Hăy cứu lấy Nghĩa Trang Biên Ḥa!

  Giao Chỉ – San Jose

 

Nghĩa tử là nghĩa tận,

Nghĩa nào là nghĩa trang?

Từ muôn trùng xa cách

Nhắn ai về cố hương,

 

Đốt nén nhang viễn xứ

Gửi người dưới mộ hoang.

Bao nhiêu năm quên lăng

Chợt xót thương một lần...

 

                                    

Thăm nghĩa trang xưa

 

          Năm nay mới bước vào mùa Lễ Tạ Ơn Hoa Kỳ, vé máy bay về Việt Nam ăn Tết đă bán hết. Kinh tế lên, người ta có tiền, vui vẻ về quê ăn Tết. Kinh tế xuống, thất nghiệp, buồn t́nh cũng về quê ăn Tết!

 

                                     

 

                          Thôi bạn đă về, xin nhắn bạn về thăm một chỗ,

                          Các cháu đă về, xin nhắn cháu về thăm một nơi:

 

                                     Nghĩa Trang Quân Đội Biên Ḥa.

 

          Ngày xưa, lúc mới chạy đi, ông Kỳ viết cuốn sách tựa đề là 20 năm, 20 ngày. Ư ông nói là miền Nam chiến đấu trong 20 năm, nhưng mất trong 20 ngày. Ông hô hào chiến đấu, nhưng ông lại bỏ đi. Hụt hẫng cả đạo quân. Hai mươi năm sau, ông lại ra sách, tự xưng là con của Phật. Rồi ông trở về, cũng thăm lại nghĩa trang. Ngông nghênh, áo xanh, quần xọoc. Ông làm nhục anh em. Ông làm buồn ḷng người sống, và ông làm tủi vong linh người chết. Sau khi đóng vai hàng thần lơ láo, ông làm hoen ố h́nh ảnh nghĩa trang xưa đă hoang phế lại c̣n thêm ảm đạm.

 

          Không. Tôi không muốn các bạn về thăm như ông Thiếu tướng Nguyễn Cao Kỳ.

        Ngày xưa, ông Trung tướng Thiệu có tuyên bố một câu khá ngậm ngùi:

                                       “Mất nước, là mất tất cả ...”.

 

Thật đúng như thế. Chúng tôi và các bạn sĩ quan cao niên, chẳng những mất nước, mất cả binh đoàn, đành mất cả thể diện. Đám chạy đi mang mối tủi nhục lưu vong, người ở lại gánh nỗi buồn ‘cải tạo’. Nhưng Trung tướng Nguyễn văn Thiệu đă qua đời, ông không biết rằng cho đến ngày nay, ba mươi ba năm sau cuộc chiến, chúng ta chưa mất hết. Chúng ta vẫn c̣n lại nghĩa trang Biên Ḥa.

 

          Khi cuộc chiến miền Nam đứt phim vào tháng tư phiền muộn, Bắc quân vào tiếp quản miền Nam. Bộ đội ăn cướp theo binh đoàn. Cơ sở ăn cướp theo chính quyền. Nhà, nhà bị chiếm. Ngành, ngành tiếp quản. Trại lính, nhà thương, pḥng sở và doanh trại. Tất cả đều bị chiếm đóng. “Giặc từ miền Bắc vô Nam, bàn tay dính máu đồng bào”. Bài ca tiên tri của cục chính huấn như c̣n vang vọng nơi đây. Nhưng thực ra, có một nơi, giặc chỉ phá phách mà không chiếm đóng. Đó là nghĩa trang quân đội Biên Ḥa. Nơi chúng ta đă bỏ lại 16 ngàn tử sĩ dưới mộ sâu, trong ḷng đất nơi quê mẹ. Nơi có đại diện quân dân chính. Có đầy đủ quân binh chủng. Nơi thể hiện thực sự t́nh huynh đệ chi binh.

