http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/a-radio-journalist-n-an-loc-p-1-nn-01012015104146.html

Nhà báo và mặt trận An Lộc

Nam Nguyên, phóng viên RFA
2015-01-01  

(P1)

ANLOC1-622.jpg

Chiến trường An Lộc năm 1972.

Screen capture

 

Lịch sử đă sang trang vào ngày 30/4/1975, nhưng những dấu ấn của chiến tranh khó phai mờ. Mùa hè 1972 chiến cuộc diễn biến ác liệt, quân Cộng sản Bắc Việt công khai vượt vĩ tuyến 17 mở các mặt trận lớn, đưa xe tăng, pháo binh và pḥng không hiện đại tiến công lấn chiếm lănh thổ VNCH. Ở phía Nam, địch quân từ Campuchia tràn sang mở mặt trận B́nh Long, cuộc vây hăm thị xă An Lộc gần ba tháng là một chiến trường thách đố đối với các nhà báo. Nam Nguyên, lúc đó là đặc phái viên của Hệ thống Truyền thanh Quốc gia kể lại câu chuyện của ḿnh.

 

Chiến trường thách đố

Báo chí gọi đây là chiến trường thách đố v́ lần đầu tiên trong chiến tranh Việt Nam, 40.000 quân cộng sản phong tỏa hoàn toàn một thành phố của Nam Việt Nam cả trên bộ cũng như trên không. Đường bộ vào An Lộc theo QL 13 bị cắt, địch quân tạo lưới lửa pḥng không và pháo kích không ngừng, trực thăng không thể đổ quân v́ không có một băi đáp nào đủ an toàn. Tiếp tế đạn dược và lương thực toàn thả dù với hơn phân nửa lọt vào vùng địch. Đối với các phóng viên vào An Lộc đă khó mà khi vào được rồi th́ lại không có đường ra.

Nhật báo Sóng Thần ở Saigon vào năm 1972 có số phát hành kỷ lục, tờ báo vào thời gian này chú trọng tin tức phóng sự chiến trường và đầy ắp h́nh ảnh. Chúng tôi ngoài công việc chính ở Đài Phát thanh Saigon c̣n cộng tác với nhật báo này. Ông Uyên Thao lúc đó là Tổng thư kư báo Sóng Thần, từ Virginia ông phát biểu:

Cái đặc biệt nhất là h́nh ảnh nghĩa trang của biệt cách trong vùng đó với câu thơ ghi khắc ‘An Lộc địa sử lưu chiến tích - Biệt cách dù vị quốc vong thân.’ Chúng tôi đă là người đầu tiên phổ biến trong làng báo lúc đó.
-Ông Uyên Thao

“Trận An Lộc, phóng viên tại mặt trận đó của chúng tôi là anh Nguyễn Mạnh Tiến đưa về cho chúng tôi khá nhiều tài liệu h́nh ảnh như các xe tăng của cộng quân bị bắn phá, những h́nh ảnh đổ nát của ḿnh. Cái đặc biệt nhất là h́nh ảnh nghĩa trang của biệt cách trong vùng đó với câu thơ ghi khắc ‘An Lộc địa sử lưu chiến tích - Biệt cách dù vị quốc vong thân.’ Chúng tôi đă là người đầu tiên phổ biến trong làng báo lúc đó.”

An Lộc tỉnh lỵ của B́nh Long là cửa ngơ phía Tây Bắc và chỉ cách Thủ đô VNCH hơn 100 km. Từ Saigon đi Thủ Dầu Một rồi theo Quốc Lộ 13 sẽ đến An Lộc. Đầu tháng 4/1972 sau khi chiếm được quận Lộc Ninh, đại quân cộng sản tiến về bao vây thị xă An Lộc. Tại Hội đàm Paris, Bà Nguyễn Thị B́nh lúc đó tuyên bố trong ṿng 10 ngày An Lộc sẽ là Thủ đô của Mặt trận Giải phóng, điều này đă không xảy ra. Những trận đánh ác liệt với quân số áp đảo có xe tăng và pháo binh yểm trợ với 7 trận tấn công quyết thắng, nhưng Bắc quân vẫn không chiếm được An Lộc.

