Trần Việt Bắc
Kết luận
Qua những tŕnh bày trong phần trước, sự thay đổi triều đại
từ Lư sang Trần đă không quá đơn giản. Cuộc "đảo chính không đổ
máu"này chỉ xảy ra hồi tháng chạp năm Ất Dậu (1225). Liên tục trong
16 năm (1209-1225), biết bao chinh chiến điêu linh và tang tóc đă
xăy ra cho người dân ở đồng bằng sông Hồng. Sự việc đă không xảy ra
ngắn và gọn như ĐVSKTT viết, hay tất cả các bộ sử khác của nước Việt
đặt căn bản trên bộ sử này, ngoại trừ ĐVSL của tác giả Khuyết Danh.
Người viết chỉ muốn sắp xếp lại những sự việc đă viết trong ĐVSL,
cùng so sánh sử liệu này với các bộ sử khác để có cái nh́n rơ ràng
hơn về một giai đoạn chuyển tiếp quan trọng trong lịch sử nước Việt.
Những diễn tiến đă xảy ra từ lúc vua Cao Tông bôn đào khỏi kinh
thành v́ loạn Quách Bốc (Tháng 7, 1209). Họ Trần nhận thấy nhà Lư đă
cực kỳ suy yếu, nên đă có ư muốn nhảy vào chính trường để đợi thời
cơ. Ông Trần Lư nghe ngóng và biết được những việc xảy ra trong cung
đ́nh nhà Lư qua bà vợ họ Tô, cũng như em của bà này là Tô Trung Từ (hậu
duệ của quan đại thần Tô Hiến Thành). Dịp may tới tay họ Trần; khi
thái tử Sảm chạy loạn về Hải Ấp, họ Trần không bỏ qua cơ hội hiếm có
này. Muốn có được sự liên hệ với nhà Lư và cơ hội nhảy vào chính
trường, Trần Lư đă gả con gái là Trần Thị Dung - người được ĐVSKTT
viết là "có nhan sắc"(133)
- cho thái tử Sảm. Từ đây, liên hệ giữa họ Trần và họ Lư là Trần thị.
Các biến cố dồn dập xảy ra, binh biến liên miên, người dân là những
kẻ chịu nhiều tai ương hơn cả, nhà cửa cung điện tại kinh thành bị
đốt tiêu tan, cả vùng bị d́m chết. Trần Tự Khánh là kẻ gây hoạ cho
người dân nhiều nhất so với các "sứ quân" khác; liên tục trong 7 năm
trời (khi Huệ Tông chưa về với Tự Khánh). Măi tới lúc theo giúp nhà
Lư, trong thời gian 7 năm; Trần Tự Khánh đă ra công đánh dẹp khắp
nơi, họ Trần đă tạo được một sự ổn định tương đối cho đất nước tới
khi nhà Trần lên ngôi.
Lịch sử đă lập lại và sẽ tái diễn cho những chế độ quân chủ; phong
kiến; độc tài; chuyên chế: bất cứ một chế độ nào đi ngược lại ḷng
người dân sẽ bị đào thải. Họ Lư suy vong, họ Trần lên ngôi, rồi họ
Trần cũng sẽ như họ Lư, sẽ bị thay thế bởi họ Hồ. Họ Hồ dứt cũng v́
không được ḷng dân, rồi đất nước lâm vào cảnh Minh thuộc thảm khốc
đau thương.
Để kết luận, người viết xin đưa câu nói của Hồ Nguyên Trừng
(134) khi nhà Minh
chuẩn bị mang quân sang xâm lăng nước Việt (1405). Vua nhà Hồ
(135)
là Hồ Hán Thương hỏi th́ "Tả tướng quốc Trừng nói: "Thần không sợ
đánh, chỉ sợ ḷng dân không theo thôi!". Sử thần Ngô Sĩ Liên
nói:Mệnh trời là ở ḷng dân. Câu nói của Trừng hiểu được điều
cốt yếu đó…."
Nước mất th́ nhà tan, dân ly tán. Bài học tự ngàn xưa đă được chứng
minh và viết lại bằng máu và nước mắt nhiều lần! Để ích quốc lợi dân
và nước Việt được trường tồn, ai là người biết áp dụng những kinh
nghiệm lịch sử đă bị trả bằng giá núi xương sông máu này ?
./.
133) "Hoàng thái tử [Sảm] đến thôn Lưu
Gia704 ở Hai Ấp nghe tiếng con gái của Trần Lư có nhan sắc, bèn lấy
làm vợ" (ĐVSKTT)
134) Hồ Nguyên Trừng là con cả của Hồ Quí Ly, tác giả của "Nam Ông
Mộng Lục" (viết năm 1442, hồi kư nói về nước Việt) , ông cũng là nhà
kỹ thuật giỏi, đă chế ra súng "thần cơ". Được nhà Minh trọng dụng,
ông đă được thăng tới chức Tả thị lang bộ Công
135) Hồ Quí Ly lúc này đang là Thái thượng hoàng
Tham khảo
- Đại Việt Sử Lược ***,
Thế Kỷ 14 (1377 - 1388), soạn giả: Khuyết danh, 1377 –1388, dịchgiả:
Nguyễn Gia Tường, 1972. Ấn bản điện tử: Công Đệ, Lê Bắc.
*** Ghi chú : theo như sự khảo cứu của TS Lê Mạnh Thát th́
Đại Việt Sử Lược là của Trần Chu Phổ "đây là một tác phẩm biệt lập
và có khả năng là của Trần Chu Phổ, sống khoảng trước sau 1225-1258"
(TS Lê Mạnh Thát, bài viết "Bàn về một phương pháp khoa học tích
cực trong công tŕnh nghiên cứu văn hóa Việt Nam")
- Đại Việt Sử Kư Toàn Thư, bản in Nội các quan bản, mộc bản khắc năm
Chính Ḥa thứ 18 (1697). Nhà xuất bản Khoa Học Xă Hội, Hà Nội 1998.
- Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục. Quốc Sử Quán Triều Nguyễn
soạn thảo (1856-1881). Viện Sử Học dịch (1957-1960). Nhà xuất bản
Giáo Dục (Hà Nội) ấn hành 1998.
- An Nam Chí Lược, Lê Tắc, dịch giả: Ủy ban dịch sử liệu Việt Nam,
nhà xuất bản: Viện Đại Học Huế, ấn bản điện tử: Công Đệ, Doăn Vượng,
Lê Bắc.
- Việt Nam Sử Lược, Trần Trọng Kim- Nhà xuất bản Văn Hoá Thông
Tin-1999.
- Việt Sử Tân Biên- Phạm Văn Sơn-Nhà xuất bản Đại Nam- Sàigon 1961.
- Đại Việt Sử Kư Tiền Biên, Ngô Thời Sỹ, nhà xuất bản Khoa Học Xă
Hội, Hà Nội 1997.
- Việt Sử Tiêu Án, Ngô Thời Sỹ, dịch giả: Hội Việt nam ngiên cứu
liên lạc văn hóa Á Châu, nhà xuất bản văn Sử. Ấn bản điện tử : Công
Đệ, Doăn Vượng, Lê Bắc.
- Đại nam Nhất Thống Chí, Quốc Sử Quán Triều Nguyễn, người dịch:
Phạm Trọng Điềm, người hiệu đính: Đào Duy Anh, nhà xuất bản Thuận
Hoá , 1997