|
Trên tờ The Wall Street Journal ngày 20.8.2007, kư giả James Hookway đă viết một bài dưới đầu đề “Vietnam Ends Inquiry of U.S. Businessman” (Việt Nam chấm dứt điều tra một doanh nhân Mỹ) liên quan đến vụ án Nguyễn Đ́nh Hoan và Trường Quốc Tế như sau: “Bộ Công An Việt Nam đă chính thức huỷ bỏ cuộc điều tra về việc một doanh nhân người Mỹ (gốc Việt) bị bắt giữ suốt 14 tháng trời trong một vụ tranh chấp làm ăn về vấn đề quản trị một ngôi trường quốc tế tại Hà Nội. Một quyết định đưa ra từ Bộ Công An đă cho biết như vậy. “Các viên chức nhà nước Việt Nam nói doanh nhân Hoan Nguyễn bây giờ được tự do để rời Việt Nam. Cuộc điều tra vụ ông Hoan Nguyễn, một công dân Hoa Kỳ trở về quê hương nơi chôn nhau cắt rốn của ông ta để thiết lập một ngôi trường quốc tế với các đối tác của nhà nước Việt Nam vào năm 1996, được theo dơi rất chặt chẽ bởi các cộng đồng người nước ngoài tại Việt Nam, vốn là một trong những thị trường phát triển nhanh nhất của thế giới vừa xuất hiện. Câu chuyện không may của ông Nguyễn đă được tường tŕnh trong một bản tin trên mạng của The Wall Street Journal vào ngày 11.8.2007 vừa qua. “Những rắc rối của ông Nguyễn là một thí dụ cho thấy, sau hàng chục năm dưới sự cai trị của cộng sản, hệ thống luật pháp của Việt Nam không đủ khả năng để giải quyết các vụ tranh chấp làm ăn, mà ở các thị trường ổn định khác các vụ tranh chấp này thường được giải quyết một cách ổn thoả bởi các cơ quan luật pháp độc lập. “Ông Nguyễn đă bị bắt vào tháng 4 năm 2006 sau khi một đối tác nhà nước trong Trường Quốc Tế Hà Nội tố cáo rằng ông đă xử dụng sai trái ngân khoản của trường. Luật pháp Việt Nam cho phép công an được giam giữ các nghi can trong khi họ đang bị điều tra. Ông Nguyễn đă không bao giờ bị chính thức truy tố về bất cứ tội danh nào và bác bỏ rằng ông đă làm những điều sai trái. “Cơ quan điều tra của công an Việt Nam đă chính thức xóa bỏ việc cáo buộc ông Nguyễn trong một quyết định của Bộ công an đưa ra ngày 15/8. Ông ta đă được thả ra khỏi tù trước đây vào tháng sáu, nhưng bị ngăn cấm không được rời khỏi Việt Nam. “Cơ quan công an đă từ chối không muốn nói ǵ về trường hợp của ông Nguyễn.”
HAI VIỆT KIỀU YÊU NƯỚC Trong số ngưới Việt lưu vong ở hải ngoại, có hai người được coi là “Việt kiều yêu nước”, trở về hợp tác làmø ăn sớm nhất và có quy mô nhất, đó là ông Trịnh Vĩnh B́nh và ông Nguyễn Đ́nh Hoan. Theo tài liệu tổng hợp, Trịnh Vĩnh B́nh sinh năm 1947 tại Sóc Trăng, cùng vợ con vượt biên năm 1976 rồi định cư tại Hà Lan. Từ năm 1981 đến tháng 8/1998, ông B́nh nhập cảnh Việt Nam 63 lần và cứ mỗi lần như thế, ông B́nh lại đem theo vàng, đôla Mỹ. Tổng cộng, số tài sản mà B́nh mang vào là 2.338.250 USD cùng 96 kư vàng. Vừa bằng đầu tư và đầu cơ, ông B́nh đă nắm trong tay 11 căn nhà, 114 nền nhà và 2.847.745 m2 đất. Ông B́nh thành lập Liên doanh trồng rừng B́nh Châu. Theo tờ Thanh Niên Online, từ năm 1990 đến 1996, Trịnh Vĩnh B́nh đă bỏ vốn đầu tư vào Bà Rịa Vũng Tàu, TP.HCM và Đồng Nai. Nhưng sau đó ông B́nh đă bị toà án nhân dân tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu kết án 11 năm tù về tội “có các hành vi vi phạm các qui định về quản lư và bảo vệ đất đai và đưa hối lộ”, đồng thời bị tịch thu tài sản tại Việt Nam lên tới hơn 30 triệu đô la. Nhờ chính phủ Hoa Lan can thiệp, ông B́nh đă được cho đào thoát sau khi ngồi tù 18 tháng và trở về Hà Lan. Ông B́nh đă nộp đơn kiện chính phủ VN ra trước cơ quan trọng tài quốc tế về đầu tư và đ̣i bồi thường 100 triệu đô la. Nhận thấy vụ tranh tụng sẽ gây bất lợi cho Việt Nam khi kêu gọi đầu tư, chính phủ Việt Nam đă để cho ông Trịnh Vĩnh B́nh trở lại Việt Nam tiếp tục làm ăn.
