♠ www.motgoctroi.com mến chào bạn 

Nhân vật Vơ Đ́nh Cường

Lữ Giang

 

    Tuần qua, khi chúng tôi cho phổ biến bài “Những bí ẩn đàng sau” nói về chiến thuật của Nhóm Thân Hữu Già Lam là “giả vờ” đưa Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, thường gọi là Giáo Hội Ấn Quang, sát nhập vào Giáo Hội Phật Giáo Nhà Nước để xâm chiếm dần và thống lănh giáo hội này (!!!), chúng tôi có nhắc đến một số nhân vật nổi bật trong đó có Vơ Đ́nh Cường, một cán bộ cộng sản nằm vùng, đă “cầm tinh” Thích Trí Quang, th́ được tin Vơ Đ́nh Cường đă qua đời tại Sài G̣n hôm 6.3.2008, hưởng thọ 91 tuổi.

    Quả thật, trong các biến động do Giáo Hội Phật Giáo Ấn Quang gây ra tại miền Nam từ 1963 – 1975, có khi đẫm máu, để giành quyền thống lănh Phật Giáo và tiến tới thống lănh đất nước, đa số dân chúng miền Nam chỉ biết đến ba nhân vật xách động nổi tiếng là Thích Trí Quang, Thích Thiện Minh và Thích Hộ Giác. Ít ai biết đến vai tṛ của Vơ Đ́nh Cường, Ủy Viên Tuyên Vận của Tỉnh Ủy Thừa Thiên, trong việc xử dụng con bài Thích Trí Quang để gây ra những biến động này.

    Hai tờ báo điện tử của Phật Giáo Nhà Nước ở trong nước là Phật Tử Việt Nam và Gia Đ́nh Phật Tử Việt Nam đă ca tụng Vơ Đ́nh Cường hết lời. Trong bài “Vĩnh biệt tác giả "Ánh Đạo Vàng" đăng trên báo Phật Tử Việt Nam ngày 9.3.2008, Hữu Tâm đă viết:

 “Cư sĩ Vơ Đ́nh Cường đă mất vào ngày 6/3/2008 thọ 91 tuổi. Cây đại thụ của Gia đ́nh Phật tử Việt Nam đă ngă xuống. Một nhân sĩ trí thức hàng đầu của Phật giáo Việt Nam thời nay đă từ trần. Cư sĩ có công đồng sáng lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam đă về với cơi Niết bàn; Tác giả  “Ánh Đạo Vàng” đă về miền cực lạc ... “

    Trong khi đó báo Gia Đ́nh Phật Tử Việt Nam đă đăng “Lời tưởng niệm cư sĩ Vơ Đ́nh Cường của Giáo hội Phật giáo Việt Nam” trong đó nói:

    “Bằng tinh thần phụng sự Đạo pháp, báo Phật ân đức, hơn 90 năm hiện hữu cơi trần, hơn hai phần ba cuộc đời cống hiến cho đạo pháp, phục vụ nhân sinh, cư sĩ không ngừng đóng góp cho ngôi nhà Phật giáo Việt Nam ngày càng phát triển vững mạnh, trang nghiêm trong ḷng dân tộc.”

    Báo ngoại vi của Đảng ca tụng “thành tích” của một đảng viên là chuyện b́nh thường. Nhưng nhà văn Kiêm Đạt ở Los Angeles, biết rất rơ những chuyện tồi tệ mà Vơ Đ́nh Cường đă làm, cũng đă viết bài “Những kỷ niệm với anh Vơ Đ́nh Cường” đăng trên báo Phật Tử Việt Nam ca tụng công tŕnh vĩ đại của Vơ Đ́nh Cường trong việc xây dựng Gia Đ́nh Phật Tử Việt Nam, đó là chuyện không b́nh thường.

    Nhân sự ra đi của Vơ Đ́nh Cường, chúng tôi xin tŕnh bày qua các hoạt động tôn giáo vận của một tên cán bộ cộng sản nằm vùng, nấp dưới chiêu bài Phật Giáo để hoạt động, với ước mong giúp một số tín đồ Phật Giáo đă đặt câu hỏi “Tại sao Phật Giáo ḿnh lung tung vậy?” có thể t́m ra câu trả lời. Tài liệu này cũng cho thấy Việt Cộng đă “cộng sản hóa” Phật Giáo ở Thừa Thiên và một số tỉnh ở miền Trung như thế nào.

    HAI TỔ CHỨC XUNG KÍCH

    Trước khi nói về Vơ Đ́nh Cường, chúng tôi xin nói qua về hai tổ chức đă được Giáo Hội Phật Giáo Ấn Quang xử dụng làm lực lượng xung khích để đánh phá miền Nam trước 1975 với mục tiêu cướp chính quyền, đó là nhóm Gia Đ́nh Phật Tử của Vơ Đ́nh Cường và nhóm Đoàn Thanh Niên Phật Tử của Hoàng Nguyên Nhuận, bút hiệu là Hoàng Văn Giàu.

    1.- Gia Đ́nh Phật Tử

    Theo lệnh của chính quyền thuộc địa Pháp, năm 1944 Bác Sĩ Lê Đ́nh Thám đă thành lập Gia Đ́nh Phật Hóa Phổ ở Huế. Vơ Đ́nh Cường là một Huynh Trưởng trong tổ chức này.

    Sau khi Pháp tái chiếm Huế và dân chúng bắt đầu hồi cư, năm 1947 bộ chỉ huy của Việt Minh ở Thừa Thiên đă giao cho Vơ Đ́nh Cường trở lại Huế tái lập Gia Đ́nh Phật Hóa Phổ làm cơ sở hoạt động của Việt Minh tại nội thành cũng như vùng ngoại ô. Đến năm 1951, tổ chức này được đổi thành Gia Đ́nh Phật Tử Việt Nam.

    V́ được tổ chức và hoạt động dười sự chỉ đạo của Tỉnh Ủy Thừa Thiên và sau này của cả Khu Ủy Trị – Thiên - Huế, nên Gia Đ́nh Phật tử đă được tổ chức rất quy củ và có phương pháp, gây khó khăn không ít cho VNCH. Đây là vấn đề sẽ được chúng tôi tŕnh bày trong phần sau.

    2.- Đoàn Thanh Niên Phật Tử

    Đoàn Sinh Viên Phật Tử được Thượng Tọa Thích Thiện Minh, Tổng Vụ Trưởng Tổng Vụ Thanh Niên của Tổng Hội Phật Giáo, thành lập năm 1963 và giao cho Hoàng Văn Giàu chỉ huy và cô Thái Kim Lan làm Tổng Thư Kư. Những thành phần nồng cốt của nhóm này gồm có Vĩnh Tùng, Vĩnh Kha, Huỳnh Ngọc Ghênh, Nguyễn Thế Côn, Trần Xuân Kiêm, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Hoàng Phủ Ngọc Phan, Nguyễn Đắc Xuân, Bửu Tôn, v.v. Tuy nhiên, đây là một tổ chức rất ô hợp và có nhiều nghi vấn.

    Từ năm 1964 đến 1966 Đoàn Thanh Niên Phật Tử được xử dụng như một lực lượng chống chiến tranh và đ̣i thành lập một chính phủ Phật Giáo do Giáo Hội Ấn Quang lănh đạo và Trần Quang Thuận làm Thủ Tướng. Nhóm này là lực lượng ṇng cốt chống Tướng Nguyễn Khánh, chống Thủ Tướng Trần Văn Hương, ủng hộ chính phủ Phan Huy Quát và nổi lên cướp chính quyền ở Huế và Đà Nẵng năm 1966. Vĩnh Kha đứng ra làm Chủ Tịch Tổng Hội Sinh Viên Huế và lănh đạo sinh viên đấu tranh. Nguyễn Đắc Xuân thành lập “Đoàn Phật Tử quyết tử”, tức “Chiến Đoàn Nguyễn Đại Thức” để chống lại quân đội VNCH, v.v.

    Sau khi bị dẹp tan tại miền Trung, nhóm này đă chạy vào Sài G̣n, ẩn núp trong Trung Tâm Phật Giáo Quảng Đức của Thích Thiện Minh ở số 294 đường Công Lư, Saigon, để tiếp tục hoạt động. Riêng Hoàng Phủ Ngọc Tường, Nguyễn Đắc Xuân và Trần Triệu Luật đi vào chiến khu. Trong cuộc hành quân đêm 25.2.1969, cơ quan an ninh đă bắt Thích Thiện Minh và toàn bộ nhóm này. Thích Thiện Minh bị truy tố ra Ṭa Án Quân Sự Mặt Trận. Hoàng Văn Giàu và một số thanh niên khác đă bị bắt giam, sau đó bị đưa đi nhập ngũ và sung vào Sư Đoàn 21 ở Chương Thiện.

    Sau đó, Hoàng Văn Giàu lấy tư cách là Vụ Trưởng Sinh Viên Phật Tử Vụ giải tán Đoàn Sinh Viên Phật Tử, viện lư do Đoàn đă bị các sinh viên trong Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam thao túng, đặc biệt là Trần Văn Long. Năm 1970, Hoàng Văn Giàu được biệt phái về Tổng Cục Chiến Tranh Chánh Trị.

