Biến cố Phật Giáo Huế   

Lịch sử c̣n đó… (1)

trích DCVOnline

 

Nguyễn văn Lục

         biên soạn

L’histoire est vraie, mais la vérité est partielle: Nous pouvons savoir des choses sur le passé humain, nous ne pouvons savoir le tout de ce passé”  

H. Marrou, sử gia.

 

Ngày mồng 8 tháng 5, năm 1963. Ngày đáng ghi nhớ. Ngày mở đầu cho biến cố Phật Giáo miền Trung 1963. Trong ngày đó, vào khoảng 10 giờ 30 tối, có cả thảy 8 em vô tội đă bị thảm sát tại Đài phát thanh Huế. Xin được nhắc lại một lần tên các em. Đó là Nguyễn Thị Ngọc Lan, 12 tuổi, 1951. Huỳnh Tôn Nữ Tuyết Hoa, 12 tuổi, 1951. Nguyễn Thị Phúc 15 tuổi, 1943. Lê Thị Kim Khanh 17 tuổi, 1948. Trần Thị Phước Tự, 17 tuổi, 1946. Nguyễn Thị Yến, 20 tuổi, 1943. Nguyễn Văn Đại 13 tuổi, 1950 và Đặng Văn Công 13 tuổi, 1950.

Hoà Thượng Thích Quảng Đức tự thiêu (11/6/1963)
Nguồn: lib.berkeley.edu

Sau cuộc thảm sát Đài phát thanh Huế tiếp theo cuộc tự thiêu của Hoà Thượng Thích Quảng Đức, 66 tuổi ngày 11/6/1963 tại ngă tư Phan Đ́nh Phùng, Lê Văn Duyệt Sàig̣n.

Hồi chuông báo tử đă dóng lên cho một chế độ.

Dư luận thời đó và ngay cả hiện nay, nhiều người vẫn nghĩ rằng vụ thảm sát tại đài phát thanh Huế là do xe tăng của Thiếu Tá Đặng Sĩ đă cán chết các em. Và người trực tiếp trách nhiệm vụ thảm sát này không ai khác hơn là Đặng Sỹ? Và người đứng đằng sau có thể là ông Ngô Đ́nh Cẩn hoặc Tổng giám mục (TGM) Ngô Đ́nh Thục?

Riêng ông Ngô đ́nh Cẩn, trước khi chết có tâm sự với luật sư Vơ Văn Quan là ông không có ra lệnh cho Đặng Sỹ giết trẻ em trước đài phát thanh? Thế th́ c̣n lại TGM Ngô Đ́nh Thục? Theo Linh mục (LM) Cao Văn Luận, trước khi lm Luận lánh mặt ra ngoại quốc có đến từ giă TGM Thục và TGM Thục tỏ ra chẳng có ưa ǵ về vụ biến động Phật giáo cả.

Cần có một câu trả lời cho cái chết của các trẻ em vô tội chết không toàn thây trước cửa Đài phát thanh Huế? Và nếu người ta thật sự thương xót các em th́ cho đến nay ít ra cũng có cái ǵ đó, một cái miếu, cái cột, cái bảng, một ḥn đá cũng được, hay một miếng gỗ. Ai dám nghĩ đến cái điều tưởng như tầm thường ấy?

Viết bài này, tôi cũng không quên được chính ḿnh cũng là thế hệ thanh niên trí thức ở thời kỳ đó. Tôi vẫn nghĩ rằng thắc mắc của tôi là chính đáng.

Bài viết có hai phần, phần đầu, chọn lựa dựa trên các lời viết của các nhân chứng hàng đầu trong biến cố đài phát thanh Huế. Phần hai, duyệt xét lại vụ án thiếu tá Đặng Sỹ để xem ở thời điểm ấy, vụ án đă được xét xử như thế nào?

1. Trích dẫn về những chứng từ trong đêm 08 tháng 05 năm 1963, tại đài phát thanh Huế.

Những chứng từ sau đây của các nhân chứng hầu hết nh́n tận mắt cho thấy một sự việc đă được nh́n, được thấy như thế nào? Người viết ghi những chữ, những câu viết nghiêng để độc giả dễ theo dơi sự dị biệt giữa các nhân chứng.

a. Chứng từ của ông Nguyễn Khắc Từ, Huynh trưởng gia đ́nh Phật Tử, người đă có mặt từ đầu đến cuối bên cạnh Thượng Tọa Trí Quang. Ông viết “Một chiếc xe mang tên Ngô đ́nh Khôi cán bừa lên cả người đồng bào. Vài tiếng thét ghê rợn. Mặc kệ, họ cứ tiến vào đám quần chúng. Giữa lúc ấy, 3 tiếng súng lục chát chúa khô khan vang lên, và lựu đạn cay tung ra tứ phía. Từng loạt súng liên thanh và một tiếng nổ kinh hồn rung chuyển cả đài phát thanh. Tiếng súng vẫn nổ. Trong đài, chúng tôi vào ẩn trong trong pḥng hoà âm gồm các Thượng Tọa, Đại Đức, ông Tỉnh trưởng và một số chúng tôi.” (Trích trên web Giao Điểm, Giao Điểm trích từ tạp chí Liên Hoa, số ra ngày 15 tháng 1965, Sàig̣n.)

