Ngày Thứ Sáu 25-4-1975: Ông Thiệu Ra Đi
Trần Đông Phong

TT Thiệu và PTT Hương ngày 15-4-1075.

LTS. Trần Đông Phong là một nhà nghiên cứu về bang giao quốc tế, nguyên chủ bút nguyệt san Anh ngữ "Free Front" (Saigon 1969-1975). Bài sau đây được trích từ sách "Việt Nam Cộng Hoà, 10 Ngày Cuối Cùng" của ông vừa được ra mắt cuối tuần qua.

Cựu Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu từ chức vào tối 21 tháng 4 năm 1975, tuy nhiên ông vẫn c̣n trú ngụ trong Dinh Độc Lập cho đến ngày 25 tháng 4. Theo bản cáo trạng cuả "Phong Trào Nhân Dân Chống Tham Nhũng Để Cứu Nước và Kiến Tạo Hoà B́nh" phổ biến vào ngày 8 tháng 9 năm 1974 tại Huế th́ "Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu có mua một căn nhà ở trên đường Công Lư trị giá khoảng 98 triệu đồng và một ngôi nhà ba căn trong Cư xá Sĩ quan Cao cấp trong khuôn viên Bộ Tổng Tham Mưu mà ông đă dùng 30 triệu đồng cuả ngân sách quốc gia để sửa chữa và tân trang từ khi c̣n là Chủ tịch Uy Ban Lănh Đạo Quốc Gia năm 1965," tuy nhiên ông Thiệu không muốn dọn ra khỏi Dinh Độc Lập v́ "lư do an ninh."

Theo ông Nguyễn Tiến Hưng, tác giả cuốn "The Palace File," th́ chính tân Tổng thống TrầnVăn Hương đă yêu cầu Đại sứ Graham Martin thuyết phục ông

Thiệu nên rời khỏi Việt Nam và sắp xếp phuơng tiện để đưa ông ta ra đi v́ chừng nào ông Thiệu c̣n ở lại Việt Nam th́ ông ta cứ t́m cách can thiệp vào công việc của tân chính phủ. Đại sứ Martin đồng ư. Ông Nguyễn Tiến Hưng nói rằng TT Trần Văn Hương đă gọi ông Thiệu và đề nghị ông Thiệu nên ra đi v́ nếu ông Thiệu c̣n ở lại th́ phe Cộng sản sẽ có cớ để tố cáo rằng chính quyền cuả TT Hương là một "chính quyền Nguyễn Văn Thiệu mà không có Thiệu." Để cho việc ra đi cuả ông Thiệu có vẻ hợp pháp, TT Trần Văn Hương đă kư một sắc lệnh cử cựu Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu làm đại diện đặc biệt cho VNCH đến Đài Loan để phân ưu về việc Tổng Thống Tưởng Giới Thạch từ trần ngày 5 tháng 4 năm 75. Thật ra th́ đây là một chuyện khôi hài v́ tang lễ cuả cố TT Tưởng Giới Thạch đă diễn ra tại Taipei cách đó ba tuần lễ và người đă đại diện cho VNCH chính là Phó Tổng Thống Trần Văn Hương.

Theo Frank Snepp, người đă lái xe đưa ông Thiệu ra phi trường Tân Sơn Nhất, th́ Cụ Hương cũng không mấy vui vẻ cho lắm khi ông Thiệu tuy đă từ chức nhưng vẫn c̣n muốn đóng vai "thái thượng hoàng" và vẫn c̣n ngồi trong Dinh Độc Lập gọi điện thoại can thiệp hết chuyện này đến chuyện kia, tuy nhiên nếu cụ ép buộc ông Thiệu phải ra đi th́ sẽ làm phật ḷng những kẻ vẫn c̣n ủng hộ ông Thiệu, do đó Cụ yêu cầu đại sứ Martin t́m một giải pháp cho vấn đề này. Đại sứ Martin chẳng mấy tha thiết về việc này v́ cho đến giờ phút đó, ông vẫn c̣n muốn cho mọi người mang cái cảm tưởng là toà đại sứ Hoa Kỳ không hề dính dáng ǵ đến việc ông Thiệu từ chức.

Tuy nhiên, Tướng Dương Văn Minh th́ lại nghĩ rằng việc ông Thiệu c̣n tiếp tục ở lại Sài g̣n sẽ là một chướng ngại vật cho việc ông ta vận động lên thay thế Cụ Hương để điều đ́nh với Cộng sản, do đó ông Minh đă yêu cầu bạn cuả ông và cũng là nhân vật số hai cuả CIA ở Sài g̣n là cựu Thiếu tướng Charles Timmes phải t́m mọi cách để đẩy ông Thiệu ra đi. Khi có thêm áp lực cuả CIA, Đại sứ Martin phải bỏ thái độ dè dặt và đành phải sắp xếp đưa ông Thiệu ra khỏi Việt Nam.

