BÀI 30 THÁNG 4 - BA MƯƠI HAI NĂM SAU:
ĐƯỜNG VỀ NGHĨA TRANG
Tôi c̣n nhớ vào tháng giêng năm 75 sau khi đi họp tại Quân Đoàn III trên đường về có ghé thăm Nghĩa trang quân đội tại Biên Ḥa. Đó là lần cuối cùng tôi đến với 16 ngàn tử sĩ. Suốt 30 năm qua, nhiều lần tôi muốn về thăm mộ thân phụ tại miền Bắc, và nghĩa trang quân đội tại miền Nam, nhưng vẫn chưa thực hiện được. Khi rời Việt Nam ngày 30 tháng 4 năm 1975, chúng ta bỏ lại quê hương nhưng riêng chúng tôi, anh em làm việc tại Bộ Tổng tham mưu, coi như gián tiếp bỏ lại cả những tử sĩ nằm tại nghĩa trang quân đội Biên Ḥa.
Kể từ 1990 trong khi các bạn bắt đầu mở hồ sơ đoàn tụ th́ chúng tôi mở lại hồ sơ nghĩa trang. Sưu tầm tài liệu, thiết dựng mô h́nh nghĩa trang cho Bảo tàng viện và đồng thời gửi người về Việt Nam t́m hiểu cũng như tổ chức các toán tảo mộ. Một cuốn sách viết về câu chuyện nghĩa trang Biên Ḥa đă phát hành. Lưu trữ trên một ngàn tấm h́nh tảo mộ trong 15 năm qua.
Cuối năm 2006 chính quyền Cộng Sản ban chỉ thị chuẩn bị bàn giao khu đất nghĩa trang từ quân đội qua phe dân sự quản trị. Quân đội đây là quân đoàn 7 đóng ở miền Đông và dân sự đây là tỉnh B́nh Dương. V́ đất này thuộc quận Dĩ An trong lănh thổ tỉnh B́nh Dương.
Trước tin này đa số các cựu quân nhân quan tâm đến mồ mả chiến hữu đều xao xuyến. Nhiều tổ chức bàn định sẽ làm những ǵ có thể làm được nhưng chưa có hành động nào cụ thể.
Để quư vị có thể hiểu rơ tường tận chúng tôi xin liệt kê một số tài liệu mới nhất xin tùy nghi nghiên cứu và nhận định..
Tất cả các tài liệu này gồm dữ kiện có được từ trước và đồng thời thêm vào các tin tức qua thân hữu về nước ghi nhận được.
ĐƯỜNG VỀ NGHĨA TRANG
Nhiều anh em về Việt Nam, đi ngang qua nghĩa trang, không thấy ǵ cả về báo cáo là chúng nó san bằng rồi. Không đúng.
Có anh đi về nói là tôi vào tận nơi, có thấy nó cắm cờ đỏ trên nóc Nghĩa Dũng Đài thật đau ḷng nên bỏ đi ngay. Ba tháng sau, cũng anh bạn đau ḷng, nói rằng, con tôi mới vào t́m mộ của ông chú,bây giờ lại không thấy treo cờ.
Nhiều người khác không t́m được lối vào. Có người vào chụp h́nh bị lính gác tịch thu máy ảnh. Xem ra toàn là du khách Việt kiều ṭ ṃ nên gặp chuyện không vui. Hoặc không t́m ra lối vào, hoặc xách máy quay phim, máy chụp h́nh như du khách Nhật Bản dự hội Hoa Anh Đào nên gặp rắc rối. Nếu quư vị lên thăm nghĩa trang quân đội v́ nghĩ rằng có anh em thực sự nằm ở đó. Quần áo mặc thông thường, không phải khách du xuân. Đem hương lên để thắp, có chủ tâm t́m mộ tử sĩ, th́ việc lên thăm có ư nghĩa và sẽ gặp nhiều may mắn.
HƯỚNG DẪN LỐI ĐI
Từ trung tâm Sàig̣n đi qua Gia định và t́m đường lên Thủ Đức. Rời khỏi đô thành, qua cầu Sàig̣n là bắt đầu vào xa lộ Hà nội. Ngày xưa gọi là xa lộ Biên Ḥa. Xa lộ này 2 chiều, và nghĩa trang Biên Ḥa lại ở bên trái nên trước sau cũng phải t́m lối qua phía bên kia. Tuy nhiên cũng không gấp, hăy thong thả để được chỉ dẫn từng đoạn.
