Nhạc NGÔ THỤY MIÊN
 

 

T̀NH CA NGÔ THỤY MIÊN


 

Phỏng Vấn Nhạc Sĩ Ngô Thụy Miên
[thực hiện bởi Đông Gàn - HVK]





T́nh yêu là một phần thể tạo nên đời sống. Do vậy, t́nh yêu là đề tài muôn thuở của nghệ thuật và sáng tạo. Nếu chỉ nói riêng ở lănh vực âm nhạc mà thôi, th́ từ cổ chí kim, từ Á sang Âu, lúc nào, ở đâu, t́nh yêu vẫn luôn là chất xúc tác khó có tác giả nào tránh khỏi.

Trong kho tàng âm nhạc Việt nam, trăi qua bao thời gian biến đổi, dù thế nào, t́nh yêu vẫn là một điểm chính yếu bắt nguồn cho cảm hứng. Đă có biết bao người viết nhạc t́nh mà những tác phẩm của họ đă trở thành bất hữu với thời gian. Rực rỡ giữa vườn hoa nghệ thuật đó, đứng riêng một nét đẹp, là những t́nh ca của nhạc sĩ Ngô Thụy Miên.

"Bàn tay năm ngón em vẫn kiêu sa
vẫn tóc mây bay má môi hồng thắm
Gót bước nhẹ vương ư thơ
T́nh yêu nào vương mắt ngọc, mơ ước vẫn chưa phai nḥa..."
(Giáng Ngọc)

Người t́nh trong giai điệu của Ngô Thụy Miên luôn mang nét đài cát, mỏng manh. Cái nét đẹp lăng đăng của thơ và vấn vương của những mộng mơ ngà ngọc, hoặc của những nỗi buồn lâng lâng. Như cô tiểu thư độ tuổi dậy th́, khép nép bên lầu son, cùng những rung động dấu kín. Nàng đă được những ngôn ngữ trau chuốc và những âm giai hầu như là chậm buồn, tha thiết của Boston, đặt lên bục, điêu khắc thành kiểu mẫu cho một khai phá mới, một trường phái mới - trường phái lăng mạn Ngô Thụy Miên. Từ những tác phẩm đầu tiên, cho đến những sáng tác mới gần đây, có lẽ như lời người nhạc sĩ đă thú nhận "đă hằn học với đời hơn", nhưng vóc dáng của người t́nh vẫn luôn ẩn - nhập, với nét đẹp lăng mạn buồn nhè nhẹ - một thứ buồn không nặng nề, nhưng đủ làm se lại con tim trong nỗi run động thật thà. Đẹp như "Giọt Nước Mắt Ngà". Mơ hồ dịu dàng như "Tuổi Mây Hồng". Dù có những đổi thay theo tuổi đời và gịng sống, người t́nh của ngày ngay vẫn "ngát hương nụ cười, nét môi", vẫn long lanh nỗi buồn trong đôi mắt, gịng tóc, như rằng mùa thu muôn đời vẫn là mùa của mộng mị.

"Em có nghe khi mùa thu tới,
mang ái ân mang t́nh yêu tới,
em có nghe, nghe hồn thu nói, ḿnh yêu nhau nhé"

Trong bốn mùa của vũ trụ, cũng như sự hiện diện hiển nhiên của t́nh yêu trong nghệ thuật, mùa thu muôn đời đă được b́nh chọn là mùa cho lăng mạn khai sinh, là mối cảm xúc cho thi vị. Với một tâm hồn ắp đầy t́nh tứ và lăng mạn, th́ t́nh khúc của Ngô Thụy Miên không thể thiếu sự hiện hữu của mùa thu. Thật vậy, Ngô Thụy Miên đă có những t́nh khúc tuyệt vời mà sắc màu của mùa thu đă được khéo léo tô vẽ không chỉ phơi bày xúc cảm của ông mà c̣n trọn vẹn bản chất của mùa thu. Tất nhiên, không riêng ǵ ông mà có rất nhiều nhạc sĩ tài hoa khác đă đem mùa thu vào âm nhạc thật tuyệt. Nhưng Ngô Thụy Miên đă dọn mở cho mùa thu bước vào thế giới âm thanh của ông bằng một đường lối riêng, tách hẳn khỏi những nét khai phá của các nhạc sĩ khác.

Cũng như t́nh yêu, mùa thu bước vào t́nh khúc Ngô Thụy Miên với chất điệu thật trữ t́nh thật thiết tha, và cùng nét buồn đằm thắm không ủy mị không sến. Đó không chỉ nhờ ở sự xếp đặt ngôn từ diễn đạt mà phần nhiều, nhờ ở cách chọn lựa từng tiết âm cho thích hợp. Để rồi, khi hoàn tất, người nghe có thể nh́n nhận rằng: đó chính là trường phái Ngô Thụy Miên.