 

          Với tư cách là người biết về nghĩa trang này trước năm 1975 và đă có dịp nghiên cứu suốt 15 năm qua sau cuộc chiến, tôi xin gởi đến các chiến hữu bản tường tŕnh đầu đuôi và các đề nghị cần thiết để cứu lấy nghĩa trang Biên Ḥa.

 

Nghĩa trang ngày gẫy súng

 

           Khi miền Nam gẫy súng ngày 30 tháng 4 năm 1975, nghĩa trang Biên Ḥa là pḥng tuyến rộng 125 mẫu đang trải qua những giây phút sau cùng. 16 ngàn tử sĩ Việt Nam Cộng Ḥa nằm dưới mộ sâu chung quanh ‘Nghĩa dũng đài’ chiếm ngụ hơn 50 mẫu. Từ trung tâm chia ra làm 8 lô theo h́nh nan quạt. Các cấp chỉ huy nằm trong ṿng chính giữa, rồi đến ṿng cung mai táng các sĩ quan. Mộ chôn từ năm 68 Mậu thân đến mùa hè Đỏ lửa 72 đă có bệ ciment. Mộ chiến sĩ tử trận sau này c̣n đắp đất nằm ṿng ngoài. Sáng ngày 1 tháng 5 năm 1975, những người c̣n lại quanh nghĩa trang đă chôn cất lần chót tất cả di hài quân dân lẫn lộn vào những mộ tập thể. Từ đó đến nay không có ai được chôn cất thêm tại khu nghĩa trang lịch sử nữa. Sau 1975 nghĩa trang quân đội Biên Ḥa chỉ có những ngôi mộ cải táng đem đi, không có chôn cất mới.

 

                 

 

          Bức tượng ‘Thương tiếc’ ngoài đầu xa lộ bị địch phá bỏ, kéo đi. Nhà máy nước B́nh An chiếm đóng giữa con đường từ Đền Tử Sĩ đến Nghĩa Dũng Đài. Chung quanh khu nghĩa trang, bộ đội, dân chúng và chính quyền chiếm dụng làm doanh trại và nhà cửa.

 

               

 

          V́ lư do muốn xâm lấn thêm đất ṿng ngoài, có lần chính quyền Cộng sản ra lệnh một số ngôi mộ phải cải táng. Ai có thân nhân nằm tại vùng bị giải tỏa phải dọn đi, nếu không, th́ chính quyền sẽ giải quyết. Cho đến nay, không ai biết rơ Cộng sản đă giải quyết ra sao, nhưng cụ thể là phía Nam và phía Bắc của ṿng tṛn chôn cất chung quanh Nghĩa dũng đài đă bị xâm chiếm. Rồi chính quyền cho xây một bức tường theo con đường ṿng phía Nam nghĩa trang, chỉ dành lối vào bên hông. Đường vào cổng chính đă bị nhà máy nước B́nh An chắn ngang. Doanh trại bộ đội xây cất thêm phía Bắc. Trồng cây xanh khắp nơi trong nghĩa trang để huấn luyện tân binh. Toàn thể khu vực trở thành vùng quân sự cấm quay phim, chụp h́nh. Lúc dễ, lúc khó, thân nhân vẫn được vào thăm mộ nhưng phải đi theo bức tường phía Nam và đi ngả sau. Đó là t́nh trạng đă xảy ra cho đến tháng 4-1993.

 

Chương tŕnh tảo mộ chui   

                              

         Từ khi biết được Nghĩa trang quân đội tại Biên Ḥa vẫn c̣n đó, chúng tôi bắt đầu liên lạc với các gia đ́nh có mộ tử sĩ. Xin h́nh ảnh tảo mộ, xin copy của cuốn phim quay việc cải táng. Bắt đầu gởi người về thăm viếng từ 1993 đến 1996. Từ năm 1997, tổ chức các toán thương phế binh Saigon, Gia định đi công tác. Nhiều toán nhận nhiệm vụ vừa tảo mộ vừa vẽ bản đồ. Chúng tôi cần tài liệu để làm mô h́nh nghĩa trang cho Museum. Các anh em thương phế binh thăm mộ ngày Tết, thanh minh tháng ba, tháng năm xá tội vong linh, ngày Quân lực tháng sáu, lễ Giáng sinh, rồi tiếp đó lại chào mừng năm mới. Thực sự cũng chẳng tốn kém nhiều. Một chút quà gởi thêm là đủ cho các chiến binh quê nhà vận động bà con công tác. H́nh chụp được rất nhiều. “Before and After”.