    Mặc dầu đă bị bắt trong cuộc lục xét chùa Từ Đàm đêm 20.8.1963 và tại Trung Tâm Phật Giáo Quảng Đức đêm 25.2.1969, nhưng với những “thành tích” nói trên, nhiều người nghi Hoàng Văn Giàu là điệp viên của cơ quan t́nh báo VNCH hay CIA. Hồi đó, hai nhà tranh đấu của Phật Giáo là Lê Tuyên và Ngô Văn Bằng cũng như hai tờ Công Luận và Tin Sáng ở Sài G̣n đă tố cáo Hoàng Văn Giàu là giáo gian. Việt Cộng h́nh như cũng nghi như vậy nên sau 30.4.1975, họ chẳng những không xài Hoàng Văn Giàu mà c̣n t́m cách khủng bố.

    Từ khi qua Úc, Hoàng văn Giàu đă lập trang nhà Chuyển Luân và viết nhiều bài khoác lác, xuyên tạc biến cố Phật Giáo ở Huế năm 1963 và tôn ḿnh như là lănh tụ số 1 trong công cuộc đấu tranh của Phật Giáo, nhưng không bao giờ dám nói những sự thật về ḿnh. Hiện nay Hoàng Văn Giàu đang đi theo đường lối của nhóm Giao Điểm.

    VÀI NÉT VỀ VƠ Đ̀NH CƯỜNG

    Báo chí Phật Giáo Nhà Nước nói khá nhiều về “thành tích phục vụ Phật Giáo” của Vơ Đ́nh Cường, nhưng lại không nói ǵ đến tông tích của ông ta, ngay cả ngày sinh và nơi sinh. Điều này cho thấy tông tích của Vơ Đ́nh Cường có nhiều mờ ám nên không tiện nói ra.

    Vơ Đ́nh Cường sinh năm 1917 tại Sịa, xă Thạch B́nh, Quận Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên. Học lực trung học đệ nhất cấp, làm giáo viên trường Bồ Đề ở Huế và xuất bản sách báo Phật Giáo.

    1.- Gia nhập Đảng Cộng Sản

    Như chúng tôi đă nói trong bài trước, trong hồ sơ t́nh báo của VNCH do Pháp để lại có ghi Đại Đức Thích Minh Châu và Vơ Đ́nh Cường đă gia nhập đảng Cộng Sản năm 1943. Năm 1954 Vơ Đ́nh Cường được đưa vào làm thành viên của Tỉnh Ủy Thừa Thiên với chức vụ Ủy Viên Tuyên Vận và đă bị bắt năm 1955 vơi hầu hết các Tỉnh Ủy Viên khác, trừ tên Bí Thư Tỉnh Ủy. Nhưng nhờ sự can thiệp của Thích Trí Quang với lư do Vơ Đ́nh Cường là Huynh Trưởng Gia Đ́nh Phật Tử, ông Ngô Đ́nh Cẩn đă ra lệnh thả Vơ Đ́nh Cường ra.

    2.- Tham gia Gia Đ́nh Phật Tử

    Báo Phật Giáo Nhà Nước đều nói rằng Vơ Đ́nh cường là một trong những thành phần sáng lập Gia Đ́nh Phật Tử ở Thừa Thiên – Huế, nhưng sự thật không phải như thế.

    Như chúng tôi đă nói, trước năm 1930, Phật Giáo Việt Nam không hề có hiệp hội nào, chứ đừng nói giáo hội. Nhờ chính sách “Phật Giáo hóa Việt Nam” của Pasquier, Toàn Quyền Đông Dương, để vô hiệu hóa các cuộc đấu tranh chống Pháp, từ năm 1931 Pháp đă ra lệnh cho các viên chức cao cấp của chính quyền đứng ra thành lập các hiệp hội Phật Giáo ở Nam, Trung và Bắc. Từ đó Phật Giáo Việt Nam mới bắt đầu có hiệp hội và dựa vào sự yểm trợ của Pháp để phát triển.

    Tại Trung Kỳ, Pháp đă đưa Bác Sĩ Lê Đ́nh Thám từ Quảng Nam ra Huế lập Hội An Nam Phật Học năm 1932 và ông là Hội Trưởng đầu tiên. Vua Bảo Đại và Tam Tôn Cung nhận làm Hội Chủ Vinh Dự của hội. Năm 1934, ông đă cùng với Thượng Tọa Thích Mật Khế đứng ra lập Trường An Nam Phật Học tại chùa Trúc Lâm. Năm 1940 ông thành lập Đoàn Thanh Niên Phật Học Đức Dục. Năm 1944 ông lập tổ chức Gia Đ́nh Phật Hóa Phổ. Bài hát chính thức của Gia Đính Phật Hóa Phổ là bài “Hoa Sen Trắng” với lời bằng tiếng Pháp, mở đầu như sau: “Reangeon nous, mes amis, pour chanter gaiement en choeur, Portons tous vers Bouddha...”

