Hoa Kỳ Đang Thắng Hay Bại?


VƠ THÀNH VĂN . Việt Báo Thứ Năm, 7/19/2007, 12:02:00 AM
Câu hỏi đáng giá bạc triệu, chưa kể đến an ninh và sinh mạng

Ngày hôm qua 18, Tổng thống Bush đă tránh được một viên đạn giấy từ Thượng viện phóng ra khi viện trên của Quốc hội Mỹ vẫn không hội đủ túc số để dùng đ̣n ngân sách bắt Hành pháp phải rút quân khỏi Iraq. Sau một đêm tranh luận, dự luật do Thượng Nghị sĩ Levin của đảng Dân chủ đề nghị chỉ vận động nổi 52 phiếu thuận, tức là c̣n thiếu tám phiếu để vượt qua hàng rào của đảng Cộng hoà.

Những, cho dù đă tránh được một đ̣n chính trị lần thứ tư, tuần qua, Tổng thống Bush hay chính quyền do ông lănh đạo có thể đă tự bắn vào chân với một số tuyên bố hay tiết lộ đầy khó hiểu. Muốn hiểu là v́ sao lại khó hiểu, chúng ta cần tŕnh bày lại nội t́nh rắc rối này.

Trước hết là chuyện Iraq.

Sau khi quyết định dồn quân đánh tới kể từ trung tuần tháng Giêng năm nay, ông Bush phải đợi đến trung tuần tháng Sáu mới có đủ quân số tiến hành chiến lược mới. Chỉ một tháng sau, ngày 15 tháng Bảy vừa qua, ông đă phải nói đến một lượng định sơ khởi, trong khi cả nước - và cả thế giới - chờ đợi vị Tư lệnh Hoa Kỳ tại chiến trường Iraq (cùng Đại sứ Mỹ tại Baghdad) tŕnh bày trước Quốc hội một phúc tŕnh về thành quả. Hiếm khi nào mà người ta thấy một cường quốc ra quân mà chưa kịp bắn đă phải báo cáo về nhà là bắn đúng hay sai!

Ngày 15 vừa qua, ông Bush cho biết lượng định sơ khởi ấy với kết quả 8-8-4, tám yếu tố có lợi hơn, tám yếu tố bất lợi hơn, và bốn yếu tố bất phân thắng bại. Nghĩa là chuyện Iraq chưa ngă ngũ và Đại tướng David Petraeus sẽ phải thuyết phục Quốc hội là sau khi được tuyệt đại đa số (không một phiếu chống) phê chuẩn cho ra cầm quân tại Iraq thi hành chiến lược mới, ông không thất bại. Chưa toàn thắng th́ cũng chưa thất bại. Chính trường ở nhà mới là cái gông đè nặng lên đôi vai của một vị chỉ huy quân sự trên một trận tuyến phức tạp nhất thế giới.

Tổng thống Bush chỉ có thể câu giờ cầm hơi cho quân đội Mỹ có thời giờ hoàn tất nhiệm vụ. Nhưng có lẽ ông câu giờ rất kém.

Đó là chuyện al-Qaeda.

Sau khi đă bị tiết lộ từ trước, tuần qua, các cơ quan t́nh báo Mỹ mới công bố bản Lượng định về T́nh h́nh An ninh Quốc gia (tạm dịch từ National Intelligence Estimate). Bản lượng định NIE này được chú ư nhất ở kết luận: "lực lượng khủng bố al-Qa'ida (theo cách viết của tài liệu NIE) hiện đang và vẫn là mối đe dọa đáng ngại nhất cho lănh thổ Hoa Kỳ, và c̣n tiếp tục cố gắng thụ đắc những phương tiện sinh hoá, phóng xạ hay nguyên tử để tấn công và sẽ sử dụng không do dự nếu thấy là có đủ."

Tài liệu NIE này là viên đạn bắn ngược vào thành lũy chính trị của ông Bush trong nỗ lực tử thủ tại Iraq!

Hoa Kỳ sở dĩ mở cuộc tấn công vào Iraq và ráo riết truy lùng các nhóm khủng bố al-Qaeda đang hoạt động tại đây để al-Qaeda không thể tấn công vào lănh thổ Mỹ. "Thà là đụng trận tại Iraq c̣n hơn phải đỡ đ̣n ở nhà". Lư luận ấy có phần hợp lư, dù rằng gây nhiều hoài nghi cho các phe đối lập hay phản chiến. Bây giờ, chính t́nh báo Hoa Kỳ, tổng hợp sự hiểu biết của 16 cơ quan khác nhau, lại kết luận rằng al-Qaeda vẫn là mối nguy cho lănh thổ Mỹ. Thế th́ cái kế "điệu hổ ly sơn" - kéo al-Qaeda ra quần thảo tại Iraq để lănh thổ Mỹ khỏi bị tấn công - đă thất bại? Nếu thế, v́ sao c̣n để 160 ngàn quân tại Iraq làm ǵ? Câu hỏi này tất nhiên sẽ được đối lập nêu lên!