Vụ án Trịnh Vĩnh B́nh chúng tôi có tường thuật qua rồi, nay đến vụ án Nguyễn Đ́nh Hoan.
Theo tài liệu của Công An, Nguyễn Đ́nh Hoan sinh năm 1949 tại Phát Diệm, Kim Sơn, Ninh B́nh. Năm 1954 cùng gia đ́nh di cư vào Nam. Trước năm 1975, bố Hoan là chủ tiệm bán xe gắn máy tại Sài G̣n, mẹ Hoan kinh doanh hàng “quân tiếp vụ” của quân đội Mỹ, anh trai Hoan là sỹ quan ngụy quân. Lúc nhỏ Nguyễn Đ́nh Hoan học ở Sài G̣n, năm 1968 đi du học ở Thụy Sỹ và năm 1969 sang Mỹ. Năm 1974, Hoan về lại Sài G̣n, đến 1976, cùng gia đ́nh vượt biên và đến định cư định cư ở Mỹ. Vợ ông Nguyễn Đ́nh Hoan là bà Yến H. Nguyễn cho biết chồng bà là một thương gia quốc tế, tốt nghiệp đại học George Mason và Vanderbilt. Từ 1975 đến 1995. Nguyễn Đ́nh Hoan và gia đ́nh mở công ty Pacific tại Arlington, Virginia, bán thực phẩm và đồ gia dụng. Theo báo Công An, Nguyễn Đ́nh Hoan có tài giao dịch, nên đă t́m cách tiếp xúc với cán bộ Việt Nam đi công tác ở Mỹ hay làm việc tại Liên Hiệp Quốc. Nguyễn Đ́nh Hoan đă mời được một số người về nhà chơi và chụp h́nh chung, trong đó có các viên chức thuộc Bộ Giáo Dục và Đào Tạo. Năm 1995, Hoan trở lại Việt Nam, t́m kiếm cơ hội kinh doanh, gặp lại các viên chức của Bộ Giáo Dục và Đào Tạo và được giới thiệu gặp ông Nguyễn Văn Giao, chuyên viên Văn Pḥng Chính Phủ chuyên trách công tác giáo dục và đào tạo. Cũng theo báo Công An, mặc dầu nghề chính của Hoan là kinh doanh chợ, chưa bao giờ kinh doanh dịch vụ giáo dục, đào tạo, nhưng nhờ sự giới thiệu của các viên chức nói trên, năm 1996 Hoan đă hợp tác với Trung Tâm Công Nghệ Giáo Dục để mở Trường Quốc Tế Hà Nội (Hanoi International School). Nói tóm lại, cả Trịnh Vĩnh B́nh lẫn Nguyễn Đ́nh Hoan đều thuộc vào loại “Việt kiều yêu nước” thứ thiệt, tin rằng có thể “hợp tác kinh doanh” với Việt Cộng để kiếm ăn được, mặc dầu biết rất ít về kiểu “hợp tác kinh doanh xă hội chủ nghĩa” của Cộng Sản, nên đă phải gánh chịu tai họa.