Theo ông Trần Văn Đôn trong cuốn Việt Nam Nhân Chứng th́ vào buổi sáng ngày 25 tháng 4, ông Thiệu mời ông Đôn vào Dinh Độc Lập để "nhờ tôi lấy cho bạn ông ấy một chiếu khán đi ngoại quốc." Ông Trần Văn Đôn kể lại rằng trước khi từ giă, ông nh́n thẳng vào ông Thiệu và nói với ông ta rằng: "c̣n phần ông, chừng nào ông đi? Tôi biết Mỹ không muốn xảy ra chuyện như ông Diệm. Xung quanh ông đang bỏ ông, nhất là khi nghe có tân thủ tướng và chính phủ mới. Ông phải đi cho nhanh. Nếu tôi lên làm thủ tướng, nội các cuả tôi cũng sẽ đ̣i bắt ông và tôi phải làm theo." Frank Snepp nói thêm trong phần phụ chú rằng ông Đôn là người đóng vai tṛ quyết định trong việc ông Thiệu sớm ra đi khi ông Đôn nói thêm với ông Thiệu rằng "Tuớng Nguyễn Cao Kỳ và Không Quân muốn ông Thiệu ở lại-để họ có thể giết ông." Như vậy th́ việc cựu tổng thống Thiệu ra đi là do ư cuả tân TT Trần Văn Hương và tướng Dương Văn Minh, ông Trần Văn Đôn hù doạ thêm và Đại sứ Martin sắp xếp để ông Thiệu ra đi càng sớm càng tốt.

Trong cuốn Decent Interval, Frank Snepp kể lại rằng vào hồi 5 giờ 30 chiều ngày 25 tháng 4 năm 75, trùm CIA Thomas Polgar gọi Tướng Charles Timmes và Frank Snepp vào văn pḥng cuả ông ta và ra lệnh cho họ phải giúp cho ông ta đưa ông Thiệu và ông Khiêm đi Đài Loan vào tối hôm đó.

Khoảng 8 giờ rưỡi tối, Tướng Timmes, Frank Snepp cùng 2 nhân viên CIA khác lái ba chiếc xe đến tư gia cuả Đại tướng Trần Thiện Khiêm trong Bộ Tổng Tham Mưu và khoảng 9 giờ tối th́ trùm Polgar cũng đến nơi. Ít lâu sau th́ một chiếc xe Mercedes chạy đến đậu ngay trước nhà ông Khiêm và ông Thiệu vội vă bước vào nhà. Frank Snepp nói rằng ông Thiệu có mái tóc bạc chải bóng loáng, quần áo ủi thẳng nếp và trong lúc trời c̣n tranh tối tranh sáng, ông ta có vẻ giống như là "một người mẫu trong tạp chí Gentleman's Quarterly hơn là một vị cựu tổng thống." Đoàn tuỳ tùng cuả ông Thiệu người nào người nấy đều to con vạm vỡ tay xách những chiếc va-li quá khổ đến những chiếc xe cuả toà đại sứ Mỹ và họ đ̣i phải để cho họ đích thân đặt những chiếc va li đó vào thùng sau xe. Frank Snepp nói ông ta không biết trong những va-li đó đựng ǵ, tuy nhiên có vẻ rất nặng v́ khi những hành lư đó được đặt xuống xe th́ nghe như có tiếng kim loại chạm vào kim loại.

Trong một bài nhan đề Từ Nghiă Trang Quân Đội Biên Hoà Đến Dinh Độc Lập, Những Ngày Cuối, một cựu thiếu úy Công Binh đă từng chỉ huy Đại đội 541 Công Binh Kiến Tạo vào sưả chưă Dinh Độc Lập sau ngày bị Nguyễn Thành Trung dội bom vào tháng 4 năm 1975 có cho biết rằng: "Ngày 25 tháng 4 năm 1975, vị trung úy trong Dinh đến bắt tay thăm hỏi. Ánh mắt có vẻ không vui. Ngỏ ư mượn 6 anh em binh sĩ. Khoảng 25 phút, anh công binh trưởng toán trở lại đưa cho tôi 10,000 đồng và nói ông Trung uư nhắn là đưa cho tôi 4,000 c̣n mỗi anh em binh sĩ 1,000 đồng. Nghe xong tôi đưa hết cho anh em binh sĩ để họ chia nhau. Tôi thắc mắc hỏi xem họ đă làm công việc ǵ th́ họ trả lời: "lên trên lầu vào pḥng khiêng một cái tủ sắt nhỏ xuống dưới thềm Dinh th́ thấy có xe hiệu Scout, loại cảnh sát dă chiến sử dụng, che bạt kín bít bùng đậu sẵn. Đẩy tủ sắt vào sàn xe bên trong có 4 người mặc thường phục áp tăi đi với viên trung úy. Theo tôi suy nghĩ, đây là tài sản riêng cuả Tổng thống Thiệu mang đi vào phút cuối. Tôi chẳng biết trong tủ sắt nhỏ đó có những ǵ."