An Lộc là câu chuyện của cuộc vây hăm, 40.000 quân cộng sản với xe tăng pháo binh đă vùi dập một thị xă diện tích 4 km2. Lực lượng VNCH tử thủ An Lộc gồm 6.350 quân, chủ lực là Sư Đoàn 5 BB với tướng Tư lệnh mặt trận Lê Văn Hưng, cùng Liên Đoàn 3 Biệt Động Quân, hai tiểu đoàn của SĐ 18 và Địa Phương Quân Tiểu Khu B́nh Long. Ở ngày phong tỏa thứ 10, phía VNCH tăng viện cho An Lộc Lữ Đoàn 1 Nhảy Dù và Liên đoàn 81 Biệt Cách Dù. Các đơn vị này được trực thăng vận ngay trong ṿng vây và vào được An Lộc.

 

ANLOC1-400.jpg

Chiến trường An Lộc năm 1972. Screen capture.

 

Trong chiến dịch An Lộc VNCH đă tung lực lượng giải vây 20.000 quân để khai thông QL13 phá ṿng vây An Lộc, nhưng cũng phải hơn 2 tháng lực lượng này mới bắt tay được với các đơn vị bên trong An Lộc. Yểm trợ quan trọng cho quân tử thủ An Lộc phải kể tới hàng ngàn phi xuất các loại của của không lực Việt Nam Cộng Ḥa và Không lực Hoa Kỳ, trong đó có cả pháo đài bay B52. Xin nhắc lại trong giai đoạn này Hoa Kỳ đang rút quân khỏi Việt Nam, trận An Lộc quân bộ chiến của đồng minh không tham gia.

Sau nhiều tuần lễ hướng về An Lộc bằng đường bộ, trực thăng vận không thành công, kể cả chuyện máy bay bị trúng đạn phải đáp khẩn cấp trong vùng địch. Ngày 13/6/1972 chúng tôi đă thực hiện được mục đích của ḿnh là vào An Lộc và từ đó gởi về bản tường tŕnh tại chỗ với cuộc phỏng vấn tướng tử thủ Lê Văn Hưng. Sau đây là hồi ức của chúng tôi về chuyến đi này.

Số người lên trực thăng gồm Đại úy Nguyễn Văn Quư sĩ quan báo chí SĐ5 BB và nhóm báo chí gồm chúng tôi Nguyễn Mạnh Tiến Vô Tuyến Việt Nam, Dương Phục Đài Tiếng nói Quân Đội, Anh Thuần báo Tiền Tuyến, Tam Phong Slao Quắn SĐ5 và Gérard Hebert phóng viên tự do (Free lance) người Canada lúc đó có hợp đồng với UPI. Ít lâu sau chuyến vào An Lộc, ngày 22/7/1972 nhà báo 54 tuổi này đă tử thương ở mặt trận Quảng Trị. Sau này chúng tôi được biết những thước phim được đổi bằng sinh mệnh của người quay, đă được tŕnh chiếu trên Truyền H́nh Canada theo cách không có dẫn giải, các đạo diễn đă chọn h́nh thức phim không lời v́ những h́nh ảnh khủng khiếp của địa ngục An Lộc B́nh Long, của đại lộ kinh hoàng Quảng Trị Thừa Thiên đă nói thay bất cứ lời thoại nào cho phim.

 

Đoàn trực thăng 5 chiếc chở binh sĩ tiểu đoàn 2/31 SĐ 21 BB tăng viện cho mặt trận An Lộc đáp vội xuống Xa Cam lúc 11g sáng ngày 13/6/1972. Trực thăng chưa chạm đất đă nghe những tiếng xé gió, những tiếng nổ đinh tai nháng lửa, như thường lệ địch quân pháo kích mỗi khi trực thăng xuất hiện.

Địch quân chào 5 chiếc trực thăng và nhóm nhà báo chừng 15 trái đạn. Tất cả chúng tôi mạnh ai nấy chạy túa vào hai bên rừng cao su và lao ḿnh xuống những hố đạn cũ gần nhất.