GÓP VỐN LIÊN DOANH Trường Quốc Tế Hà Nội là liên doanh giữa Trung Tâm Công Nghệ Giáo Dục (TTCNGD) thuộc Bộ Giáo Dục và Đào Tạo do Tiến Sĩ Hồ Ngọc Đại Làm Tổng Giám và Công Ty International School Development (ISD) thành lập năm 1996 ở Mỹ do Nguyễn Đ́nh Hoan làm Tổng Giám Đốc. Báo Công An mở dấu ngoặc: “Cty này có thật trên đời không, đến nay vẫn không ai hay biết!”. Vể vốn làm ăn, theo sự thỏa thuận giữa hai bên, Công Ty ISD góp vốn 70% và phía Việt Nam góp 30%. Phía Việt Nam đă góp 30% vốn pháp định bằng cách cho sử dụng 1.000m2 đất tại mặt tiền phố Liễu Giai, quân Ba D́nh, Hà Nội, trong 20 năm, trị giá 272.000 USD. Khu này nằm trong khu vực của các ṭa đại sứ. Nếu 30% phần hùn trị giá là trị giá 272.000 USD. th́ phần Công Ty ISD phải góp 70% là khoảng 6,3 triệu USD. Theo tài liệu, ông Nguyễn Đ́nh Hoan và một nhóm nhà đầu tư Hoa Kỳ đă bỏ vào 2,4 triệu USD tiền mặt và tiền vay nợ. Ông Michael Arnouse, một cư dân ở Long Island, New York, và là Chủ Tịch Công Ty Wharton Capital Partners, cho biết ông đă bỏ 500.000 USD vào dự án này. Trong nhiệm kư I (1996 - 2002) đại diện phía nước ngoài là Nguyễn Đ́nh Hoan làm Chủ Tịch Hội Đồng Quản Trị c̣n Tiến Sĩ Hồ Ngọc Đại đại diện TTCNGD làm Tổng Giám Đốc. Qua nhiệm kỳ II (2002 đến nay), ông Đoàn Văn Mừng, đại diện TTCNGD làm Chủ tịch HĐQT, c̣n Nguyễn Đ́nh Hoan làm Tổng Giám Đốc.
NGUYỄN Đ̀NH HOAN BỊ TỐ CÁO Theo tài liệu do báo Công An công bố, ngay từ năm 1997, ông Hồ Ngọc Đại - Giám đốc Trung tâm Công nghệ giáo dục – đă phát hiện Hoan tham ô, lấy tiền của liên doanh chi tiêu cá nhân, không mở hệ thống sổ sách kế toán theo đúng luật pháp Việt Nam. Đại diện phía Việt Nam phát hiện Nguyễn Đ́nh Hoan tùy tiện lấy tiền Cty chi tiêu cho cá nhân, con số sơ bộ là 68.000 USD. Tháng 4/2004, Thủ tướng chỉ đạo kiểm tra hoạt động của liên doanh này. Tháng 10/2004, báo cáo của Bộ Kế hoạch và đầu tư cho thấy trường c̣n nhiều tồn tại về việc tổ chức hoạt động, chưa có quy chế làm việc, chưa phân công quyền hạn trách nhiệm giữa những người lănh đạo. Riêng vấn đề tài chính, chỉ thấy sai lệch khoảng 8.000 USD, song lại giải thích đây là do ghi nhầm số liệu. Trung tâm tố cáo ông Hoan cùng nhiều người đă cố ư hạch toán khoản trường phải trả lăi 4,6 tỷ đồng trả chậm cho Vinaconex để chiếm đoạt tiền chia nhau. Đầu năm 2005, trường thanh toán hơn 8,1 tỷ đồng cho Vinaconex về việc thi công xây dựng trụ sở và lắp đặt hệ thống điều hoà trung tâm. Họ cho rằng đây là việc làm không b́nh thường, có dấu hiệu thông đồng, cố ư làm trái. Ngoài ra, ông Hoan c̣n tự ư quyết định cho hàng trăm học sinh được miễn giảm học phí. Hành vi này đă gây thiệt hại, thất thoát hơn 40 tỷ đồng. Thanh tra Chính phủ xác định có ít nhất 600 lượt học sinh được miễn giảm gần 2,3 triệu USD, nhưng lại không làm rơ được vấn đề với lư do nhiều người trong số này đă về nước. Cơ quan thanh tra đề nghị công an điều tra để xác minh việc này. Tháng 5/2005, Thanh tra Chính phủ đă mở cuộc điều tra và xác định chưa có đủ căn cứ xác để nhận phía đối tác nước ngoài đă góp vốn 250.000 USD qua khoản chi phí "bôi trơn" trước khi thành lập liên doanh. Phía Việt Nam c̣n tố cáo ISD của ông Hoan chưa góp đủ vốn