 

            

 

Cùng một chỗ. Trước là cỏ mọc um tùm, sau là mộ phần quang đăng. Trước là đám đất xác xơ, sau đă vun lên thành ngôi mả mới. Rồi bia được gắn lại với tên kẻ sơn rơ ràng. Người thương binh c̣n sống vui mừng, anh tử sĩ đă chết cũng ngậm cười nơi chín suối. Công việc diễn tiến đến nay, trước sau đă 15 năm. Những năm sau này có các đoàn thể và gia đ́nh trong nước hay hải ngoại về tảo mộ. Có gia đ́nh sửa sang phần mộ. Có gia đ́nh cải táng. Bà con hai xă B́nh An và B́nh Thắng có thêm dịch vụ. Hiện có cả danh thiếp phát ra ghi tên bà Hai, ông Ba chuyên nghề trông nom mộ phần lâu dài, hay chỉ dọn dẹp một lần cho tươm tất.

 

              

 

          Cho đến nay, việc tảo mộ tại nghĩa trang Biên Ḥa không c̣n là một công tác tưởng như là điệp vụ khó khăn. Cũng không phải là độc quyền của một cơ quan từ thiện. Hơn 10 ngàn mộ c̣n đó, ai cũng có thể vào dọn dẹp. Những người chiến sĩ vẫn nằm chờ dưới đất lạnh nơi quê hương, Anh là bà con thân thuộc của chính chúng ta. Mồ mả đắp xong, cỏ dọn sạch, nén hương viễn xứ đốt lên cho không khí đượm mùi nhang khói. Đặc biệt mở bao thuốc lá Hoa Kỳ, châm cho mỗi anh một điếu. Một bao là hai mươi điếu. Đốt cháy đỏ rồi cắm xuống cạnh hai mươi tấm bia ciment đă tàn tạ. Nếu nghe được tiếng động dưới mộ sâu, cũng không phải là chuyện lạ.

 

          Các bạn lên nghĩa trang buổi sáng, cùng người dân quê, ta dọn dẹp chừng vài chục mộ phần. T́m khu nào um tùm, hoang vắng nhất mà công tác. Buổi trưa làm một lễ nhỏ đạm bạc. Chọn một chiến sĩ nằm chính giữa làm bà con, chung quanh mộ của anh là xóm giềng. Làm đến đâu quay phim chụp h́nh đến đó. Buổi chiều, là giây phút thắp hương và hút chung điếu thuốc giă từ. Mặt trời đă lặn sau Nghĩa dũng Đài. Cảnh nghĩa trang quân đội tuy hoang vắng thê lương nhưng vẫn có vẻ đẹp trang nghiêm và huyền bí. Mỗi người nằm dưới đất đều có một câu chuyện và chính người viếng mộ cũng có một câu chuyện. Câu chuyện tử sinh đôi ngả. Chuyện chinh chiến, tù đầy, vượt biên và cuộc sống c̣n lại.

 

          Trong suốt 15 năm tổ chức tảo mộ, chúng tôi có 10 đoạn phim quay từ năm 1997 đến năm 2008, và chúng tôi có hàng ngàn tấm h́nh. H́nh các bia mộ, h́nh cảnh nghĩa trang trước và sau 75, và h́nh các công tŕnh kiến tạo.