Dứt tiếng pháo, chúng tôi chạy theo hai ven rừng cao su, phía trước là các toán quân vừa được trực thăng vận tới. Khi kiểm điểm nhân số thiếu Dương Phục và Slao Quắn, một lát sau hai người bắt kịp chúng tôi. Nhưng Dương Phục nói, trong khi chạy pháo kích văng mất chiếc túi đeo, sức ép của tiếng nổ và từ cánh quạt trực thăng đă làm những đồ vật trong túi bay như bươm bướm. Duơng Phục đă bị mất hết các vật dụng, ngoại trừ t́m được cái máy cassette đă trở thành vô dụng. Đó cũng là lư do tại sao ngày hôm đó bài tường tŕnh từ An Lộc của chúng tôi được phát cùng lúc trên Hệ thống Truyền thanh Quốc gia và Đài Tiếng Nói Quân Đội.

An Lộc trong tầm mắt, nhiều xác T54 nằm rải rác, 1 chiếc xe be vàng chói đầy vết đạn pháo kích nằm vắt ngang con dốc. Đây là khúc quanh tử thần v́ chỉ riêng tại nơi này hơn 200 thương binh và những người được phép di tản đă chết trên đường đón trực thăng ở băi đáp.

 

Không một nhà nào c̣n nguyên vẹn

Leo hết con dốc tử thần là bắt đầu vào An Lộc, đồng hồ chỉ 11g 20, chúng tôi đă chạy trong 20 phút từ băi đáp Xa Cam vào An Lộc. Càng vào sâu cảnh điêu tàn càng hiện rơ, trên con đường chúng tôi đi, không một thước vuông đất nào không ghi lại những vết tích của chiến tranh. An Lộc không một nhà nào c̣n nguyên vẹn, những mái nhà sụp đổ, thân tường nghiêng ngả lỗ chỗ vết miểng, những cột đèn siêu vẹo, dây điện đứt lung tung và điểm thể hiện duy nhất cho sự kiện An Lộc không chiến đấu cô đơn chính là những cánh dù tiếp tế phủ đầy mặt lộ.

 

ANLOC1-400B.jpg

Chiến trường An Lộc năm 1972. Screen capture.

 

An Lộc chẳng c̣n ǵ, nhưng tất cả những vết tích điêu tàn đổ nát chính là biểu hiện vững chắc nhất, cho tinh thần chiến đấu và sức chịu đựng tột cùng của tất cả những ai đă góp công giữ vững thành phố này vào năm đó.

Chúng tôi được hướng dẫn gặp tướng Lê Văn Hưng, tư lệnh SĐ5BB kiêm tư lệnh mặt trận An Lộc trong hầm chỉ huy của ông. Ông tướng dáng vẻ xanh xao và có nụ cười hiền từ, tất cả bộ tham mưu của ông đều mặc áo thun hoặc ở trần. Vào buổi chiều, Chuẩn tướng Lê Văn Hưng người hùng tử thủ An Lộc đă lên mặt đất để trả lời phỏng vấn của chúng tôi. Những lời ông nói được thu vào máy cassette của tôi, tướng Hưng không nói về ḿnh, chỉ đặc biệt đề cao tinh thần chiến đấu của tất cả các chiến sĩ thuộc mọi quân binh chủng đă giữ vững An Lộc và t́nh cảnh bi đát của mấy chục ngàn đồng bào kẹt giữa vùng lửa đạn B́nh Long.