pháp định nhưng "đă cùng với kế toán trưởng Trần Thu Hường hạch toán khống khoản chi không có chứng từ 250.000 USD vào chi phí trước khi thành lập rồi... chuyển vào vốn pháp định". Cũng theo tài liệu, trong 6 năm hoạt động của nhiệm kỳ đầu tiên (1996-2002), ông Nguyễn Đ́nh Hoan làm Chủ Tịch Hội Đồng Quản Trị, ông đă không tổ chức họp hội đồng quản trị lần nào. Hoạt động tài chính của trường do ông Hoan và kế toán trưởng Trần Thu Hường chi phối. Thời gian này, liên doanh liên tục thông báo hoạt động của trường bị thua lỗ, tổng cộng khoảng 1,5 triệu USD. Trong khi đó, mức học phí vẫn tăng hằng năm và lượng học sinh ngày càng đông hơn. Bà Hường cố t́nh không nộp báo cáo tài chính định kỳ hay báo cáo năm cho HĐQT để bưng bít thông tin, thông đồng với ông Hoan tham ô... Từ tháng 4/2003 đến 5/2005, ông Mừng 6 lần yêu cầu họp HĐQT nhưng ông Hoan từ chối tham gia. Đối tác phía Việt Nam cho rằng Tổng giám đốc và kế toán trưởng đă cố ư tạo ra việc lỗ giả, lỗ khống của trường Quốc tế Hà Nội để yêu cầu HĐQT vay của Công ty ISD với lăi suất cao (1,2 triệu USD). Ông Đoàn Văn Mừng, Chủ Tịch HĐQT nhiệm kỳ 2, năm 2002-2007” cho biết: "Khi điều hành hoạt động, tôi thấy t́nh h́nh tài chính của trường rất tốt, không thể thua lỗ". Cũng theo ông Mừng, mức học phí thu của học sinh trường Quốc Tế Hà Nội vào loại cao nhất khu vực Đông Nam Á so với các trường hoạt động cùng lĩnh vực. Từ năm 2002 đến nay, trường đă lăi hơn 1,2 triệu USD. Trường kư hợp đồng với bà Hường làm kế toán trưởng từ tháng 9/1997 đến tháng 7/1999. Hết thời hạn, Tổng giám đốc Hồ Ngọc Đại phát hiện Trần Thu Hường có nhiều việc làm trái quy định về quản lư kinh tế nên phía Việt Nam không đồng ư kư tiếp hợp đồng. Nhưng Nguyễn Đ́nh Hoan cương quyết giữ bà Hường ở lại, bằng cách không họp HĐQT để bổ nhiệm kế toán trưởng mới.
NGUYỄN Đ̀NH HOAN BỊ BẮT Ngày 22.3.2006, Bộ Trưởng Nguyễn Minh Hiển đề nghị Bộ Công An điều tra và giải quyết dứt điểm vụ này. Công An liền mở cuộc điều tra và truy tố những người liên hệ. Các cơ quan A24, A25, C15 của Bộ Công An đă ra Quyết định khởi tố vụ án và ngày 26.3.2006 đă bắt tạm giam kế toán trưởng Trần Thu Hường. Vào lúc 3 giờ 40 chiều ngày 6.4.2006, Nguyễn Đ́nh Hoan đă bị khởi tố và bắt tạm giam 4 tháng về các tội “tham ô, khuất tất trong việc quản lư tài chính, cố ư làm trái quy định nhà nước về quản lư kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” tại trường Quốc tế Hà Nội. Theo kết quả xác minh, trong 9 năm, Tổng giám đốc Nguyễn Đ́nh Hoan và kế toán trưởng Trần Thu Hường đă làm thất thoát trên 30 tỷ đồng. Ông Hoan c̣n có dấu hiệu tham ô gần 5 tỷ đồng. Họ c̣n bỏ túi 4,6 tỷ đồng bằng việc hợp thức hoá việc thanh toán lăi suất cho phía đơn vị đấu thầu xây lắp thiết bị là Vinaconex. Ông Hoan c̣n tự ư chi tiêu cá nhân hơn 90.000 USD. Hàng loạt khoản mua sắm khác lên đến hơn 481.000 USD không hề có hoá đơn hoặc chỉ là hoá đơn photo. Về những sai phạm thu chi tài chính, trường quốc tế đă miễn giảm học phí cho 606 lượt học sinh với số tiền 2,3 triệu USD không theo quy định. Ngày 17.11.2006, Viện KSND Tối cao đă quyết định gia hạn điều tra vụ án và tạm giam (4 tháng) đối với bị can Nguyễn Đ́nh Hoan.