Với một con tim dạt dào mẫn cảm và một tâm hồn tôn thờ t́nh yêu tuyệt đối như vậy, gịng nhạc của Ngô Thụy Miên hẳn nhiên cưu mang trọn vẹn những nỗi niềm, hay tâm sự của nhạc sĩ hoặc của kẻ đang yêu đối với t́nh nhân hay t́nh yêu.

Hăy nghe "Niệm Khúc Cuối" với:

"Dù cho mưa, tôi xin đưa em đến cuối cuộc đời
Dù cho mây, hay cho băo tố có kéo qua đây
Dù có gió, có gió lạnh đầy, có tuyết bùn lầy, có lá buồn gầy.
Dù sao, dù sao đi nữa tôi cũng yêu em..."

Tha thiết đến thế là cùng.
Ưu ái đến thế là quá độ của một con tim nồng nàn t́nh cảm dâng hiến.

Bằng sự khéo léo lồng thiên nhiên vào bản thể con người, hoặc nhân cách hóa những nắng, những mưa bên cạnh những tĩnh từ chọn lọc, t́nh khúc Ngô Thụy Miên vượt thoát khỏi những xưng tụng mang tính cá nhân cho t́nh và người t́nh để trở thành đại diện, trở thành đặc trưng, trở thành của chung cho loài người. Người nghe có thể t́m thấy ḿnh trong ấy. Người nghe có thể vay mượn gịng nhạc của ông để kư thác tâm sự hoặc t́m thấy sự đồng cảm rất gần gủi.

Ngay cả ở khía cạnh tan vỡ trong cuộc t́nh, gịng nhạc và ngôn ngữ của ông không hằn học trách móc, không nặng lời oán than, không ủ rũ bi thống theo cách nức nỡ của sân khấu cải lương. Từ "Bản T́nh Cuối" -

"Mưa đă rơi, và nắng đă phai, trên cuộc t́nh ngây thơ ngày nào, ta vẫn yêu, hồn ta vẫn say, qua bao nhiêu năm tháng ơ thờ..."

Cho đến những sáng tác gần đây của ông, khi nói đến người xưa, hoặc khi gợi về t́nh cũ, người nghe vẫn cảm nhận được những cưu mang không hề vơi giảm. Những hoài niệm, tiếc nuối trở về thật tha thiết. Những thủy chung, gắn bó với tháng năm, với dĩ văng vẫn rất ân cần mà không hằn học. "Gọi tên em măi trong cơn mê này, ḿnh nhớ thương nhau" (Riêng Một Góc Trời) hoặc "Anh vẫn yêu em, vẫn buồn trông theo gió" (Mây Bốn Phương Trời) "Dù trăm năm trôi nhẹ trên phiến buồn, anh vẫn c̣n tưởng nhớ người yêu xưa ..." (Trong Nỗi Nhớ Muộn Màng) hệt như là người nhạc sĩ đă một lần tuyên thệ với ái t́nh trong một lần đắm đuối ban đầu hay măi về sau:

"Dù mai đây ai đưa em đi đến cuối cuộc đời
Dù cho em, em đang tâm xé, xé nát tim tôi
Dù có ước, có ước ngàn lời
có trách một đời...
cũng đă muộn rồi
T́nh ơi, dù sao đi nữa, xin vẫn yêu em"

Sau cùng, trước những cay đắng t́nh đời ấy, Ngô Thụy Miên xin chọn làm người gánh vác, để "T́m quên bằng men ư nhạc" (Giáng Ngọc) mà qua ư nhạc đó để mong mỏi ở "duyên ước xin dành kiếp sau" (Giáng Ngọc). C̣n với người xưa cũ xin hăy phôi pha để nhẹ nhàng trong đờisống:

"Chuyện ḿnh xin quên lăng
cho bước chân d́u cay đắng
Chuyện mùa thu năm ấy
hăy xin ghi vào giấc mơ..."
(Thu Trong Mắt Em)