Nhận xét: Cứ như ông viết, lúc xảy ra có tiếng nổ, ông ở trong đài và ẩn trong một pḥng hoà âm cùng với các Thượng Tọa, Đại Đức. Vậy bằng cách nào, ông có thể nh́n thấy cảnh xe tăng tiến vào với ba tiếng súng lục nổ. Đặc biệt, ông là một trong những nhân chứng nói đến lựu đạn cay tung ra tứ phía.

Bằng vào lời của nhân chứng, các nạn nhân chết v́ ba nguyên nhân: v́ xe tăng cán, v́ tiếng nổ kinh hồn và đạn đại liên.

b. Chứng từ của Nguyễn Lang (tức Thiền sư Nhất Hạnh), cuốn 3 của Bộ Việt Nam Phật giáo sử luận.

“Thiếu tá Đặng Sỹ, Phó tỉnh trưởng nội an và Tiểu khu trưởng Thừa Thiên, huy động lực lượng thiết giáp Bảo An, đại bác quân cảnh, hiến binh và cảnh sát thành phố tới vây quanh đám quần chúng mà họ gọi là đám biểu t́nh..

“Thiếu Tá Đặng Sỹ ra lệnh bắn đạn mă tử khiến đám đông náo động. Lựu đạn cay, lựu đạn nổ được tung vào. Đồng thời súng trường và xe thiết giáp chận lại. Khi thiền sư Trí Quang và ông Tỉnh trưởng từ trong đài phát thanh ra tới th́ máu đă đổ: 8 người thiệt mạng v́ lựu đạn và 4 người bị thương. Xe thiết giáp cán vỡ đầu một thiếu nhi, sọ em nát vụn. Một thiếu nhi khác bị cán mất nửa đầu và một em khác mất hẳn nửa đầu. Xe Hồng Thập tự được gởi tới để mang những người bị thương về bệnh viện.

Nhận xét: Không hiểu tại sao lại đổi chức vị của thày Trí Quang là thiền sư? Đổi như thế nghe thấy lạ tai quá. Quân cảnh không có mang đại bác? Chắc là pháo binh? Một chi tiết khá quan trọng: Thày Trí Quang và ông tỉnh trưởng chỉ ra khỏi đài phát thanh khi máu đă đổ. Chi tiết này phản lại lời tường thuật của chính người trong cuộc là thày Trí Quang ở phần sau. Thày TQ và ông Tỉnh trưởng đứng ở bên ngoài đài và đang phủ dụ đám đông th́ xảy ra biến cố. 8 người chết v́ lựu đạn, rồi lại chết bị xe thiết giáp cán. Như vậy giả thiết là các em bị bắn chết, rồi xe thiết giáp cán thêm một lần nữa? Một em bị cán mất nửa đầu và một em khác mất hẳn nửa đầu th́ có ǵ khác nhau?

Xin ghi nhận thêm: Nguyễn Lang, trong phần ghi chú XXXV111 của bộ Việt Nam giáo sử luận, tập 3 có cho rằng Bác Sĩ Lê Khắc Quyến bị ép buộc nên phải kư biên bản như trên. Thiền sư Nhất Hạnh cũng là người đứng ra mời một Uỷ ban Liên Hiệp Quốc đến VN điều tra về vụ Phật Giáo.

Về nội dung bản phúc tŕnh của bác sĩ Quyến, người viết cũng thấy mổi người nói mỗi khác. Ra đến ṭa án, Bác Sĩ Quyến vẫn giữ lời khai mà nội dung như sau: Không rơ chất nổ, nhưng không phải là do lựu đạn hoặc chất Plastic. Không bằng ḷng về nội dung những bản phúc tŕnh này, người viết có liên lạc với hai con trai của Bác sĩ Lê Khắc Quyến, quư anh LKT và LKH. Nhưng cũng không giúp thêm ǵ trong việc làm sáng tỏ điều này.’’ Rất tiếc, tôi không giúp được nhiều v́ do chỉ là những ǵ được nghe nói, không có bằng chứng cụ thể’’

c. Chứng từ của Bác sĩ Erich Wulff

Phỏng vấn giáo sư Erich Wulff của báo Liên Hoa, số Đặc biệt Phật Đản, ngày 26 tháng 5- 1964. (trích lại trên Giao Điểm). Cuộc phỏng vấn này xảy ra khi bác sĩ người Đức này trở lại thăm Việt Nam.