Như vậy, ông cựu thiếu úy Công Binh này cho biết là lính cuả ông đă di chuyển tủ sắt nhỏ vào ngày 25-4 tức là ngày ông Thiệu ra đi th́ việc này cũng có thể bổ túc cho nhận xét cuả Frank Snepp nói rằng "hành lư rất nặng."

Trong một cuộc phỏng vấn dành cho ông Nguyễn Tiến Hưng ngày 6 tháng 3 năm 1986, ông Thomas Polgar, cựu giám đốc CIA tại Sài G̣n đă phủ nhận điều này. Ông ta nói rằng ông Thiệu ra đi không có mang theo nhiều hành lư v́ ông Polgar muốn rằng việc ra đi này phải thật lẹ làng và êm thấm chừng nào tốt chừng đó. Frank Snepp cũng cho biết thêm rằng ông Thiệu đă cho gởi đi nhiều thùng tài sản, đồ đạc sang Đài Loan và Canada từ ngày 2 và 3 tháng 4, tức là mấy tuần lễ trước khi ông từ chức.

Theo Frank Snepp th́ sau khi đưa hành lư vào thùng xe, Polgar, Tướng Timmes cùng nhiều nhân viên người Việt ra khỏi nhà và bước lên xe. Ông Thiệu lên ngồi đằng sau xe cuả Frank Snepp, ông ta ngồi giưă Tướng Timmes và một nhân viên người Việt, (có lẽ là Đại tá Vơ Văn Cầm, chánh văn pḥng cuả ông Thiệu). Tướng Timmes đă từng quen biết với ông Thiệu khi ông ta làm tư lệnh Sư đoàn 1 tại Vùng I hồi năm 1961 và khi ông Thiệu làm tổng thống, tướng Timmes vẫn thường thuyết tŕnh cho ông Thiệu về các tiến bộ trong lănh vực b́nh định. Trên xe, Tướng Timmes nói với ông Thiệu:"Xin Tổng thống cúi đầu xuống" và khi xe đi vào cổng phi trường Tân Sơn Nhất, ông ta lại vội vă nhắc ông Thiệu cúi đầu xuống v́ lính gác có thể nh́n mặt người trong xe, nhất là lúc đó đă sau giờ giới nghiêm. May thay, khi thấy xe mang bảng số ngoại giao đoàn, lính gác vẫy tay cho đoàn xe chạy thẳng.

Khi đoàn xe chạy qua khỏi văn pḥng cuả hảng hàng không Air America, người lái xe trước tắt đèn và Frank Snepp chở ông Thiệu trên xe sau cũng phải vội vă tắt đèn theo. Bên ngoài trời quá tối, bổng Frank Snepp chợt nh́n thấy trùm Polgar chạy ra cách xe chỉ chừng mấy thước, anh ta đạp thắng thật gấp và những nguời ngồi băng sau kể cả ông Thiệu đều bị dội vào băng ghế trước, tuy nhiên chẳng có ai bị thương tích ǵ. Polgar mở cưả xe và dẫn ông Thiệu đến phi cơ đậu cách đấy không xa. Ông Thiệu quay lại vỗ vai và cám ơn Frank Snepp, mắt ông ta long lanh và nắm tay người tài xế Mỹ khá lâu, nói mấy lời cám ơn rồi buớc vội đến phi cơ. Đại tướng Trần Thiện Khiêm và đoàn tuỳ tùng cũng theo chân ông Thiệu. Đại sứ Graham Martin và đoàn vệ sĩ cuả ông đang đứng dưới một chiếc phi cơ vận tải C-118 bốn động cơ cuả Không Lực Hoa Kỳ, ông ta cùng Polgar tiễn đưa ông Thiệu và phái đoàn lên phi cơ rồi sau đó cất cánh rớ phi trường Tân Sơn Nhất bay đi Đài Bắc. Frank Snepp nói rằng v́ có sự sơ sót cuả Văn pḥng CIA Sài g̣n, Polgar quên không mang theo hồ sơ tạm dung (parole documents) lên phi trường cho nên cựu Tổng thống VNCH Nguyễn Văn Thiệu rời khỏi Việt Nam mà không có giấy tờ ǵ cho phép ông được nhập cảnh vào Hoa Kỳ và cũng không hề có chiếu khán xuất cảnh cuả chính phủ Việt Nam.