NHỮNG PHẢN ỨNG NGƯỢC LẠI Những lời tố cáo nói trên là do báo Công An và các báo trong nước tổng hợp lại. Sau đây là một số tin tức và cách nh́n từ ngoại quốc: Tờ Whashington Post: Ngày 10.12.2006, tờ Washington Post có viết một bài về vụ này như sau: Bà Yến H. Nguyễn, một cư dân Potomac, Maryland, vốn ra đi từ VN vào năm 1975, vào mùa thu này (2006) đă mượn tiền của gia đ́nh bà lên tới 85.000 USD để đóng tiền tại ngoại cho chồng bà đang bị giam cầm ở Hà Nội. Ông Nguyễn Đ́nh Hoan, 57 tuổi, Tổng Gíám Đốc một Trường Quốc Tế ở Hà Nội, đă bị bắt từ tháng 4 năm nay về các tội biển thủ, cáo trạng mà ông bác bỏ. Một tháng sau khi bà Yến đóng tiền tại ngoại cho chồng thông qua một trung gian, nhà chức trách VN báo cho Ṭa Đại sứ Hoa Kỳ biết là họ sẽ không thả chồng bà. Họ nói tiền này không phải là “tại ngoại”, mà chỉ là tiền bồi thường cho cái mà ông Hoan đă ăn cắp. Luật sư đại diện cho bà Yến ở Hà Nội nói nếu bà đóng thêm 250.000 đô la nữa th́ chồng bà sẽ được tự do. Bà Yến, 53 tuổi, cho hay bà không làm sao có được số tiền như thế.
Dân biểu Chris Van Hollen ở Maryland của Đảng Dân Chủ, vốn là người theo dơi vụ này, nhận xét: “Đây là một vụ tống tiền quá trắng trợn.” Bộ Ngoại Giao Mỹ nói ông Hoan hiện nay là một trong 14 công dân Mỹ bị giam cầm ở VN.
Một phát ngôn nhân của chính phủ VN ở Washington nói: “Chính phủ VN đang cho điều tra vụ này một cách minh bạch và phù hợp theo luật pháp của Việt Nam.”
Vụ bế tắc khiến cho bà Yến không c̣n lựa chọn nào khác là phải đánh động công luận. Bà nói: “Nhưng nếu tôi im lặng và không chi thêm tiền th́ họ sẽ giữ chồng tôi không thả ra.”
Chính phủ VN đă mời bà Yến qua VN để thẩm vấn thêm, nhưng bà không đi. Bà nói: “Tôi hiểu chiến thuật của họ là bắt luôn tôi nếu tôi sang bên đấy.”
Bà Yến nói chồng bà là một thương gia quốc tế, tốt nghiệp đại học George Mason và Vanderbilt. Theo bà Yến, chồng bà có thể đă không đo lường được sự khó khăn khi làm ăn buôn bán tại một nước cộng sản. Bà nói: "Chồng tôi không biết luật rừng. Họ có thể dùng luật rừng để làm bất cứ diều ǵ với ai."