 

          Một trong các trưởng toán công tác danh tiếng của chúng tôi là ông Trần Văn Tảo, người đă tổ chức lễ tưởng niệm các chiến sĩ VNCH nhiều lần, có làm lễ truy điệu và có quay phim. Một hôm ông gọi điện cho chúng tôi, báo cáo tấm mộ bia chiến sĩ vô danh trước đây vẫn c̣n thấy, sau biến mất, nay mới t́m lại. Nếu không cất đi, sẽ bị phá hoại hay đánh cắp. Ông Tảo nói thời gian gần đây, ông bị đau nặng, không biết sẽ ra đi lúc nào. Vậy xin niên trưởng bên đó lo cho cháu nó ra đi. Cháu đây là tấm mộ bia. Đó là anh chiến sĩ vô danh, không có tên, nhưng có ghi ngày mai táng.

 

                

          Chúng tôi cho tin về để bác Tảo cất dấu. Sau đó chúng tôi t́m cách đưa mộ bia chiến sĩ vô danh duy nhất và nguyên thủy của nghĩa trang quân đội Biên Ḥa từ trước năm 75. Cháu qua Hoa Kỳ vào đầu năm 2004. Đến tháng 4 năm 2004, trưởng toán công tác Trần Văn Tảo qua đời. Công việc giao cho người khác tiếp tục. Tại nghĩa trang quân đội Biên Ḥa ngày nay có một tấm bia chiến sĩ vô danh mới làm lại. Đây chỉ là phó bản. Bản chính đă đặt tại Viện Bảo Tàng ở San Jose.

 

Ngày Quân Lực 1975

 

          Nếu năm 1975 không phải là năm Cộng sản tổng tấn công. Không có trận ḍ dẫm mở đường đánh Phước long. Không có trận dứt điểm Ban Mê Thuột. Không có cuộc triệt thoái 2 quân đoàn từ hỏa tuyến cho đến cao nguyên. Chúng ta sẽ tổ chức ngày Quân lực tại nghĩa trang quân đội Biên Ḥa vào 19 tháng 6 năm 1975.

 

          Lúc đó toàn thể quân đội vẫn căng ra khắp bốn vùng đất nước để dành dân giữ đất nên không thể tập trung về Sài G̣n tổ chức diễn hành. Phủ tổng thống và Bộ Tổng tham mưu QLVNCH dồn nỗ lực cho ngày quân lực vinh danh các chiến sĩ đă hy sinh. Tất cả các tiểu khu đều tổ chức lễ chiến sĩ trận vong tại nghĩa trang quân đội riêng của mỗi tỉnh. Trung ương có Bộ Tổng tham mưu phối hợp công tác giữa ba Tổng cục: Tiếp vận, Quân huấn, và Chính trị. 16 ngàn ngôi mộ được hoàn chỉnh với 100% các tấm ciment phải đúc xong, Nghĩa dũng đài với vành khăn tang hoàn tất.

 

          Một ngàn sáu trăm sinh viên sĩ quan từ các quân trường Hải,Lục, Không quân về tham dự.

          Ngay từ buổi chiều hôm trước, các sinh viên đă chia vùng và lên phiên. Mỗi người phụ trách 10 ngôi mộ. Khi hoàng hôn phủ xuống là hương nến thắp lên. Lễ truy điệu lúc 10 giờ đêm, cũng được gọi là đêm Canh Thức.

 

          Từ trên Nghĩa dũng đài nh́n xuống hay từ Đền tử sĩ ngó lên, 16 ngàn ngôi mộ thắp nến một lượt, một ngàn sáu trăm sinh viên sĩ quan cầm đuốc đi lại giữa hàng mộ chí. Đoàn trực thăng của Phái đoàn Chính phủ, Quốc hội, Tổng thống và các tướng lănh Tổng tham mưu chiếu đèn đáp xuống. Đội quân nhạc của Hải, Lục, Không quân cùng rền rĩ tiếng kèn chiêu hồn tử sĩ. Từ phía sau doanh trại của Liên đội chung sự, tiếng nổ vang trời do Công binh đốt ḿn và tiếp theo là ngọn lửa bốc cao với các thung dầu thô lấy từ giếng dầu Bạch hổ ngoài khơi biển Đông. Trên nền trời xám, khói đen bay lên cuồn cuộn như ngọn nấm của bom nguyên tử.