Tôi xin tướng Hưng cho dùng Hot Line Bộ Tổng Tham Mưu để chuyển bản tường tŕnh có ghi âm lời ông về Đài Phát Thanh Saigon. Người trực tiếp nhận và phát bản tường tŕnh này là ông Lê Phú Nhuận, lúc đó là Trưởng pḥng Phóng viên. Từ Houston Texas ông Lê Phú Nhuận phát biểu:

Sau khi bản tường tŕnh đặc biệt phỏng vấn tướng Lê Văn Hưng ngay tại mặt trận của Phóng viên Nguyễn Mạnh Tiến được phát đi trên hệ thống truyền thanh toàn quốc, th́ hầu như tất cả mọi nơi đều hứng khởi.
-Ông Lê Phú Nhuận

“Sau khi bản tường tŕnh đặc biệt phỏng vấn tướng Lê Văn Hưng ngay tại mặt trận của Phóng viên Nguyễn Mạnh Tiến được phát đi trên hệ thống truyền thanh toàn quốc, th́ hầu như tất cả mọi nơi đều hứng khởi. Phủ Tổng thống và đặc biệt lúc đó ông Hoàng Đức Nhă đă ra lệnh cho Hệ thống Truyền h́nh và Điện ảnh Quốc gia là phải vào ngay An Lộc và có trực thăng riêng để vào An Lộc làm phóng sự. Chính v́ nhờ có chuyến bay đặc biệt đó mà Phóng viên Nguyễn Mạnh Tiến mới có thể đi ra khỏi An Lộc được.”

Chiều 13/6/1972, chúng tôi đi trong buổi hoàng hôn điêu tàn của An Lộc và bắt gặp ở khu phố chợ những dăy mộ mới vun đắp, một vài thánh giá đóng tạm bằng ván thùng, những cành hoa dại trên các ngôi mộ và đặc biệt trên một tấm bảng có câu thơ viết bằng sơn trắng “An Lộc địa Sử lưu chiến tích, Biệt Cách Dù vị quốc vong thân”.

Ông Lê Đắc Lực cựu đại úy thuộc Liên đoàn 81 Biệt Cách Dù hiện định cư ở Houston Texas nhớ lại:

“Trong 68 ngày chúng tôi ở trong đó chiến đấu th́ hơn 300 quân nhân của chúng tôi bị thương và 68 chiến sĩ đă nằm xuống tại chiến trường An Lộc. Chúng tôi vừa chiến đấu vừa đi thu những xác chết đồng đội của chúng tôi theo lệnh của Trung tá Phan Văn Huấn là không bỏ anh em nào cả, dưới làn mưa đạn chúng tôi đă chôn đồng đội bên hông chợ nhỏ của An Lộc… Cô Pha là một cô giáo dạy ở An Lộc, cô bị pháo kích bị thương nơi bắp chân, Liên Đoàn 81 Biệt Cách Dù đă đưa cô về trạm xá và chữa trị cho cô, chúng tôi đă làm nạng gỗ để cho cô sử dụng. Từ trong ngôi nhà gọi là Tân Ḥa Xương cô nh́n ra thấy bọn tôi cặm cụi đào hố chôn xác đồng đội dưới làn mưa đạn, cảm động cô mới viết ra câu thơ “An Lộc địa sử lưu chiến tích, Biệt Cách Dù vị quốc vong thân.”

Hai câu thơ “An Lộc địa sử lưu chiến tích, Biệt Cách Dù vị quốc vong thân”mà tác giả là người con gái B́nh Long có cái tên mộc mạc giản dị đă đi vào huyền thoại.

Tại toàn bộ mặt trận B́nh Long phía VNCH có 8.000 thương vong, riêng tại Thị xă An Lộc là 2.300 binh sĩ. Theo nguồn tin Hoa Kỳ, tổn thất về phía lực lượng cộng sản Bắc Việt gồm có 27 xe tăng bị bắn hạ ngay trong thị xă An Lộc, 10.000 binh sĩ chết 15.000 bị thương, tổn thất nhân mạng lớn là v́ bị bom B52. Tuy vậy, phía cộng sản chỉ nh́n nhận 2.000 bộ đội chết và 5.000 người bị thương. Tổn thất của thường dân vào khoảng hơn 10.000 thương vong.

Kỳ tới, Nam Nguyên sẽ tường thuật chuyến viếng thăm An Lộc ngày 7/7/1972 của Tổng thống VNCH Nguyễn Văn Thiệu; cũng như một số chi tiết khác ở mặt trận An Lộc, mời quí vị đón theo dơi.