Ô. Hoan và một nhóm nhà đầu tư Hoa-Kỳ đầu tư $2.4 triệu tiền mặt và vay nợ vào một dự án làm ăn chung với một cơ quan của chính phủ Hà Nội để mở một trường học quốc tế tại Hà Nội vào năm 1996. Phần hùn của những đối tác Việt-Nam là tài sản cho thuê trong 20 năm, trị giá $272,000 trong khu vực của các ṭa đại sứ. Theo ông Hoan, ngay từ đầu đă có những tranh tụng giữa hai phe. Chinh phủ Việt Nam phải can thiệp mới lấy được mảnh đất đă cam kết. Một trong khó khăn khác là ông Hoan bị dọa không được bảo đảm an toàn nếu đến trường. Nhiều cơ quan nhà nước Việt Nam điều tra trường trong vài năm gần đây. Một phúc tŕnh nói rằng ban giám đốc và ban quản trị nhà trường đă vi phạm nhiều lỗi trầm trọng kể cả việc chi tiêu tính vào ngân sách của trường nhưng không chứng minh được. Ông Hoan bị công an bắt giam vào ngày 6.4.2006 mà không theo một thủ tục pháp lư nào cả. Theo một chứng thư ngoại giao của Việt Nam gửi cho Ṭa Đại Sứ Hoa-Kỳ, ông Hoan bị kết tội lạm dụng chức vụ bằng cách sử dụng quỹ của trường vào việc tư và có những hành động tham nhũng làm tổn hại cho tích sản của trường. Vào ngày 30/11 viên chức Việt Nam cho những nhà ngoại giao Mỹ biết rằng ông Hoan có thể bị giam giữ lâu đến 16 tháng mặc dù không có án lệ hay thủ tục pháp lư được ấn định nào cả. Một nhà đầu tư cho biết mặc dù có những lộn xộn, trường xem ra phát triển. Số học sinh đạt đến mức tối đa là 255 từ mẫu giáo đến lớp 12. Một số học sinh tốt nghiệp vào học Harvard, Stanford cũng như những trường nổi tiếng khác ở Âu và Á châu. Nhưng về phương diện tài chánh th́ khác. Ông Michael Arnouse, Chủ Tịch công ty Wharton Capital Partners và là một cư dân ở Long Island, New York, đă bỏ $500,000 vào dự án. Vào tháng 1/2006 ông được chia tiền lời lần đầu tiên là $60,000. Ông Arnouse nói ở giai đoạn này, ông chỉ muốn lấy lại tiền vốn của ông. Cũng giống như những nhà đầu tư khác, ông Arnouse nói những đối tác Viêt Nam muốn "đánh cắp" dự án này một phần v́ mảnh đất mà trường tọa lạc có thể cho thuê lại với giá nhiều triệu Mỷ kim.
Truyền h́nh NBC: Khoảng đầu tháng 11/2006, hệ thống truyền h́nh số 4 NBC của Hoa Kỳ cho tŕnh chiếu một phóng sự về trường hợp nhà đầu tư người Mỹ gốc Việt tên Nguyễn Đ́nh Hoan bị bắt giam ở Hà Nội từ tháng tư mà không thể truy tố chính thức với những chi tiết như đă nói trên. Sau khi hệ thống truyền h́nh NBC chiếu đoạn phóng sự này, ngày 17.112006, Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao của CSVN mới ra quyết định chính thức gia hạn điều tra vụ án và tạm giam ông Hoan.