 

          Đó là biểu hiện giấc mơ của Tổng thống Thiệu muốn lấy kho dầu biển Đông thay cho viện trợ Mỹ mà chống giữ miền Nam. Cầu nguyện cho linh hồn 16 ngàn tử sĩ nằm tại nghĩa trang quân đội Biên ḥa phù hộ cho miền Nam đang ră rời v́ Mỹ bỏ rơi. Nhưng đây chỉ là giấc mơ không bao giờ thành sự thực. Những tháng đầu của năm 1975 là ngày giờ của thảm họa kinh hoàng nối tiếp. Chúng ta không bao giờ có ngày tưởng niệm 19 tháng 6 năm 1975 tại nghĩa trang Biên Ḥa. Sau 30 tháng 4 tại nghĩa trang với 16 ngàn ngôi mộ, không một ngôi mộ nào được toàn vẹn, không một tử sĩ nào c̣n được viếng thăm nhang khói. Hàng trăm ngàn quân, dân, chính Việt Nam Cộng Ḥa xếp hàng vào trại ‘cải tạo’.

 

Dân sự hóa

          Tháng 7 năm 2007, chính quyền Cộng sản Hà nội ra lệnh dân sự hóa nghĩa trang Biên ḥa. Từ 16 ngàn ngôi mộ đă cải táng, đến nay c̣n hơn 10 ngàn ngôi mộ. Từ 125 mẫu năm 1975 nay bị chiếm hết đất trống nên chỉ c̣n 52 mẫu. Bức tường phía Nam được xây vào thời kỳ 80. Nay bàn giao xong, bộ đội rút đi. Bức tường phía Bắc xây thêm để ngăn nghĩa trang với khu giao cho Trung tâm giáo dục. Khu phần mộ được gọi là Nghĩa trang nhân dân xă B́nh An. Bảng cấm chụp quay phim đă được gỡ bỏ. Việc quản trị chưa có lệnh chi tiết. Cho phép cải táng đem đi nhưng không được phép chôn cất mới, dù rằng tại đây vẫn c̣n chỗ cho gần 5000 ngôi mộ bỏ trống.

 

          Cộng sản vào chiếm nhà của dân Saigon vượt biên. Cộng sản vào chiếm ngụ nhà của HO ra đi. Những ngôi mộ tử sĩ miền Nam cải táng về quê. Không có chiến binh Cộng sản qua đời vào nằm thay thế.

 

          Ngay sau khi lệnh dân sự hóa ban hành, chúng tôi có dịp đặt vấn đề với ông Thủ tướng Việt Nam, qua h́nh thức đặt câu hỏi trực tuyến bằng Internet. Qua đài BBC chuyển tiếp. Câu hỏi được ghi nhận nhưng không có câu trả lời.

 

          Tiếp theo, gởi hồ sơ đặt vấn đề đến văn pḥng Thủ tướng tại Hà Nội, gởi qua Bộ ngoại giao Hoa Kỳ, qua đại sứ Mỹ tại Việt Nam, qua các dân biểu. Kết quả cho biết tài liệu đă nhận được nhưng cũng chưa có câu trả lời.

 

Hỏi thăm Thủ tướng  

            

                                NGHĨA TRANG CỘNG H̉A và NGHĨA TRANG CỘNG SẢN (sau 1975)

 

          Với tư cách là một công dân Hoa Kỳ, có chiến hữu nằm tại nghĩa trang, chúng tôi đă xin Thủ tướng chính phủ Việt Nam các điều chính sau đây:

 

1) Ban hành quyết định dành nghĩa trang quân đội Biên Ḥa là khu di sản lịch sử của quốc gia, cần bảo vệ và duy tŕ nguyên trạng. Tuyệt đối không được lấn chiếm, phá hoại hay làm hư hỏng các công tŕnh kiến trúc lịch sử và các phần mộ.