Nhưng đấy vẫn chưa là chuyện chính. Chưa là vấn đề!

Trong khi tấn công chiến lược Iraq của Hành pháp - lăng phí công sức và máu xương v́ chuyện chẳng đáng mà không bảo vệ được lănh thổ - đối lập cũng nói đến một chiến trường quan trọng hơn, đó là Aghanistan và một đồng minh của Mỹ trên chiến trường đó là Pakistan. Đây mới là chuyện phải lo v́ al-Qaeda lẩn trốn ở Afghanistan hay tại biên giới của xứ này với Pakistan. Đâm ra, chính ông Bush bị mắc kế điệu hổ ly sơn, và bị tản sức tại Iraq thay v́ tập trung vào Afghanistan.

Phúc tŕnh NIE lại có vẻ như đồng ư với lập luận ấy khi kết luận rằng al-Qaeda đang tái tổ chức lại ở Pakistan!

Đă thế, suốt ngày Thứ Năm tuần trước, Tổng tưởng bộ An ninh Lănh thổ (Bộ Nội an) là ông Michael Chertoff c̣n xác nhận là tự ruột gan, ông cảm thấy rằng al-Qaeda có thể tấn công nước Mỹ vào mùa Hè này.

Nghĩa là sau khi bị al-Qaeda khủng bố năm 2001, Hoa Kỳ mở ra cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu để trước hết truy lùng và tiêu diệt al-Qaeda. Gần sáu năm sau, al-Qaeda không bị tiêu diệt, đă phục hồi tại Pakistan, vẫn tung hoành tại Iraq, c̣n nhúng tay vào nhiều kế hoạch chết người tại London, và vẫn là mối nguy đáng ngại nhất cho lănh thổ Hoa Kỳ!

Nếu hiểu cho nôm na th́ nước Mỹ đă thua trên ngần ấy trận tuyến gần xa!

Nghĩa là chiến lược của ông Bush thất bại từ gốc, sức mạnh quân sự của Mỹ đă bị bại ngoài chiến trường (Pakistan và Iraq), t́nh báo Mỹ đă không phá vỡ được mạng lưới al-Qaeda trên thế giới và nay phải báo động là lănh thổ cũng sẽ chẳng được yên. Kết luận này có thể làm đẹp ḷng đảng Dân chủ nhưng vẫn là điều khó tin, hoặc khó hiểu!

Hay là có sự hiểu lầm?

Đầu tiên là hiểu lầm về danh hiệu al-Qaeda (xin xem bài "Al-Qaeda nào? Ở đâu?" trên cột báo này trong số ra ngày 14 tháng Bảy).

Nh́n từ các đơn vị hành quân của Mỹ, al-Qaeda là lực lượng vơ trang không đồng phục đang lẩn quất trong các căn cứ huấn luyện trong rừng hay trên núi. Đấy là nhóm người có vơ khí và biết sử dụng chất nổ trong các khu vực tiếp cận với Afghanistan, Pakistan hay tại một vài nơi hẻo lánh của Iraq. Nhưng, đây chưa phải là những tay đặc công có kiến thức hay khả năng đánh bom hàng loạt vào những mục tiêu tài chánh hay kinh tế của Mỹ, tại New York, Chicago hay Los Angeles hay Houston!

Họ là lực lượng vơ trang đang bị khoanh vùng và tê liệt ngoài chiến trường. Nhưng, khi gọi đó là đặc công al-Qaeda, người ta gây ấn tượng là nhóm đặc công 19 người trong vụ 9-11 tại Mỹ - với tŕnh độ nghiệp vụ của Osama bin Laden, Ayman Zawahiri hay Mohammed Attaf, nay đă lên tới cả ngàn!

V́ mục tiêu cảnh giác và vận động quần chúng Mỹ ủng hộ cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu, chính quyền Bush hay các cơ quan t́nh báo Mỹ có thể đă lầm, hay cố t́nh lầm, khi nhập nhằng gọi tên khủng bố al-Qaeda như vậy. Rồi nay bị tác dụng ngược, đó là gây hốt hoảng trong dư luận và làm đối lập có vẻ như đúng lư! Một thí dụ là vụ nổ ống dẫn hơi vào tối Thứ Tư tại Manhattan - gần nhà ga xe điện Grand Central Station của New York - đă lập tức gây hốt hoảng là có khi New York lại bị al-Qaeda đánh bom nữa.