“Đêm 8-5-1963, tôi và anh Tôn thất Kỳ, sinh viên y khoa của tôi có đến xem cuộc lộn xộn trước đài phát thanh Huế. Khi chúng tôi vừa đến th́ điều làm chúng tôi hốt hoảng là một loạt súng chát chúa vang lên. Liền đó, xe thiết giáp kéo đến, tôi thấy rơ ràng có một chiếc xe mang tên “Ngô đ́nh Khôi” có gắn súng 12-7, chĩa ṇng súng vào phía dân chúng đang tụ tập nhốn nháo quanh đài phát thanh. Tôi đang bỡ ngỡ th́ lại nghe tiếng nổ rất lớn. Rồi nhiều tiếng nổ khác tiếp theo.

Tiếp theo, ông đến nhà xác “Tôi thấy một cảnh tượng vô cùng khủng khiếp, 7 cái xác chết tan hoang, nhưng c̣n có thể nhận ra được, kẻ bị văng óc vỡ đầu, kẻ th́ thân xác nát bấy, máu thịt đất cát cùng với óc năo lẫn lộn be bét, c̣n một cái xác khác th́ hoàn toàn tan nát từng mảnh không sao nhận ra được. Xem xét các xác chết, tôi thấy có ba xác bị bể sọ, quan sát kỹ chắc là do đạn (cỡ súng lớn bắn ). Mà chắc là do súng cỡ lớn trên xe thiết giáp NĐK bắn. Đạn này làm bay cả sọ, văng óc ra ngoài.

Kết luận ông đáp: V́ tôi đă tận mắt chứng kiến cuộc thảm sát ở Đài phát thanh Huế, tôi vô cùng xúc động trước sự đàn áp dă man này nên tự thấy có bổn phận ủng hộ cho cuộc đấu tranh”

Chứng từ thứ hai của Bác sĩ Erich Wulff, giáo sư Đại học Y khoa Huế, từ 1961-1967. bài trích dịch từ cuốn Vietnamesische Lehrejahren, 1972, từ trang 129-142, trích lại trên trang Giao Điểm và cũng trên Khuông Việt, 2003 trong bài Những tháng ngày không quên của Thái Kim Lan. Giữa bài phỏng vấn và bài trích trong sách của ông bác sĩ người Đức có nhiều chi tiết khác nhau lắm.

“Tôi bỗng nghe một người nào đó gọi tên tôi. Đó là Tư, một người học tṛ của tôi. Tư hỏi tôi muốn đi cùng đến nghe phát thanh lại bài nói chuyện sáng hôm nay của Thích Trí Quang, bài này sẽ được phát đi trong ṿng vài phút nữa và sẽ được truyền ra bên ngoài bởi những loa phóng thanh đặt trước cửa đài.

Vài phút sau đó có tiếng ầm ầm của một đoàn xe thiết giáp. Có tất cả 5 xe thiết giáp xuất hiện. Một chiếc t́m cách đi thẳng vào khuôn viên của đài phát thanh. Nó dừng lại chỉ cách Tư và tôi vài bước mà thôi. Và rồi những phát đạn đầu tiên được bắn ra từ ṇng súng cà nông của xe thiết giáp, chúng tôi nghe khoảng 10 phát súng nổ kêu vang và khô khan. Tôi có thể nh́n thấy rơ ràng đầu ngọn lửa phát ra từ họng súng của hai chiếc xe án ngự nơi bồn tṛn nằm phía đầu cầu Trường Tiền. Sau đó một loạt súng trường bắt đầu nhả đạn. Sau đó, tôi đă gặp Paul Miller, một người Mỹ c̣n trẻ làm việc trong văn pḥng trường đại học. Anh ta kể rằng “họ đă đi qua đây”. Thiếu tá Đặng Sỹ, người cầm đầu đoàn quân đă bảo anh ta phải biến mất đi. Sắp có màn phải giết người, v́ ông ta đă nhận được lệnh của cấp trên đến dẹp tan vụ bạo lọan tại đài phát thanh với bất cứ giá nào”.