    Vơ Đ́nh Cường, mới gia nhập Đảng CSVN năm 1943, đă len lỏi vào làm một trong các huynh trưởng của tổ chức này. Vơ Đ́nh Cường không hề là một trong những thành viên sáng lập Gia Đ́nh Phật Hóa Phổ.

    3.- Chuyện cuốn "Ánh Đạo Vàng"

    Khi nói đến Vơ Đ́nh Cường, các Phật tử ở Huế thường nhắc đến cuốn "Ánh Đạo Vàng" do Vơ Đ́nh Cường viết và coi đó là một tác phẩm có nội dung sung tích về Phật Giáo. Trong bài “Vĩnh biệt tác giả "Ánh Đạo Vàng" đăng trên trang nhà Phật Tử Việt Nam ngày 9.3.2008, Hữu Tâm đă viết:

“Chúng tôi biết Cư sĩ Vơ Đ́nh Cường qua tác phẩm “Ánh Đạo Vàng” do ông viết về cuộc đời Đức Phật (Thái tử Tất Đạt Đa). Tuổi trẻ chúng tôi lúc ấy đọc một số cuốn sách viết về Đức Phật nhưng “Ánh Đạo Vàng“ lôi cuốn chúng tôi bởi lối viết rất hay và Thái tử Tất Đạt Đa trong đó không bị thần thánh hóa mà gần gũi với tôi và bạn bè qua tính khoan dung, ḥa hợp, lanh lợi thông minh, h́nh ảnh của Thái Tử là h́nh mẫu chúng tôi mơ ước.

    “Biết chúng tôi yêu quư nhân vật Tất Đạt Đa, thầy dạy chúng tôi lúc ấy cho biết tác giả “Ánh Đạo Vàng” là người có học vấn uyên thâm, có lư tưởng và đạo đức trong sáng, rất gần gũi với tuổi trẻ. Chúng tôi quư mến Ông từ tác phẩm do Ông viết, từ lời ngợi ca tin tưởng của Thầy...”

    Sự thật như thế nào?

    Thật ra, Vơ Đ́nh Cường đă viết cuốn “Ánh Đạo Vàng” lấy ư từ cuốn “Light of Asia” của Sir Edwin Armold biên soạn nói về cuộc đời Đức Phật. Cuốn này đă được cư sĩ Đoàn Trung C̣n dịch ra tiếng Việt bằng thơ lục bát với đầu đề “Yến sáng Á Châu” và được Phật Học Tùng Thư ấn hành. Do đó cuốn “Ánh Đạo Vàng” của Vơ Đ́nh Cường chỉ là một công tŕnh sao chép!

    BIẾN THÀNH CÔNG CỤ CỦA ĐẢNG

    Năm 1945, khi Việt Minh mới cướp chính quyền, hầu hết các tăng sĩ và Phật tử ṇng cốt trong Hội An Nam Phật Học, trong đó Vơ Đ́nh Cường, đă tham gia ngay “Hội Phật Giáo Cứu Quốc” của Việt Minh ở Huế do Thích Mật Thể làm Chủ Tịch. Về sau, Thích Mật Thể đi vào chiến khu.

    Cuối năm 1946, Bác Sĩ Lê Đ́nh Thám tản cư về Liên Khu V và từ năm 1947 đến 1949 ông được Việt Minh cử làm Chủ Tịch Ủy Ban Hành Chánh Kháng Chiến Miền Nam Trung Bộ.

    1.- Dùng cơ sở Phật Giáo làm cơ sở hoạt động của Việt Minh

    Năm 1947, sau khi Pháp tái chiếm và ổn định t́nh h́nh ở Huế, Hội An Nam Phật Học hoạt động trở lại và đặt trụ sở tại số 1b đường Nguyễn Hoàng, Huế. Việt Minh đă giao cho Vơ Đ́nh Cường và Phan Cảnh Tú trở về vận động tái lập Gia Đ́nh Phật Hóa Phổ để làm cơ sở hoạt động của Việt Minh. Tổ chức này đă mượn trụ sở Hội An Nam Phật Học làm nơi sinh hoạt tạm thời. Ngày Chúa nhật 18.1.1948, Vơ Đ́nh Cường chính thức làm lễ ra mắt tổ chức Gia Đ́nh Phật Hóa Phổ mới tại chùa Từ Đàm. Tham dự trong lễ ra mắt này người ta c̣n thấy những Phật tử nhiệt thành sau đây: Tống Hồ Cầm, Hoàng Thị Kim Cúc, Cao Chánh Hựu, Văn Đ́nh Hy, Đặng Tống, Lê Văn Dũng, Phan Cảnh Tuân, Phan Xuân Sanh, v.v. Những người này về sau đều nằm trong Ban Cố Vấn Huynh Trưởng Gia Đ́nh Phật Tử và Vơ Đ́nh Cường trở thành người lănh đạo.