Chạy trên cầu Sàig̣n sẽ thấy bên trái là khu du lịch Tân Cảng, B́nh Qưới và Sàig̣n Tour. Gần đó là cơ sở của cục hậu cần quân khu 7. Tay mặt là vùng An Phú. Đi tiếp từ cầu Sàig̣n đến cầu Rạch Chiếc lối 4 cây số. Phía tay mặt sẽ thấy sân Golf. Qua khỏi cầu bên cánh trái là nhà máy Ciment Hà Tiên. Chạy thêm lối 6 cây số đến khu Thủ Đức, qua nhà máy điện, máy nước, đại học sư phạm kỹ thuật và sẽ thấy cả cơ sở hăng Coca Cola Hoa Kỳ. Khi tới ngă tư xa lộ Đại Hàn cũ, cứ đường xa lộ Hà nội tiếp tục đi sẽ thấy Suối Tiên tay mặt. Từ ngă tư đi thêm lối 2 cây số sẽ thấy bên tay mặt là nghĩa trang liệt sĩ của cộng sản
SƠ LƯỢC VỀ NGHĨA TRANG LIỆT SĨ
Cơ sở này được gọi là nghĩa trang thành phố Hồ Chí Minh, nhưng đồng thời cũng là nghĩa trang dành cho chiến binh cộng sản.
Khu đất rộng chừng từ 30 đến 40 mẫu h́nh vuông sát mặt đường xa lộ. Mỗi chiều chừng 700 thước. Trên đất này có ngôi mộ thiết kế chôn theo h́nh bán nguyệt. Từ xa lộ có lối vào rất rộng và lẽ dĩ nhiên được bảo toàn chu đáo sạch sẽ.
Chúng tôi chưa có được con số tử sĩ của cộng sản đă chôn và khả năng nhận tối đa là bao nhiều chỗ.
Tuy nhiên, h́nh thức kiến trúc không thế nào sánh với công tŕnh vĩ đại và rất đẹp của nghĩa trang quân đội Biên Ḥa dù rằng hiện nghĩa trang của miền Nam đang bị hoang phế.
ĐI LỐI BÊN TRONG
Như chúng tôi vừa chỉ dẫn, nếu đă quen đường lên nghĩa trang Biên Ḥa, có người thay v́ đi thẳng xa lộ Hà Nội th́ ṿng sang bên trái chỗ ngă tư xa lộ Đại Hàn để t́m lối đi bên trong. Đường này song song với xa lộ Hà Nội. Từ đường này sẽ đi thẳng vào bên cửa sau của nghĩa trang Biên Ḥa.
Tuy nhiên, dù xa một chút nhưng quư vị nên đi thẳng đường lên ngă ba Tân Vạn mới có 1 lối quay lại để vào nghĩa trang của tử sĩ miền Nam.
ĐI VÀO CỔNG CHÍNH
Từ Tân Vạn mà quay xuống hướng Sàig̣n th́ bây giờ nghĩa trang của chúng ta ở bên tay mặt.
Lối vào chính là nơi ngày xưa có tượng người lính thương tiếc. Bây giờ tượng mất rồi, nhà cửa, cây cối um tùm nên có khi không t́m ra. Tuy nhiên, nếu đi được lối này th́ quư vị đă đi vào con đường chính là mũi kim của con ong. Toàn thể nghĩa trang h́nh Con Ong nằm theo hướng Đông Tây, Lưng Ong h́nh tṛn, chính giữa là Nghĩa dũng Đài và các ngôi mộ quây tṛn chung quanh. Đầu Ong đặt Đền tử sĩ, Mủi kim của con Ong chạy thẳng từ xa lộ vào cổng tam quan. Tới cổng tam quan có 2 lối ṿng qua hai bên. Người đi thăm mộ chỉ có một con đường, rẽ qua trái mà thôi.
Tay phải sẽ dẫn vào khu quân sự và nhà máy. Dân không vào được. Phía sau cổng tam quan lên đền liệt sĩ. Có người vào được, có người bị cấm. Luật lệ rất vớ vẩn. Lúc thế này, lúc thế khác.
Đền Liệt sĩ bây giờ bộ đội xây tường chung quanh để làm nơi cư ngụ.
THĂM MỘ ANH EM
Mục đích lên thăm mộ nên theo đường tay trái đi vào. Mấy năm trước th́ vào chỗ nào cũng được. Bây giờ chính quyền xây tường nên phải t́m cổng vào. Ở đây lúc có người gác, có lúc không. Có hay không đâu có thành vấn đề. Ḿnh đi thăm mộ thực sự là sẽ vào được.
Lối vào nghĩa trang nằm gần cổng ngôi đền. Ở đây ngày xưa là ngôi chùa, bây giờ lại gọi là đền B́nh Thắng có các sư nữ trông nom.
Nếu không vào đền, cứ theo đường ṿng đi dọc theo tường ra phía sau sẽ có lối vào ở bên tay mặt.
Vào đến gần khu chính giữa sẽ t́m ra rất nhiều ngôi mộ. Bác họ Lê xin t́m chiến sĩ họ Lê. Anh họ Nguyễn xin t́m tử sĩ họ Nguyễn. Từ ngôi mộ của thân nhân, quư vị thắp hương và giới thiệu người nhà nằm đó với hàng xóm.
Hăy thắp cho hết 1 bó nhang, trên tất cả ngôi mộ quanh nơi thân nhân của quư vị.