Một nét tuyệt đẹp khác trong t́nh khúc Ngô Thụy Miên là thơ bước vào nhạc thật hài ḥa. Nếu bài thơ "Tuổi 13" của thi sĩ Nguyên Sa đă được nhiều người biết đến, nhất là giới trẻ, ở khoảng tuổi vừa chớm rung động, qua sự tài t́nh chuyển thành nhạc phẩm "Tuổi 13" của Ngô Thụy Miên, th́ một loạt những thi phẩm khác đă được Ngô Thụy Miên tiếp tay giới thiệu đến công chúng qua những bản t́nh ca bất tử. Đó là những nhạc phẩm tiêu biểu như: "T́nh Khúc Buồn" - thơ Phạm Duy Quang, "Áo Lụa Hà Đông", "T́nh Khúc Tháng Sáu", "Tháng Sáu Trời Mưa", "Paris Có Ǵ Lạ Không Em" - thơ Nguyên Sa... Thực ra, tự trong thơ cũng đă có âm hưởng, giai điệu và một bài thơ hay th́ không cần phải phổ thành nhạc mới được biết đến. Do vậy, để đem một bài thơ hay trở thành một ca khúc có giá trị đó là một việc làm không phải dễ. Bởi lẽ, nếu người nhạc sĩ không đủ tài hoa hoặc thiếu cảm nhận th́ khi bài thơ được chuyển thành nhạc đă không thể diễn đạt trọn vẹn cái hay của bài thơ, mà có thể c̣n khiến cho uy tín của người nhạc sĩ đó bị tổn thất. Trong thi đàn Việt Nam, Nguyên Sa là một đóa hoa tuyệt đẹp. Trong ṿm trời âm nhạc, Ngô Thụy Miên là một ngôi sao sáng. Tài hoa của hai người ở vào hai lănh vực khác nhau. Thế nhưng, nghệ thuật đă là một mối dây kết nối hai tâm hồn dạt dào lăng mạn đó để cho sự kết nối ấy đă cống hiến cho nền văn học nghệ thuật Việt nam, những hạt trân châu quí báu. Hay nói một cách khác, Ngô Thụy Miên đă như một ông tơ khéo tay, phối hợp Thơ và Nhạc như những cuộc hôn nhân thành công kỳ diệu.

Đối với cá nhân tôi, những t́nh khúc của Ngô Thụy Miên là những t́nh khúc tuyệt vời sẽ trường tồn với thời gian. Giai điệu trữ t́nh, ngôn ngữ đầy gợi h́nh, gợi cảm của Ngô Thụy Miên đă sớm tác động vào ḷng tôi từ tuổi 13, để rồi, chính những tuyệt khúc như "Giọt Nước Mắt Ngà", "Niệm Khúc Cuối", "Mắt Thu", "Mắt Biếc", "Áo Lụa Hà Đông", "Bản T́nh Cuối", "Từ Giọng Hát Em", "Giáng Ngọc", "T́nh Khúc Tháng Sáu" .v.v. đă phần nào là những đam mê trong niềm rung động đầu đời, hoặc xúc cảm cho ng̣i bút của tôi trong suốt một thời gian.
Đi theo với tuổi đời, song song cùng những người viết t́nh ca kiệt xuất mà tôi hằng mến mộ như Trịnh Công Sơn, Vũ Thành An, Từ Công Phụng, Lê Uyên Phương, gịng nhạc t́nh của nhạc sĩ Ngô Thụy Miên luôn luôn chiếm ngưỡng trong ḷng tôi một vị trí riêng biệt. Tôi luôn trông đợi ở người nhạc sĩ này với niềm tin tuyệt đối cho những sáng tác mới, thẩm thấu ḷng người, thẩm thấu t́nh - đời, và man mác thi vị của phong thái Ngô Thụy Miên.

Đông Gàn - Hoàng Vi Kha
 

 

Riêng Một Góc Trời

Tác Giả: Ngô Thụy Miên - Tŕnh Bày: Tuấn Ngọc

T́nh yêu như nắng, nắng đưa em về bên gịng suối mơ
Nhẹ vương theo gió, gió mang câu thề xa rời chốn xưa
T́nh như lá úa, rơi buồn trong nỗi nhớ
Mưa vẫn mưa rơi, mây vẫn mây trôi, hắt hiu t́nh tôi

Người vui bên ấy, xót xa nơi này thương h́nh dáng ai
Ṿng tay tiếc nuối, bước chân âm thầm, nghe giọt nắng phai
Đời như sương khói, mơ hồ trong bóng tối
Em đă xa xôi, tôi vẫn chơi vơi riêng một góc trời

Người yêu dấu, người yêu dấu hỡi
Khi mùa xuân vội qua chốn nơi đây
Nụ hôn đă mơ say, bờ môi ướt mi cay, nay c̣n đâu

T́m đâu thấy, t́m đâu thấy nữa
Khi mùa đông về theo cánh chim bay
Là chia cách đôi nơi, là hạnh phúc ră rời, người ơi

Một mai em nhé, có nghe Thu về trên hàng lá khô
Ngàn sao lấp lánh, hát câu mong chờ em về lối xưa
Hạ c̣n nắng ấm, thấy ḷng sao buốt giá
Gọi tên em măi, trong cơn mê này ḿnh nhớ thương nhau



Đây là một ca khúc đă được Tuấn Ngọc làm nổi tiếng, và khi tŕnh diễn ở bất cứ sân khấu nào, anh vẫn luôn được khán giả yêu cầu hát bài này. Theo lời anh kể, th́ có một lần, có người từ hội trường nói lớn lên tên bài hát nhưng đổi nó thành Rung Một Góc Giường, sau này anh kể lại chuyện đó trên video và cái tên ấy đi vào... lịch sử âm nhạc VN từ đó luôn.

 

  Trở lại đầu