    Chúng ta hăy nghe nhà văn Kiêm Đạt, người đă từng tham gia vào tổ chức Gia Đ́nh Phật Hóa Phổ của Vơ Đ́nh Cường mô tả lại giai đoạn này:

“Vào những ngày cuối hè năm 1947, khi kinh thành Huế bắt đầu hồi cư, tôi từ thôn Liễu Hạ, huyện Hương Trà chuẩn bị trở lại học ở trường Trung Học Khải Định (Quốc Học), th́ nhận được văn thư của Gia Đ́nh Phật Hoá Phổ, do anh Vơ Đ́nh Cường kư, mời tham dự Khóa Huấn luyện Huynh Trưởng.

    “Khoá học trong 4 ngày, tại trường Tiểu học Thanh Long (Abattoir), trên đường về hướng Bao Vinh – Thanh Hà. Khoá học quy tụ 47 anh chị em Huynh trưởng của sáu huyện tỉnh Thừa Thiên. Tôi gặp Cao Chánh Hựu lần đầu tiên tham dự khóa này...

    “Ổn định nơi ăn chốn ở xong, tôi tham gia hoạt động GĐPT Gia Thiện, chùa Ông, cạnh Diệu Đế. Những Huynh trưởng chính là: Văn Đ́nh Hy, Nguyễn Đắc An, Nguyễn Khoa Dzánh, Đặng Tống Tịnh Nhơn, Lương thị Đào, Lữ Hồ Nguyễn Minh Hiền, Đỗ Kim Bảng và tôi.

    “Nhà anh Cường hồi đó ở đầu cầu Thanh Long. Anh vừa kết hôn với chi Cam. Giáo lư do “chú” Minh Châu (Ghi chú: Thích Minh Châu, một đảng viên Đảng CSVN) đảm nhiệm. Ở gần chùa Ông, nên anh Cường thường đến lễ Phật, nhưng chính yếu là quan sát sinh hoạt của chúng tôi về các bộ môn: Giáo lư, Hoạt động thanh niên, Tṛ chơi, Văn nghệ, Xă hội... Theo Anh, những môn đó hoà quyện lẫn nhau thật nhuần nhuyễn...”

    “Anh Cường lại là chủ bút báo Tiến Hoá của nhóm Nguyễn Hữu Ba, Phạm Đăng Trí, Lê Khắc Quyến, Vũ Hân, Nguyễn Khoa Huân, Tôn Thất Dương Kỵ. Trên nguyệt san Tiến Hoá, ngay số đầu đă cho in vở kịch “Mùa Gặt Ác” của anh.

    “Vở kịch nói về sinh hoạt khó khăn của Gia Đ́nh Phật Hoá Phổ vùng nông thôn, sống trong khói lửa. Vở kịch được dựng trên sân khấu của hội quán Quảng Tri, đường Hàng Bè (Huỳnh Thúc Kháng), khán giả đông nghẹt, chưa từng thấy ở Huế. Theo nhà phê b́nh Bửu Kế th́ “Thật sống động và hiện thực, khi Mùa Gặt Ác đă gây nên cơn băo chống chiến tranh xâm lược” (Pháp).”

    Năm 1951, Đại Hội Gia Đ́nh Phật Ḥa Phổ đă quyết định đổi tên thành Gia Đ́nh Phật Tử Việt Nam.

    Một cộng tác viên đắc lực của Vơ Đ́nh Cường là Tống Hồ Cầm. Anh này làm nhà in nên đă giúp Vơ Đ́nh Cường kinh tài bằng cách in các sách về Phật Giáo và kinh. Về sau in cả truyền đơn chống Pháp và “chống Mỹ cứu nước”.

    Ngoài Gia Đ́nh Phật Tử, Vơ Đ́nh Cường đă xây dựng khá nhiều Chi Hội và Khuôn Hội Phật Giáo ở Huế và Thừa Thiên để làm cơ hoạt động cho Cộng Sản. Cơ sở chính mà tổ chức này dựa vào để hoạt động là chùa Từ Đàm và Thích Trí Quang.

    Rút kinh nghiệm mô thức của Vơ Đ́nh Cường ở Huế, Đảng CSVN đă cho thành lập tại một số tỉnh miền Trung như Quảng Trị, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngăi, B́nh Định và Phú Yên các Khuôn Hội và Gia Đ́nh Phật Tử để làm cơ sở hoạt động cho các cán bộ nằm vùng.