NHÂN VIÊN TẠP DỊCH
Có thể đến 1 khu nào đó, bạn sẽ gặp các anh em giúp việc đứng chờ. Có lúc họ chia ra từng khu để tự động tiếp khách bốn phương. Nên hỏi thăm và cho họ chút quà bằng tiền mặt. Có thể yêu cầu họ sửa sang cho ngôi mộ nào đó. Hoặc nghe các anh bạn kể lể công trạng đă săn sóc mộ phần như thế nào? Hăy thưởng cho họ như là anh em đă trông nom phần mộ cho chiến hữu chúng ta ra sao?
Nếu tướng mạo đường hoàng và trên 60 tuổi. Bạn có thể được các tay phụ tá tại chỗ gọi là chỉ huy trưởng. Bạn giơ tay chỉ các ngôi mộ phía xa nói rằng sao không tươm tất. Những người lính phụ tá sẽ nói ngay, khu bên đó của thằng khác. Nó lười lắm, Thượng cấp để em sửa sang lại ngay. Và lẽ dĩ nhiên cấp chỉ huy phải chi cho em út. Đừng tưởng là chỉ có tiền và tiền. Tiền chi ra phải có t́nh. Bạn nói rằng, qua cũng không có là bao nhưng anh em cầm lấy 100 dollar để tiếp tục lo cho anh em tử sĩ. Qua ở xa về thấy các em lo cho người chết là qua mừng lắm. Tiền chỉ là chút tiền trà nước mà thôi.
Ăn nói như thế bạn sẽ góp phần vào việc xây dựng cả 1 đạo quân t́nh nguyện bảo toàn nghĩa trang Quân Đội cho đến muôn đời.
MỘT SỐ THÔNG TIN CẦN GHI LẠI TRƯỚC 1975
Nghĩa trang quân đội khi khởi công năm 1965 dự trù lấy toàn thể khu vực 125 mẫu đất. Lúc đó toàn vùng là đất trống chưa sử dụng. Chỉ có 1 ngôi chùa c̣n lại trở thành ngôi đền B́nh Thắng hiện nay. Cho đến năm 1975 th́ đă chôn cất 16 ngàn tử sĩ.
Các ngôi mộ quây chung quanh nghĩa dũng đài thành h́nh tṛn. Chia làm 8 khu. Mỗi khu x̣e ra như cây quạt. Từ ṿng tṛn nghĩa dũng đài lại có thêm 6 đường ṿng lớn nhỏ từ trong ra ngoài. Tất cả các ngôi mộ đều đă chôn trên các khu vực này. Dự trù khi cần chỉ mở thêm 1 ṿng ngoài cùng là đủ chỗ cho hàng ngàn tử sĩ và cứ mở thêm theo nhịp độ chiến tranh.
BIẾN ĐỔI SAU 30 THÁNG 4-75
Giai đoạn từ 75 đến 85 cả nước đói khổ. Một anh nghĩa quân kể lại đă phải leo vào trong ruột nghĩa dũng đài bắt dơi về nướng ăn.
Về sau dân chúng, cán bộ, các đơn vị đua nhau vào chiếm đất nghĩa trang. Xây cất trên các khu chưa có phần mộ. Đầu tiên là đất đai khu nghĩa trang gần xa lộ. Sau đó nhà máy nước B́nh An xây ngay chính giữa nghĩa trang, chặn con đường chính từ đền liệt sĩ qua nghĩa dũng đài.
Mặt khác việc chiếm đất bắt đầu xâm lấn vào khu phía Bắc, và phía Nam của nghĩa dũng đài. Tổng số 16 ngàn ngôi mộ th́ vào khoảng 3.000 mộ đă bị động, bị di chuyển, hay bị xây cất ngay bên trên.
CHUYỆN G̀ SẼ XẨY RA
Dân cư ngụ trong khu vực nghĩa trang quân đội cho biết đă có trên 2000 người cư ngụ tại vùng đất này. Sau thời gian ở bất hợp pháp nay đă có hộ khẩu và làm thành 1 ấp gọi là ấp Hiệp Thắng, xă B́nh Thắng, huyện Dĩ An, tỉnh B́nh Dương. Dù khu vực này vẫn được dân quen gọi là khu vực nghĩa trang Biên Ḥa, tuy nhiên giấy tờ th́ gọi là nghĩa địa B́nh An. Bộ đội đóng ở đây thuộc Trung tâm huấn luyện nghĩa vụ, do đó lính c̣n trẻ. Đám lính nói rằng tháng 7, 2007 sẽ dọn đi. Hiện nay tỉnh B́nh Dương chuẩn bị nhận lănh nghĩa trang từ quân đoàn 7. Trên thực tế đất nghĩa trang 125 mẫu, chỉ c̣n bàn giao 52 mẫu như vậy là đă có 75 mẫu đă bị chiếm dụng hết rồi. Chỉ bàn giao khu vực chính giữa nghĩa trang toàn mồ mả nên c̣n có 52 mẫu gồm cả nghĩa dũng đài, khu đền Liệt sĩ và cổng tam quan.
Do đó, xem ra mục tiêu phát triển kinh tế th́ thực sự không c̣n ǵ để phát triển thêm nữa.
Đó là t́nh trạng hiện nay và những ǵ sẽ xẩy ra trong tương lai phải dựa vào các dữ kiện cụ thể hiện tại.