Khi hốt hoảng như vậy, dân Mỹ có quyền tự hỏi là trong khi ấy, quân đội và t́nh báo Mỹ làm ǵ ở những nơi xa xôi như Afghanistan, Pakistan hay Iraq?

Sự thật th́ al-Qaeda có c̣n khả năng và phương tiện huy động, kết nạp và huấn luyện loại đặc công cao cấp như trong vụ 9-11 hay không? Chúng ta không biết được, có lẽ các cơ quan t́nh báo cũng vậy, nhưng ai cũng phải dè chừng, nhất là trong ngành t́nh báo.
Tuy nhiên, khách quan mà nói, Osama bin Laden và các đồng chí đồng đạo chưa chắc đă c̣n hay c̣n sức điều động, và nếu như có khả năng, chưa chắc lực lượng al-Qaeda sẽ lại tấn công theo phong cách hay phương pháp cũ.

Nếu không phải là al-Qaeda thứ thiệt và thứ dữ như trong vụ 9-11, v́ sao phúc tŕnh NIE lại nói đến sự phục hoạt của mạng lưới này tại Pakistan?

Có thể là tai nơi đây, các nhóm khủng bố hạng nh́ đă huy động được quần chúng Hồi giáo quá khíc và móc nối được với dân Hồi giáo tại Anh để mở kế hoạch tấn công như người ta mới vừa thấy tại London và phi trường Glasgow của xứ Scotland. Nhưng cho dù có tự xưng al-Qaeda, các nhóm khủng bố này vẫn là tay mơ, thiếu tŕnh độ chuyên nghiệp và khả năng tàn phá như nhóm al-Qaeda của vụ 9-11.

Dư luận Mỹ chưa chắc đă hiểu như vậy, mà c̣n dễ dàng đồng ư với kết luận của an ninh hay t́nh báo Hoa Kỳ, rằng từ Pakistan vào nước Anh, các nhóm al-Qaeda có thể tản ra Âu Châu và dùng khu vực rộng lớn ấy làm địa bàn xâm nhập vào Mỹ, để trong ṿng ba năm nữa, sẽ có khả năng tấn công lănh thổ Hoa Kỳ. Kết luận đúng, nhưng nội dung sai: loại al-Qaeda ấy vẫn chỉ là tài tử, ở ṿng ngoài!

Có thể là Chính quyền Bush đang dùng mối quan hệ giả định của al-Qaeda - từ Pakistan qua Anh, qua Âu Châu rồi vào Mỹ - để gây áp lực với Chính quyền của Tổng thống Pervez Musharraf tại Pakistan. Dùng một văn kiện tối mật như vậy để gây sức ép với Pakistan, người ta có thể gặt hái hậu quả ngược: chứng minh sự thất bại của chiến lược Bush (tại cả Iraq lẫn Pakistan) và đồng thời cổ vơ sức mạnh của các nhóm khủng bố ô hợp nay đang tập trung tấn công Chính quyền Musharraf (vụ nổi dậy và tàn sát tại ngôi đền đỏ vừa qua là một thí dụ).

Và nói đến đó, ai cũng giật ḿnh. Trong thế giới Hồi giáo, quốc gia duy nhất có vơ khí nguyên tử chính là Pakistan. Chính quyền Musahrraf mà bị đổ hay phe Hồi giáo cực đoan mà thắng thế tại đây, hậu quả sẽ là vô lường!

Nhưng, dù là t́nh h́nh có vẻ bất lợi về mọi mặt cho cả Chính quyền Bush lẫn Hoa Kỳ, v́ sao mà tuần qua, Tehran lại đồng ư tái tục việc gặp gỡ với Hoa Kỳ, ở cấp Đại sứ của hai nước tại Baghdad? Phải chăng v́ Tehran biết là nên nói chuyện với người yếu thế như ông Bush hiện nay c̣n hơn là già néo đứt dây và sẽ phải nói chuyện lại từ đầu với lănh đạo mới của nước Mỹ vào năm 2009?

Hay là v́ phúc tŕnh NIE này c̣n nói đến một chi tiết khác về al-Qaeda: lực lượng khủng bố này có thể xâm nhập và hoạt động tại Iran!

Chúng ta sẽ c̣n có nhiều cơ hội thẩm định lại lẽ thắng bại của Hoa Kỳ, nhưng ít ra cũng nên nghĩ rằng t́nh h́nh nó rắc rối - và thâm hiểm - hơn vậy!

VƠ THÀNH VĂN