    Cơ quan an ninh của VNCH biết rất rơ hoạt động của các tổ chức này, nhưng mỗi làn động đến đều bị tố cáo là đàn áp Phật Giáo. Thí dụ năm 1962, khi cơ quan an ninh bắt các cán bộ cộng sản hoạt động trong các cơ sở Phật Giáo ở Phú Yên, ngày 20.2.1962, Giáo Hội Tăng Già Trung Phần đă gởi đến Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm một văn thư, trong đó có đoạn nói:

    “Tại PHÚ YÊN: Lợi dụng quyền hành sẵn có, các cấp Chính Quyền hạ tầng dọa nạt khủng bố, bắt bớ giam cầm các ban viên Trị Sự và các Phật Tử chúng tôi tại các Xă thuộc Quận Đồng Xuân, Tuy Ḥa, Tuy An  v.v...  Luận điệu được tung ra là tổ chức Phật Giáo là tổ chức Cộng Sản, người nào theo Phật Giáo là phản quốc. Từ những bắt bớ, giam cầm, hành hung đến những vụ thủ tiêu âm thầm đem lại...”

    Sau khi chế độ Ngô Đ́nh Diệm bị lật đổ, các nhà lănh đạo Phật Giáo vẫn can thiệp một cách tích cực mỗi lần các cán bộ cộng sản năm vùng bị bắt hay bị giết trong các cuộc hành quân. Thí dụ ngày 1.8.1964, một phái đoàn Phật Giáo do Thượng Tọa Thích Thiện Minh cầm đầu đă đến gặp Thủ Tướng Nguyễn Khánh và đưa ra các hồ sơ về các vụ Phật Giáo bị đàn áp ở Duy Xuyên, đốt nhà ở Tuy Phước, giết hại Phật tử ở An Thạch, v.v.

    Nhiều lần, v́ nhu cầu an ninh, cơ quan công an của VNCH đă bắt Vơ Đ́nh Cường và tịch thu nhà in nơi anh ta in các tài liệu tuyên truyền cho Việt Cộng, nhưng sau khi có sự can thiệp của Thượng Tọa Thích Trí Quang và một số cao tăng khác, cơ quan an ninh đành phải thả ra.

    Nấp dưới cái dù Phật giáo, các cán bộ cộng sản nằm vùng đă t́m được nơi trú ẩn an toàn.

    2.- Sứ mạng trong Tết Mậu Thân

    V́ Vơ Đ́nh Cường là Ủy Viên Tuyên Vận của Tỉnh Ủy Thừa Thiên, nên trong vụ tấn công Tết Mậu Thân, Cường được giao nhiệm vụ tổ chức quần chúng biểu t́nh ủng hộ “Giải Phóng”.

    Tại Huế, mặc dầu đă tổ chức các Chi Hội, Khuôn Hội và Gia Đ́nh Phật Tử khắp nơi, nhưng Vơ Đ́nh Cường thấy rằng huy động quần chúng ở đây đi biểu t́nh rất khó. V́ thế, với sự đồng ư của Khu Ủy Trị - Thiên – Huế, Vơ Đ́nh Cường quyết định lấy lực lượng quần chúng ở Sịa, nơi sinh quán của Cường, làm lực lượng nồng cốt, nơi đây Cường cũng đă cho tổ chức các Khuôn Hội và Gia Đ́nh Phật Tử rất chặt chẽ.

    Khi Cộng quân bắt đầu chiếm Huế, Cường đă tập trung được khoảng 1.300 người ở Sịa và trong Quận Quảng Điền định đưa lên Huế biểu t́nh. Cường chia làm hai toán, một toán khoảng 300 người đi theo đường số 1, c̣n khoảng 1.000 người đi theo đường Thành Phước. Bộ đội địa phương đă chiếm Phổ Lại, Đức Trọng, vùng An Gia, Thạch B́nh, Thu Lễ và bao vây quận lỵ Quảng Điền. Một đơn vị đă đóng chốt ở cầu Kẻm, khai thông quảng đường Phù Ốc – Sịa để Cường có thể “xuất quân”. Nhưng sau đó Bộ Tư Lệnh Quân Khu Trị – Thiên – Huế cho biết chưa làm chủ được hoàn toàn t́nh h́nh trong thành phố Huế, nên phải tạm ngưng việc đưa quần chúng vào Huế biểu t́nh.