Sau đó, bác sĩ Wulff được một người y tá dẫn vào cổng sau nhà xác. Tai đây, ông ghi nhận như sau “Không có ánh đèn điện. Dưới ánh sáng yếu ớt của đèn bạch lạp, chúng tôi thấy có 7 thân người đầy máu me được đặt trên ba bàn khám nghiệm bằng đá. Từ chân đến ngực, thân thể họ c̣n nguyên vẹn. Nhưng năm cái xác, tất cả là trẻ em, th́ không c̣n đầu. Nơi một người phụ nữ th́ có những vết đạn bắn vào cánh tay, vai và cổ. Các xe thiết giáp đă bắn nát đầu các em thiếu nhi, có lẽ vào lúc các em leo qua hàng rào của đài phát thanh và nhô đầu ra trước. Nếu như các em khôn ngoan như người lớn, tức là nằm xuống dưới đất lúc súng đạn bắt đầu nổ th́ có lẽ các em đă không hề hấn ǵ.

Khi về đến cư xá giáo sư đại học, tôi vội bước đến pḥng của Giáo sư Krainick. T́nh cờ lúc đó bà Krainick đang đọc vào máy ghi âm bức thư gia đ́nh hỏi thăm các người con. Trong sự hốt hoảng lúc bà và ông chồng nghe tôi kể lại những biến cố vừa xảy ra, bà đă quên tắt máy. Cuộn băng ghi âm này đă được dùng làm bằng cớ vào tháng 09-năm 1963 trước Ủy Ban Việt Nam của Liên Hiệp Quốc, kèm theo với lời khai danh dự chứng thật nguyên bản của giáo sư Krainick.”

Nhận xét: Có lẽ những chứng từ của giáo sư người Đức được coi như có giá trị khả tín nhất, v́ ông là người ngoại quốc. Đối với một số Phật tử thời đó, ông chẳng những là một nhân chứng hàng đầu mà c̣n l người ân nhân số một của biến cố 1963. Vào ngày 14/4/1964, ông E. Wulff được tiếp đón nồng nhiệt khi trở lại Huế sau ngày đảo chính. Người ta đă dành tất cả cái vinh dự ấy cho ông như một người bạn của Huế. Ông đă được các Thượng Tọa Thích Trí Quang và Hoà Thượng Thích Đôn Hậu đón tiếp với hàng rào người đứng hai bên. V́ vậy, ông mới được mời ra làm nhân chứng vào tháng 9-1963 với cuốn băng ghi kể lại biến cố với ông bà GS Krainick, trước Ủy Ban VN của LHQ. Nhưng thử so sánh hai bài tường thuật của ông xem sao.

• Thứ nhất: Có một sự lầm lẫn, nếu không được giải thích sẽ gây ra hiểu lầm. Có lúc ông nói là Tư có lúc là Tôn Thất Kỳ. Có sự khác biệt đổi tên như thế v́ Tôn Thất Kỳ không muốn để lộ tên ḿnh ra nên ông Wolff đă phải gọi tránh ra như thế.

• Thứ hai, ông viết khi vừa đến th́ đă nghe một loạt súng, liền sau đó xe thiết giáp kéo tới. Chắc ông viết lầm, phải đợi xe thiết giáp tới rồi mới bắn được?

• Thứ ba, ông c̣n có thể nghe và đếm được có khoảng 10 phát đạn bắn đi. Cái này phải hỏi chuyên viên vũ khí, có thể đếm được đạn đại liên bắn đi không? Có chỗ ông viết: nh́n thấy 5 xe thiết giáp tiến tới rồi nhả đạn. Thật sự trong cái t́nh thế căng thẳng và có thể đi đến rối loạn, thật khó có thể có những ghi nhận thật chính xác được. Những trắc nghiệm tâm lư đưa ra những hoàn cảnh giả (simulation), rồi yêu cầu được trả lời đă nh́n, nghe, nhớ ǵ. 90 phần trăm người được trắc nghiệm đă không thể trả lời đúng như sự việc đă xảy ra.

• Thứ tư: Và nếu như lời ông tường thuật ở đoạn không trích ra đây, ông và Tư thấy tuần xa là bắt đầu sợ và rủ nhau nhảy qua hàng rào đài phát thanh, đứng sang bên kia đường để nh́n về phía đài. Khi có tiếng súng nổ th́ c̣n chạy núp vô một đường hẻm gần đấy. Đọc đọan ông mô tả th́ như thể ông là một quan sát viên, hay một quan khách, đứng bàng quan và b́nh tĩnh, đứng gần tuần xa có mấy thước, nghe và đếm được 10 phát đạn, thấy hết hiện trường. Tôi chỉ hỏi thật, ông đứng ở đâu? Tôi có đặt vấn đề về chứng từ của ông Wolff với một người bạn từng quen biết ông Wolff th́ người ấy vẫn quả quyết 100% là ông Wolff nói thật, nói chính xác.