Hăng thông tấn Reuters: Dưới đầu đề “Tương Lai Trường Quốc Tế Hà Nội Đi Về Đâu?”. bản tin của hăng thông tấn Reuter ngày 4.6.2007 đă viết như sau: Hàng trăm phụ huynh học sinh tại một trường quốc tế ở Hà Nội đang bị vướng mắc vào một liên doanh đang gặp trục trặc giữa bên đối tác Cộng sản Việt Nam và đối tác Việt Kiều. Hơn một năm nay các cáo buộc về quản lư kém, biển thủ và thiếu minh bạch đă khiến cho Trường Quốc Tế Hà Nội phải đối mặt với một vụ án mà các nhà ngoại giao cho đây là điển h́nh của những khó khăn mà đôi khi làm tổn hại đến t́nh h́nh kinh doanh ở Việt Nam. Bản tin của thông tấn Reuters trích thuật lời phụ huynh Annette Bakker người Ḥa Lan cho biết với việc trường sẽ đóng cửa kỳ Hè bắt đầu từ ngày 8/6, các bậc phụ huynh và nhân viên của trường sẽ phải về nước mà không được biết trường sẽ trở lại hoạt động như thế nào và với ban quản lư ra sao. Kể từ tháng 4/2006, liên doanh giữa các nhà đầu tư Việt Kiều Mỹ và đối tác quốc doanh của Việt Nam đă hoạt động trong t́nh trạng không có tương lai chắc chắn sau khi chính phủ bắt hai nhà điều hành và cáo buộc họ biển thủ tiền của trường, hai người này đă bác bỏ những cáo buộc này. Một số phụ huynh và đối tác phía Mỹ cho biết các giới chức do Bộ Giáo Dục và Đào Tạo CSVN chỉ định làm quản lư của trường sau vụ bắt giữ này đă không đảm bảo được tiêu chuẩn quốc tế đối với việc dạy học, thiết bị của trường cũng như các công tác hành chính khác. Các nhà ngoại giao, phụ huynh và chủ đầu tư, một người Mỹ gốc Việt đă kiến nghị lên tới Thủ Tướng yêu cầu giải quyết t́nh trạng hiện tại của trường. Ông James Châu, tại công ty International School Development Inc., phát biểu qua điện thoại rằng tại sao nhà cầm quyền Cộng sản Việt Nam lại để cho t́nh trạng này xảy ra trong hơn một năm trời. Đây chỉ là một dự án nhỏ so với các dự án lớn khác ở Việt Nam và các dự án sắp được triển khai ở Việt Nam. 253 học sinh của trường là con em của các nhà ngoại giao, các doanh nhân và chuyên gia của các tổ chức phi chính phủ của nhiều nước khác nhau.
MỘT VÀI NHẬN XÉT Cả ông Trịnh Vĩnh B́nh lẫn ông Nguyễn Đ́nh Hoan đă được nhà cầm quyền Việt Nam trả tự do nhưng không có tiếng nói nào với dư luận quốc tế về trường hợp của họ. Có lẽ sự im lặng là một lời cam kết để đổi lấy tự do. Đọc những tranh luận do hai bên đưa ra, chúng ta chưa thể biết được ai trái ai phải. Nhiều người tin rằng sở dĩ hai nhà kinh doanh này được phóng thích là v́ nhà cầm quyền sợ vụ án của họ sẽ gây khó khăn cho công việc kêu gọi Việt kiều đầu tư nên đă phải nhượng bộ. Chắc chắn khi về Việt Nam đầu tư dưới h́nh thức “liên doanh”, hai “Việt kiều yêu nước” Trịnh Vĩnh B́nh và Nguyễn Đ́nh Hoan không hề hay biết ǵ về “liên doanh” trong xă hội chủ nghĩa. “Liên doanh” trong “cải tạo xă hội chủ nghĩa” là một h́nh thức, hay nói đúng hơn, một thủ đoạn để biến tài sản tư nhân thành tài sản xă hội chủ nghĩa. Cơ quan thường góp vốn với tư nhân bằng một “mặt bằng” (tức nhà hay đất) rồi cho người vào tham gia quản lư cơ sở kinh doanh. Sau khi nắm được kỹ thuật kinh doanh, sẽ lần lần loại bỏ tư nhân ra và cướp toàn bộ tài sản của họ. Hai ông B́nh và Hoan đi vào đúng cái bẩy sập đó, mất tài sản là chuyện đương nhiên. Ngày nay, chương tŕnh “cải tạo xă hội chủ nghĩa” không c̣n, nhưng “tâm trạng cải tạo xă hội” vẫn c̣n nơi đa số cán bộ và đảng bộ tại địa phương, nên hầu hết các Việt kiều trở về làm ăn đều trắng tay. Với các công ty đầu tư lớn của ngoại quốc, bọn cán bộ cộng sản và các đảng bộ địa phương chẳng bao giờ dám động tới chân lông của họ v́ tương quan quốc tế của họ quá lớn. Nhưng với “Việt kiều yêu nước”, tâm trạng nói trên vẫn c̣n là một đe dọa nghiêm trọng, mặc dầu qua hai vụ án Trịnh Vĩnh B́nh và Nguyễn Đ́nh Hoan, nhà cầm quyền đang t́m cách trấn an.
Tú Gàn |