    3.- “Cầm tinh” Thích trí Quang

    Nắm “quân” trong tay, Vơ Đ́nh Cường không coi Thích Trí Quang ra ǵ, v́ khi muốn làm chuyện ǵ, Thích Trí Quang đều phải nhờ đến Cường mới có thể thực hiện được. Ông hoàn toàn bị nhóm Vơ Đ́nh Cường bao vây. Khi cơ quan chính quyền hay đoàn thể muốn lấy ư kiến hay thương lượng vấn đề ǵ với Thích Trí Quang cũng như khi các kư giả muốn gặp ông, Vơ Đ́nh Cường đều kiểm soát trước và quyết định cho gặp hay không. Có lần chúng tôi muốn phỏng vấn Thích Trí Quang, Vơ Đ́nh Cường nói rằng muốn biết chuyện ǵ cứ hỏi anh ta là đủ. Chúng tôi nói muốn nghe trực tiếp quan điểm của Thích Trí Quang, Vơ Đ́nh Cường nói: “Thích Trí Quang th́ cũng phải qua đây”.

    Trong bài trước, chúng tôi đă kể: Vào đầu tháng 4 năm 1975, khi Đà Nẵng vừa bị mất, nhóm Trần Kim Tuyến và Nguyễn Cao Kỳ đă họp với các nhóm khác tổ chức lật đổ Tổng Thống Thiệu và thành lập một chính phủ “ba thành phần”. Thượng Tọa Thích Trí Quang đă đồng ư. Nhưng khi Vơ Đ́nh Cường đại diện Thích Trí Quang đến họp, đă đ̣i phải tuyên bố trung lập và Mỹ phải rút quân khỏi Việt Nam ngay, Ông Trần Kim tuyến nói Thầy Trí Quang đă đồng ư thành lập chính phủ “ba thành phần”, Vơ Đ́nh Cường trả lời ngay: “Tôi là người quyết định chứ không phải Thích Trí Quang.”

    BƯỚC QUA GIAI ĐOẠN MỚI

    Sau khi chiếm miền Nam, Đảng CSVN vẫn dùng Vơ Đ́nh Cường để nắm khối Phật Giáo.

    Theo bảng liệt kê thành tích của Vơ Đ́nh Cường do Giáo Hội Nhà Nước công bố, Vơ Đ́nh Cường đă giữ những chức vụ sau đây:

    - Trưởng Ban Văn Hóa Trung Ương GHPGVN,

    - Ủy Viên Hội Đồng Trị Sự Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam.

    - Cố Vấn Phân Ban Hướng Dẫn Gia Đ́nh Phật Tử Trung Ương GHPGVN.

    - Tổng Biên Tập báo Giác Ngộ.

    - Tổng Biên Tập tạp chí Văn Hóa Phật Giáo GHPGVN.

    Bản liệt kê không viết một chữ nào về các hoạt động của Vơ Đ́nh Cường trước 30.4.1975.

    Khi được Mặt Trận Tổ Quốc giao cho làm Tổng Biên Tập tạp chí Giác Ngộ, Vơ Đ́nh Cường đă dùng tờ báo này công kích các tăng sĩ chống lại sự khống chế Phật Giáo của chính quyền, tấn công các tăng sĩ chống lại việc đưa Giáo Hội Phật Giáo Ấn Quang gia nhập vào Giáo Hội Nhà Nước. Tăng sĩ bị lên án nặng nhất trong vụ này là Ḥa Thượng Thích Quảng Độ. Về sau, tờ Giác Ngộ trở thành cơ quan ngôn luận chính thức của Giáo Hội Phật Giáo Nhà Nước.

    Năm 1992, Vơ Đ́nh Cường được Đảng cho về hưu trí và đưa Thượng Tọa Thích Trí Quảng, một đảng viên đảng CSVN khác, người Củ Chi, lên làm Tổng Biên Tập thay Cường cho đến nay.

    Sau khi về hưu, năm 2004, Bộ Thông Tin và Văn Hóa đă cho Vơ Đ́nh Cường đứng ra làm Tổng Biên Tập tờ Văn Hóa Phật Giáo.

    Đám tang của Vơ Đ́nh Cường, pháp danh Nguyên Hùng, đă được Giáo Hội Nhà Nước tổ chức rất long trọng.

    Trong tạp chí Bông Sen số 18, Trần Tâm Nguyên (tức Lư Khôi Việt) đă cho biết trong tang lễ của Ḥa Thượng Thích Đức Nhuận, Pháp Chủ Giáo Hội Nhà Nước, qua đời tại Hà Nội trong tháng 1 năm 1994, Saigon có gởi một phái đoàn 26 người đến dự, trong đó có Vơ Đ́nh Cường. Trần Tam Nguyên có hỏi một người bạn “chuyên viên về Phật Giáo” Saigon:

-  “Tại sao có anh Cường mà không có Thầy Trí Quảng?”.

Anh nầy cười và đáp:

- “Điều này có nghĩa Thầy Trí Quảng không có uy tín bằng hay không được tin cậy bằng anh Cường, dưới con mắt của Nhà Nước”.

