|
Góc chiến trường xưa:
Sau khi đơn vị tôi tŕnh diện Đại Tá Vơ Thành Lượng (đă qua đời tại Canada), cục trưởng Cục Công Binh, tôi qua sở Kỹ Thuật Cục Công Binh nhận hồ sơ, đồ án, bản vẽ v.v... của công tác xây cất và hướng dẫn anh em đến địa điểm công trường. Từ saigon theo xa lộ Biên Ḥa khoảng 22 km, vị trí nghĩa trang nằm phía trái xa lộ. T́nh trạng nguyên thủy theo hướng Đông-Tây cách xa lộ khoảng 100 m, một quả đồi dài gồm có hai phần là một quả đồi thấp nhỏ (sau này xây cất Cổng Tam Quan và Đài Liệt Sĩ) và một quả đồi lớn dài dự trù xây cất nghĩa trang chôn cất tử sĩ khoảng 26 ngàn ngôi mộ. Diện tích tổng quát là 126 mẫu, riêng khu chôn cất là 58 mẫu. Phần đất c̣n lại dự trù sau này sẽ xây các cơ sở tôn giáo như chùa và nhà thờ để tiện việc làm nghi lễ an táng tùy theo tín ngưỡng. Gần cuối nghĩa trang phía tay phải, nhà thầu bắt đầu khởi công xây cất liên đội chung sự và các nhà quàn, nhà ướp lạnh tử thi chờ thân nhân tử sĩ đến, kho vật liệu tống táng v.v... do thầu khoán Trần Kim Sa (hiện ở Canada) thực hiện. Công tác xây cất nghĩa trang chia làm hai giai đoạn. Giai đoạn I: Giao cho Liên Đoàn 30 Công Binh Chiến Đấu, liên đoàn trưởng là Trung Tá Nguyễn Văn Chức (sau lên chuẩn tướng làm cục trưởng Cục Công Binh và Thứ Trưởng Định Cư trong nội các Nguyễn Bá Cẩn hiện cư ngụ tại Sacramento, CA). Trực tiếp xây dựng là Tiểu Đoàn 32 Công Binh Chiến Đấu sử dụng hai Đại đội A và B. Riêng ĐĐ C th́ biệt phái cho công trường Dinh Độc Lập để thực hiện những công tŕnh sau: - Lấy đất đỏ Biên Ḥa đắp con đường chánh dài khoảng 100m đủ rộng cho xe chạy hai chiều từ xa lộ vào đầu nghĩa trang, từ đó chia làm hai nhánh chạy bọc quanh nghĩa trang và các đường nhỏ phân chia các lô. Sau đó sẽ cán đá trải nhựa. - Một công tác khác là nhận cây bạch đàn từ vườn ươm cây Gia Định trồng dọc theo hai bên đường lớn từ xa lộ vào nghĩa trang. - Xây cổng tam quan và Đài Liệt Sĩ trên ngọn đồi thấp từ xa lộ đi vào, đúc bực thềm xi măng lên xuống từ bốn phía của Đài Liệt Sĩ theo sơ đồ bản vẽ của Sở Kỹ Thuật Cục Công Binh. - Đúc tượng beton ngay phía bên trái đầu đường dẫn vào khu nghĩa trang, cách đó có làm băi đáp trực thăng. Khi hoàn tất trung Úy Nguyễn Thanh Thu điêu khắc gia từ Quân Đoàn III Biên Ḥa chở bức tượng Thương Tiếc đặt lên bệ. - Toàn khu nghĩa trang rộng lớn phân chia theo h́nh lưới nhện mà ở giữa xây dựng Nghĩa Dũng Đài với Vành Khăn Tang (Giai đoạn II). Tất cả chia làm 8 khu, phân khu đúng như lưới nhện, trong nhỏ ngoài lớn. Các lô đánh dấu thứ tự như sau: Phía tay phải là Đài Liệt Sĩ và Nghĩa Dũng Đài có các lô H, A, I và B. Phía trái có các lô D, C, E, G, không có lô F có lẽ v́ trong tiếng Việt không có vần F. Lô H nằm phía tay phải con đường chính từ Đài Liệt Sĩ vào Nghĩa Dũng Đài là lô quan trọng, dự trù sẽ chôn các thành phần quân dân chíng cao cấp có công trạng đặc biệt với đất nước như Nghĩa Trang Quốc Gia Arlington của Hoa Kỳ. Lô H c̣n chia ra 5 lô nhỏ là H1, H2, H3, H4 và H5. H1 dành cho mộ dân chúng có công với tổ quốc như Tổng Thống, Thủ Tướng... Tới năm 1975 chưa có một ngôi mộ nào. H2 dành cho các chiến sĩ vô danh. H3 dành cho các tướng lănh gồm có mộ của Đại tướng Đỗ Cao Trí, Tướng Phước, Tướng Ánh (không quân), Tướng Hiếu, Tướng Soạn, Tướng Đồng và hai tướng nữa không biết là ai. Sau năm 1975, sáu ngôi mộ này đă cải táng dời đi chỉ c̣n hai ngôi mộ của Tướng Ánh và Tướng Phước. Cho đến cuối năm 1966, khi giai đoạn I gần xong, Đại Tá Vơ Thành Lượng Cục trưởng Cục Công Binh và phái đoàn đến quan sát công trường và công tác do các nhà thầu thực hiện. Trước đó Liên Đội chung sự do nhà thầu xây cất cũng gần hoàn tất, đă bắt đầu nhận tử thi các chiến sĩ từ các mặt trận chở về chôn cất. Đến năm 1967, Tiểu Đoàn 302 Công Binh Chiến Đấu nhận lệnh đi hành quân mở đường với Trung Đoàn 9/SĐ 5 BB từ Chơn Thành đến sông La Ngà dài 20km để công binh xây dựng sân bay cho Lục Lượng Đặc Biệt do trung Tá Lê Nguyên Vỹ (sau lên Chuẩn tướng Tư Lệnh SĐ 5 BB và tự sát khi CS chiếm miến Nam) chỉ huy. V́ thế nên LĐ 30 CBCĐ bàn giao công trường lại cho Liên Đoàn 5 Công Binh Kiến tạo. Giai Đoạn II: Liên đoàn II CBKT do Trung Tá Nguyễn Thiện Nghị (Sau lên Đại tá làm Cục Trưởng Cục Công Binh hiện ở San Jose) làm trung Đoàn Trưởng có Tiểu Đoàn 54 CBKT do Đại Úy Lê Văn Tâm chỉ huy hai đại đội 541 và 542 có nhiệm vụ thực hiện Nghĩa Dũng Đài. Công tŕnh này có ba phần: 1. Một tháp h́nh chữ thập: đáy là 6m và đỉnh là 3m. Chiều cao từ đỉnh đồi lên tới đỉnh tháp là 48m. Bên trong tháp có 15 tầng, mỗi tầng rộng 3m11. Một thang sắt được bắc từ dưới lên. 2. Vành Khăn Tang: cao 5m xây chung quanh trụ Đài. Đường kính vành khăn là 24m đặt trên 4 trụ xi măng. Mặt ngoài Vành Khăn Tang sẽ được gắn các công tŕnh điêu khắc bằng đồng. H́nh ảnh dựng nước và bảo vệ từ đời vua Hùng đến hiện tại (trước năm 1975) do điêu khắc gia Nguyễn Văn Mầu (Biên Ḥa) thực hiện theo giao kèo 20 năm. Mặt ngoài Vành Khăn Tang dự trù sẽ khắc tên các anh hùng tử sĩ. 3. Sân Đài: mặt bằng có đường kính là 34m chung quanh trồng cỏ nhung. Dự trù th́ ngày 19 Tháng Sáu năm 1975 sẽ khánh thành đợt I (chưa gắn h́nh điêu khắc) theo lời yêu cầu của Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu nhân dịp ông đến thăm Nghĩa Trang vào Tháng Mười Một năm 1974. Việc thám sát t́m địa điểm thích hợp về phong thủy cho nghĩa trang được xem xét rất cẩn thận. Thời gian tôi đi tù ngoài Bắc cũng như thời gian vượt biên tạm trú tại trại tị nạn Palawan, Philippines, tôi đă nghe các cựu quân nhân các binh chủng cho biết phái đoàn t́m đất cho nghĩa trang gồm Cục Công Binh, Cục Quân Nhu, Bộ Địa Chánh, có thầy địa lư người Hoa tháp tùng, các địa điểm đều tŕnh lên Tổng Thống duyệt xét, sau đó mới quyết định nơi xây dựng nghĩa trang. Viết đến đây tôi chợt nhớ đến ông thầy địa lư người Hoa này. Vào khoảng giữa năm 1962, khi ấy tôi đang là Trung Úy làm tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn 202 thuộc Liên Đoàn 20 CBCĐ do thiếu tá Nguyễn Văn Bạch (sau lên Đại tá, đi tù, ra tù sang Mỹ và đă chết) đang công tác làm hệ thống đường ṿng chống phục kích đèo Mang Giang trên quốc lộ 19 (giữa Pleiku và An Khê) bất ngờ Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm đến công trường với ông thầy địa lư người Hoa này. Tổng Thống không hỏi han chi đến công tác công binh đang làm mà cả ba vị tổng thống, thầy địa lư và Thiếu tướng Tôn Thất Đính khi ấy à Tư Lệnh Quân Khu II và Đại Úy Lê Công Hoàn, tùy viên của Tổng Thống, leo lên đầu ngọn đồi lấy máy đo cao độ, dùng địa bàn nhắm hướng. Mọi người chỉ thấy ông thầy địa lư nói chuyện riêng với Tổng Thống rồi xem bản đồ, lấy tay chỉ về dẫy ngọn đồi nhỏ chạy dài về hướng b́a rừng. Sau đó th́ công binh được lệnh làm con đường từ Quốc lộ 19 đến các quả đồi đó theo thứ tự P1 (điểm), P2, P3 v.v... Tuần nào Tổng Thống cũng ra xem xét công tác và chỉ thị thêm. Khi làm đường đến P10 th́ được lệnh ngưng công tác. Sau đó chúng tôi mới biết Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm đi t́m long huyệt mà không t́m được v́ đi t́m càng xa càng đi sâu vào vùng bất an ninh nên phải hủy bỏ. Như vậy công tác xây dựng Nghĩa Trang QĐBH đă bắt đầu từ Đệ I Cộng Ḥa (khoảng đầu năm 1963) do Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm chỉ thị. Sau v́ cuộc chính biến 1 Tháng Mười Một 1963 đưa đến sự sụp đổ của Đệ I Cộng Ḥa. Cũng như từ Tháng Mười Một 1963 đến giữa năm 1965, hết chỉnh lư lại đến các vụ đảo chánh liên tục, các chức vụ trong chính phủ và quân đội thay đổi liên tục, kéo dài măi đến 19 Tháng Sáu 1965 mới giao chính quyền cho quân đội. Trung Tướng Nguyễn Văn Thiệu với tư cách là Chủ Tịch Ủy Ban Lănh Đạo Quốc Gia (Quốc Trưởng) mới ra lệnh khởi công từ đầu Tháng Mười 1965 với tất cả mô h́nh bản vẽ đă làm sẵn từ thời Đệ I Cộng Ḥa. Khoảng Tháng Ba 2007, có anh em từ hải ngoại về thăm lại nghĩa trang cho biết sơ khởi: - Số mộ c̣n tương đối nguyên vẹn nghĩa là c̣n mộ bia, tấm phủ ciment trên mộ c̣n 4,527 mộ. - Số mộ bị đập phá tan hoang, mất bia hoặc mất tấm ciment trên mộ là 2,781 mộ. - Số mộ bị phá mất mộ bia và tấm ciment nhưng vẫn c̣n nấm mộ là 2,454 mộ. - Số mộ phỏng đoán được thân nhân bí mật đem đi nơi khác khoảng 2,910 mộ. - Số mộ bị san bằng hoặc bị cỏ mọc khuất lấp khoảng trên 2,700 mộ. - Ba ngôi mộ chôn tập thể 63 tử sĩ tại lô I sau ngày 30 Tháng Tư 1975.
Tổng
cộng ước khoảng 15,439 mộ của tử sĩ VNCH.
Ngày dự
định bắt đầu dân sự hóa Nghĩa Trang QĐBH đă qua mà chưa thấy nhà cầm
quyền CS Hà Nội quyết định ra sao. Nhưng chắc chắn nguyện vọng của
toàn dân và các gia đ́nh nghĩa tử đều mong muốn một điều là giữ lại
để làm di tích lịch sử như Nghĩa Trang Arlington Hoa Kỳ. V́ dầu sao
đi nữa th́ h́nh ảnh Nghĩa Trang Quân Đội Biên Ḥa đă ghi lại một dấu
tích lịch sử, là quê hương tâm linh của những nạn nhân chiến cuộc mà
không bao giờ có thể xóa nḥa trong ḷng mọi người. |