 

2) Cho điều tra và quy định trách nhiệm cho giới chức nào đă phá hoại 10 thước chiều cao của Nghĩa dũng đài vào năm 2004. Đây là một công tŕnh có giá trị lịch sử rất quan trọng. Nếu không được bảo vệ sẽ mở đường cho việc phá hoại toàn diện về sau.

 

Lời yêu cầu kể trên dựa trên nền tảng văn hóa truyền thống Việt Nam, phản ảnh tính văn minh của nhân loại, được bảo vệ bởi các công ước quốc tế về việc tôn trọng di hài tử sĩ, mồ mả chiến binh. Chính phủ Việt Nam đă kư kết từ Geneve 54 đến Paris 72 cũng như các luật lệ theo công pháp quốc tế mà Việt Nam phải tuân thủ với tư cách là thành viên của Liên hiệp quốc.

         

Cứu lấy nghĩa trang

          Trên đây là toàn bộ bản tường tŕnh về Nghĩa trang quân đội Biên Ḥa. Chúng tôi cũng có một bản tóm lược về lịch sử nghĩa trang đính kèm. Để có thể cứu lấy nghĩa trang Biên Ḥa một cách cụ thể, xin đề nhị các điểm sau đây:

 

Thứ nhất: Không thể khuyến khích quư vị về thăm quê hương, nhưng hàng triệu người đă về.

                 Chúng tôi xin các bạn, nếu có về Việt Nam, xin một lần đến thăm nghĩa trang Biên Ḥa.

 

Thứ hai:  Viết thơ cho dân biểu địa phương để xin quí vị quan tâm đến vấn đề này. Không cần đặt ra

               những đề nghị phù phiếm, không tưởng. Không đ̣i hỏi phải xây cất, trùng tu qui mô lớn

               lao. Không cần phải tổ chức lễ hội giải oan hay ḥa hợp. Chỉ cần xin bảo vệ cho toàn thể

               52 mẫu c̣n lại không bị xâm phạm. Các kiến trúc hiện hữu sẽ không bị hư hỏng thêm.

               Nhiên hậu những bước kế tiếp sẽ được thời gian giải quyết.

               (Mẫu thư bằng Anh ngữ đính kèm).

 

Cho tôi xin một mộ phần

 

          Cá nhân chúng tôi có một câu chuyện. Năm 1968, chiến tranh khốc liệt, khói lửa lan đến cả Saigon, Chợ lớn. Một lần, tôi và Đại tá Đỗ Tùng lên thăm nghĩa trang, lúc đó h́nh như gặp Đại tá Nguyễn tử Đóa, cục trưởng Quân Nhu. Nửa đùa nửa thiệt, bác Đỗ Tùng và tôi, xin đặt mỗi người một lô. Bây giờ ông Đóa qua đời, chôn ở miền Trung Mỹ. Ông Đỗ Tùng đi trước, chôn ở nghĩa trang Hollywood.

 Trong số ba anh Bắc kỳ lẩm cẩm dành đất nghĩa trang Biên Ḥa, bây giờ chỉ c̣n ḿnh tôi, có ngày sẽ về nằm lại ở khu đất xưa, nếu không phải chôn cất th́ cũng sẽ là một lần cải táng.

 

         16 ngàn ngôi mộ bỏ lại năm 1975, trên 5,000 tử sĩ đă cải táng về quê. Khu nào cũng có đất trống. Nếu nghĩa trang được bảo vệ, quư vị thử nghĩ coi, đâu có anh cán bộ hay bộ đội nào dám vào nằm cạnh nhẩy dù hay thủy quân lục chiến!. Dân chúng cũng không muốn vào đấy nằm. Có chăng là các cựu chiến sĩ VNCH, các thương binh liệt sĩ c̣n tại Việt Nam. Hay là những ai tha hương muốn về gởi nắm xương tàn nơi quê hương. Nếu là cựu chiến sĩ, th́ vào đó chứ c̣n đi đâu? Đó là lư do tại sao chúng ta phải cứu lấy nghĩa trang Biên Ḥa..