    CHƯA CÓ GIẢI PHÁP

    Với Đảng CSVN, Vơ Đ́nh Cường là người đă hoàn thành kế hoạch tôn giáo vận tại miền Trung một cách xuất sắc. Tại các tỉnh từ Quảng Trị đến Phú Yên, các Khuôn Hội và Gia Đ́nh Phật Tử đă được thành lập để làm cơ sở hoạt động cho các cán bộ cộng sản nằm vùng một cách an toàn. Cơ quan an ninh VNCH biết rất rơ, nhưng không làm ǵ được v́ đă có lệnh “không được đụng đến tôn giáo”.

    Trong lănh vực này, Vơ Đ́nh Cường đă đặt quyền lợi của Đảng CSVN lên trên quyền lợi của Phật Giáo và coi Phật Giáo chỉ là công cụ.

    Về phía Phật Giáo, đa số các tăng sĩ trong các vùng nói trên cũng đă đứng về phía Việt Cộng. Mỗi khi có một cán bộ nằm vùng bị bắt, họ thường hô lên Phật Giáo bị đàn áp và đ̣i buộc chính quyền phải thả ra ngay.

    Sau khi bị đánh bại vào năm 1966, Giáo Hội Phật Giáo Ấn Quang đă đứng hẵn về phía Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam, ra các tuyên ngôn yểm trợ các đ̣i hỏi của Mặt Trận với sự tin tưởng rằng nếu Việt Cộng chiếm được miền Nam, Giáo Hội sẽ có một chỗ đứng vinh quang hơn.

    Trong lễ bế mạc thành lập Giáo Hội Phật Giáo Nhà Nước tại chùa Quán Sứ ở Hà Nội ngày 7.11.1981, Hoà Thượng Trí Thủ, nguyên Viện Trưởng Viện Hoá Đạo của Giáo Hội Ấn Quang, có gởi cho Trường Chính, Chủ Tịch Hội Đồng Nhà Nước, một bức thư trong đó đă xác nhận: 

"Suốt ba muơi năm chống Pháp, chống Mỹ, nhiều chùa là cơ sở hoạt động của cách mạng, nhiều tăng sĩ tạm thời rời bỏ Thiền môn, hăng hái ṭng quân đánh giặc cứu nước...”

    Trong cuộc meeting “Mừng giải phóng” ngày 15.5.1975. Ḥa Thượng Măn Giác đă đọc một bài diễn văn rất thống thiết, trong đó xác nhận:

“Cuộc đấu tranh của Phật Giáo cho nền thống nhất tổ quốc cùng là một với cuộc đấu tranh v́ CHỦ NGHĨA XĂ HỘI ..."

    Trong cuộc gặp gỡ Ḥa Thượng Huyền Quang tại Hà Hội chiều 2.4.2003, Thủ Tướng Phan Văn Khải xác nhận:

“Phật giáo Việt Nam đă từng góp công sức của ḿnh vào sự nghiệp giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.”

    Nhưng các tính toán của nhóm Phật Giáo miền Trung hoàn toàn sai lầm. Sau khi chiếm được miền Nam, Việt Cộng chẳng những không dung nạp Giáo Hội Ấn Quang mà c̣n gọi đó là “Phật Giáo phản động”!

    Hiện nay, Đảng CSVN vẫn c̣n tiếp tục xử dụng các Khuôn Hội và Gia Đ́nh Phật Tử để nắm Phật Giáo. Tài liệu thống kê cho biết tại Thừa Thiên -Huế, năm 1987-1988 chỉ có 54 Khuôn Hội nay đă tăng lên 435 Khuôn Hội. Ở 145 xă phường có 80/96 chùa, tu viện có Gia Đ́nh Phật Tử và hơn 10.000 người tham gia trong đó có 1036 huynh trưởng,

    Việc xử dụng tôn giáo như một công cụ phục vụ các mưu đồ chính trị đă đưa Phật Giáo Việt Nam qua những cuộc khủng hoảng liên tục. Muốn t́m một lối thoát, phải tách rời chính trị ra khỏi tôn giáo: Làm sao để trong nước Phật Giáo không c̣n bị nhà cầm quyền thống trị và ở bên ngoài không bị CIA dùng làm công cụ. Các nhà lănh đạo Giáo Hội Ấn Quang cũng như Nhóm Thân Hữu Già Lam cũng phải từ bỏ tham vọng chính tri của ḿnh và trở về với con đường mà Đức Phật đă khai sáng. Nhưng trong hiện tại, chẳng ai chịu bỏ ư đồ xử dụng Phật Giáo như một lá bài nên vấn đề trở thành không có giải pháp.

    Khi một tôn giáo bị nhiều tổ chức tranh nhau dùng làm con bài chính trị th́ không thể có sự thống nhất và sinh hoạt yên ổn được.

    Lữ Giang