ràng, ngỡ bóng ai về ".

Ở nhạc phẩm Lá Đổ Muôn Chiều, nhạc sĩ bày tỏ niềm tiếc nuối cho cuộc t́nh tan theo thời gian như lá thu ĺa cành:

" Thu đi cho lá vàng bay.
Lá rơi cho đám cưới về...

...Nhưng mỗi mùa thu, khi lá vàng bay về cuối trời.
Là mùa anh nhớ quá người ơi!
Nhớ em từ lặng im đôi mắt.
Đời vắng em rôi vui với ai ".

Ḍng thơ của Vũ Hoàng Chương đă nhập vào ư nhạc của Đoàn Chuẩn:

" Em ơi, lửa tắt b́nh khô rượu
Đời vắng em rồi say với ai "

T́nh khúc Tà Áo Xanh (Dang Dở) như lời thầm trách cho duyên phận bẽ bàng:

" Mộng nữa cũng là không.
Ta quen nhau mùa thu.
Ta thương nhau mùa đông.
Ta yêu nhau mùa xuân.
Để rồi tàn theo mùa xuân...
Hoa tàn, t́nh tan theo không gian! "

Trong tâm trạng bi thương đó, nhạc sĩ đem cung bậc lời ca Gửi Gió Cho Mây Ngàn Bay:

" Với bao tà áo xanh, đây mùa thu.
Hoa lá tàn hàng cây đứng hững hờ...

... Gửi gió cho mây ngàn bay.
Gửi phím tơ đồng t́m duyên.
Gửi thêm lá thư, màu xanh ái ân, về đôi mắt như hồ thu " .

Nhạc sĩ như chiếc thuyền t́nh lưu lạc giữa bến sông. Khi mùa thu về, vô h́nh chung khơi dậy trong ḷng nỗi khắc khoải qua bài Chuyển Bến:

" Thuyền cắm tay sào từ cuối thu.
Ngoài kia sông nước như đón chờ...

... Thuyền ơi, sao mê say nhiều quá.
Đường mê không ai ngăn cản lối.
Một sớm thu về chuyển bến xuôi.
Về đâu giữa trời, bến nao? ".

Giai điệu trong ca khúc Cánh Hoa Duyên Kiếp tuy hơi dồn dập nhưng cũng thể hiện niềm đau thương của cuộc t́nh:

" Hồng nào xinh thơm tươi.
Bướm hoa không ngờ bẽ bàng.
Yêu một sớm, nhớ nhau bao mùa thu.
Em tôi hay hờn lắm.
Hay tô thâm quầng mắt.
Hay mua hoa màu trắng về.
T́nh em như mây trong mùa thu bay rợp lối.
Rồi tan theo chiều vắng.
Khi gió mang về thành mưa ".

Ngoài h́nh ảnh mùa thu, ngôn ngữ chữ ái ân, ân ái bàng bạc trong lời ca của Đoàn Chuẩn, nghe rất thanh tao, không mang h́nh ảnh phàm tục nào cả, điển h́nh như ca khúc Lá Thư:

" Nhớ tới mùa thu năm nao ḿnh cùng sông.
Chiếc lá thu vàng dần theo.
Nhớ tới ngày nào cùng bước đến cầu.
Ngồi xỏa tóc thề.
C̣n đâu ân ái chăng người xưa...

...Ái ân theo tháng năm vàng.
Ái ân theo tháng năm tàn. T́nh người nghệ sĩ đâu rồi ".

Những ca khúc viết rải rác sau nầy ít được phổ biến, phần nào đó không phù hợp với mười t́nh ca lăng mạn tuyệt vời đă để lại trong ḷng người thưởng ngoạn niềm rung cảm từ âm điệu đến lời ca. Và, ngôn ngữ "ái ân, ân ái" cũng bàng bạc trong nhiều bản t́nh ca của Đoàn Chuẩn.

Ca khúc của Đoàn Chuẩn được h́nh thành sau năm 1945, tuy nhiên mười t́nh khúc đó vô h́nh chung lại xếp vào "thời kỳ âm nhạc tiền chiến". Sau năm 1954, ca khúc của Đoàn Chuẩn không được phổ biến ở miền Bắc v́ cho rằng ca khúc đó lăng mạn, ủy mị... nên bị d́m cho đến cuối thập niên 90 mới được phổ biến.

Vĩnh biệt nhạc sĩ Đoàn Chuẩn. Vĩnh biệt nhạc sĩ của mùa thu. Đoàn Chuẩn không c̣n nữa, mùa thu vẫn măi măi hiện hửu, t́nh khúc của Đoàn Chuẩn vẫn là tiếng tơ ḷng gửi lại trần gian. Đoàn Chuẩn đă về cơi thiên thu nhưng t́nh khúc mang bóng dáng mùa thu vẫn c̣n quyện trong ḷng người nơi trần thế.

Vương Trùng Dương
vtrduong2002@yahoo.com