• Thứ năm: ông kể được nghe qua một người bạn tên Paul Miller cho biết gặp Đặng Sỹ và Đặng Sỹ cho biết phải biến đi, v́ sắp có cảnh dẹp loạn và cảnh giết người. Cứ tin vào chứng từ của ông bác sĩ th́ Thiếu Tá Đặng Sỹ đă được lệnh trước chẳng những dẹp lọan mà c̣n có bổn phận phải tàn sát dân chúng đi biểu t́nh. Chứng cớ này khá là quan trọng v́ có sách lược tàn sát đồng bào Phật Tử tối hôm đó? Ông Wolff phải ra làm chứng về điều này và xác nhận lại một lần nữa câu nói của ông. Nếu ông xác nhận Đặng Sỹ có nói như thế th́ th́ vụ án Đặng Sỹ rất đơn giản v́ có lời giải đáp. Rất tiếc, ông đă rời VN sớm hơn một tháng trước khi vụ án Đặng Sỹ được đem ra xét xử.

• Thứ sáu: theo ông các trẻ em bị thảm sát v́ vượt hàng rào đài phát thanh cao khoảng 1m50. Như vậy, thay v́ bị chết ở sát cạnh đài phát thanh th́ nay chết ở hàng rào đài phát thanh. Đây là một vấn đề cần đặc biệt lưu ư. Chứng cớ này của ông không đứng vững được v́ vi phạm luật hiện trường. Một điều vẫn ám ảnh tôi măi. Tại sao nạn nhân chỉ là trẻ con và thanh thiếu niên? Nếu đạn đại liên bắn như thế th́ chẳng những các em chết và người lớn cũng chết không miễn trừ?

• Thứ bảy: ông là người thứ nhất, trước cả bác sĩ Lê Khắc Quyến có đặc quyền được giảo nghiệm xác chết. Tôi có đem truyện này hỏi các bác sĩ th́ họ cho rằng nếu không phải bác sĩ chuyên môn về giảo nghiệm tử thi ( médecin légiste) th́ không đủ tư cách để có thể xem xét và quyết đoán về các vết thương. Họ không thể nào xác định được một vết thương do đạn, hay do chất nổ? Về điểm này có thể nói rằng cho dù có chứng tử giảo nghiệm đi nữa, không bị cưỡng buộc đi nữa, chừng từ đó cũng khó có sự giảo nghiệm kỹ càng và chính xác. Một bác sĩ thường, không chuyên ngành, không có cách ǵ phân biệt được một vế thương do chất nổ lựu đạn hay plastic, hay do đầu đạn vv.. Thật không dễ đâu? Dầu vậy th́ đây là một bằng chứng vô cùng quan trọng, bởi v́ trong nhiều trường hợp, nhân chứng duy nhất có thể truy lùng ra tội phạm lại chính là xác chết. Xác chết biết nói, biết tố cáo. Mặc dù ông không phải bác sĩ chuyên khoa về giảo nghiệm xác chết, mặc dù dưới ánh nến lù mù không soi sáng đủ và mặc dù thời gian chắc cũng không cho phép ông ở lâu để giảo nghiệm, đo đạc các vết thương sâu hay rộng để biết đích xác vết thương do chất nổ ǵ gây ra. Ông đă khẳng định là: quan sát kỹ, ông cho rằng chắc là do đạn đại liên bắn ra làm bay cả sọ và văng óc ra ngoài. Ông c̣n ghi thêm là do chiếc xe có bảng hiệu Ngô Đ́nh Khôi bắn ra nữa. Có lúc ông nói có 5 xác bị bắn nát đầu văng óc, nhưng từ chân đến đầu c̣n nguyên vẹn. Đọan sau, ông nói ngược lại là 7 xác chết tan hoang, nát bấy, hoàn toàn nát bấy. C̣n nguyên vẹn và nát bấy đă hẳn phải khác nhau? 5 xác và 7 xác đă hẳn cũng khác nhau? Quư vị không tin cứ việc đọc lại. Không thể giảo nghiệm khơi khơi thế được? Chắc ông chưa từng được xem Bao Công xử án.

Kết luận: các nạn nhân chết là do đạn đại liên từ xe thiết giáp Ngô Đ́nh Khôi bắn ra.

Hai bản văn mà nội dung do một nhân chứng viết lại có nhiều chỗ phản lại nhau từng chi tiết một, không có chi tiết nào trong hai bản văn giống nhau đến độ có cảm tưởng do hai nhân chứng viết lại chứ không phải một người.

(C̣n tiếp)