Việc cựu Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu rời Việt Nam vào năm 1975 đến hơn 30 năm sau th́ lại được một nguồn tin xuất phát từ London nói rằng ông Thiệu đă được người Mỹ đưa bằng phi cơ ra Đệ Thất Hạm Đội ngoài khơi hải phậnViệt Nam rồi từ đó ông được đưa sang tỵ nạn tại nước Anh. Nguồn tin này hoàn toàn không đúng sự thật v́ khi ông Thiệu rời khỏi Việt Nam vào ngày 25 tháng 4 th́ các tàu chiến của Hoa Kỳ chưa nhận được lệnh cho phép đón tiếp người tỵ nạn Việt Nam và hơn nữa, ông Thiệu được di tản bằng phi cơ C-118 tức là một loại phi cơ vận tăi 4 động cơ, loại phi cơ này không thể nào đáp xuống hàng không mẫu hạm được. Ông Thiệu được đưa sang Đài Loan rồi sau đó ông và gia đ́nh được sang tỵ nạn tại Anh Quốc, măi cho đến thập niên 1980 mới di chuyển sang Hoa Kỳ.

Cũng trong ngày 25 tháng 4 khi cựu Tổng Thống Thiệu ra đi, theo Pierre Darcourt th́ TT Trần Văn Hương đă tiếp kiến Đại sứ Pháp Mérillon trong 80 phút và sau khi ông Mérillon ra về th́ lại đến lượt Đại sứ Hoa Kỳ Graham Martin vào Dinh Độc Lập gặp TT Trần Văn Hương. Darcourt nói rằng cả hai ông đại sứ đều cố thuyết phục TT Trần Văn Hương nên t́m ngay một công thức để thương thuyết với phe Cộng sản. Tuy nhiên Cụ Trần Văn Hương vẫn giữ vững lập trường của ông, đó là ông không thể giao quyền cho ai ngoài khuôn khổ hiến pháp.

Trong khi đó, cũng trong ngày 25 tháng 4, Thường Vụ Trung Ương Cục đă gửi bức điện văn số 481/TV cho "anh Sáu Dân" (Vơ Văn Kiệt) anh Năm Xuân" (?) và P.10 tức là Đảng Ủy Sài G̣n- Gia Định nói rằng "Theo đài BBC th́ Hương đă gặp Minh nhường quyền tổng thống cho Minh. Trước đây ta dự kiến Thiệu đổ th́ phải làm ǵ. Nay Thiệu đổ trong một t́nh h́nh ta đang thắng lớn, địch đang thất bại và bối rối, nhưng lại đưa con bài mới này ra và sẽ đặt vấn đề thương lượng để hạn chế thắng lợi của ta và làm lạc hướng đấu tranh của quần chúng. Cần lănh đạo tư tưởng cho ṇng cốt ta tuyên truyền trong những người tích cực ở lực lượng thứ ba đừng mắc mưu bọn đế quốc và phản động đang có âm mưu dùng con bài mới để ngăn ta giành thắng lợi hoàn toàn.

Ta vẫn khẳng định phải giành thắng lợi hoàn toàn và triệt để."

Như vậy th́ theo tinh thần điện văn này, dù cụ Trần Văn Hương có trao quyền cho "con bài mới" là Dương Văn Minh đi nữa th́ Cộng sản vẫn quyết tâm không thương lượng và "dành thắng lợi hoàn toàn và triệt để" tức là đi đến chiến thắng toàn diện, đó là chiếm Sài G̣n.

Trần Đông Phong

GHI CHÚ:

1- Nguyễn Khắc Ngữ: Sđd, phần Phụ lục
2- Trần Văn Đôn: sđd, trang 467-468
3- Frank Snepp: sđd, trang 434
4- Nhật báo Người Việt ngày Chủ nhật 20 tháng 4 năm 2003
5 - Frank Snepp: sđd, trang 434-436
6- Văn kiện Đảng: trang 307-308