Nước Mỹ đang bị thu nhỏ lại?

Lữ Giang 


 

Khẩu hiệu của Donald Trump khi ra tranh cử làMake America Great Again(Hăy làm cho Mỹ vĩ đại trở lại), nhưng các nhà quan sát nhận thấy rằng Donald Trump đang thu nhỏ nước Mỹ lại ở bên trong cũng như bên ngoài. Ở trong nước, ông đang lập “Câu lạc bộ Tỷ phú(Billionaires’ Clup), c̣n ở bên ngoài ông chỉ chơi tṛ “thọc gậy bánh xe” hay làm “kỳ đà cản mũi”, chứ chẳng có sách lược ǵ.

Image result for donald trump pictures

Trên ABC News, dưới đầu đề “Liên bang Nga, Trung Quốc, ISIS: Trump sẽ phải đối phó với những thách thức đối ngoại”, b́nh luận gia Bill Neely đă nói với Donald Trump rằng Nước Mỹ vẫn là cường quốc kinh tế và quân sự quan trọng nhất thế giới”, tức không cần làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại. Vấn đề là một Trung Quốc trỗi dậy và Nga đang quyết tâm điều chỉnh lại các quyền lực đă chỉ đạo thế giới từ 1945”, nhưng ngoài những tṛ thọc gậy bánh xe vớ vẩn, Trump chưa cho thấy chính phủ ông đă có một kế hoạch nào có hiệu quả để đối phó. Và Bill Neely đă đặt câu hỏi: Nước Mỹ c̣n có trách nhiệm toàn cầu không?” (Does the U.S. still have global responsibilities?)

 

CÂU LẠC BỘ TỶ PHÚ, TRIỆU PHÚ

Kư giả Ryan của CNN loan báo Tổng thống đắc cử Donald Trump đang căng đầy nội các của ông với các triệu phú và tỷ phú, c̣n William D. Cohan báo động: Vấn đề lớn đối với Nội các của Trump căng đầy tỷ phú: Quả thật, điều hành một đất nước chắc chắn không giống như điều hành một doanh nghiệp(Actually, running a country isn’t exactly like running a business).

 

1.- Câu lạc bộ tỷ phú

Số lượng tỷ phú trong chính quyền mới của Trump sắp tới nhiều chưa từng có trong lịch sử chính trị của nước Mỹ. V́ thế, Nội Các của Trump được báo chí Mỹ coi như là Câu Lạc Bộ Tỷ Phú(Billionaires’ Club).

Ông Harold Hamm được đặt ở vị trí Bộ trưởng Năng lượng là giám đốc điều hành tập đoàn dầu mỏ Continental, sở hữu khối tài sản khoảng 15 tỷ USD. Bà Betsy DeVos, người đồng thừa kế cùng chồng khối tài sản lên đến 5,4 tỷ USD, làm Bộ trưởng Giáo dục. Wilbur Ross, doanh nhân được mệnh danh "vua phá sản" của phố Wall, được chọn làm Bộ trưởng Thương mại. Ở tuổi 78, Ross đang nắm trong tay số tài sản trị giá 2,9 tỷ USD. Ông Todd Ricketts, người đứng đầu chuỗi câu lạc bộ Chicago Cubs, có số tài sản khoảng 1,7 tỷ USD, được chọn làm Thứ trưởng Thương mại.

Ông Steven Mnuchin, cựu giám đốc điều hành tập đoàn Goldman Sachs, làm Bộ trưởng Tài chính, có tài sản khoảng 46 triệu USD. Bác sĩ giải phẫu thần kinh nghỉ hưu Ben Carson làm Bộ trưởng Gia cư và Phát triển đô thị, cũng có 26 triệu USD trong tài khoản ngân hàng.

Image result for ivana trump pictures

 

Bà Ivana, vợ cũ của Donald Trump, một cựu người mẫu, lại muốn đi làm đại sứ Cộng Ḥa Czech. Bà nói với New York Post hôm 13.11.2016: “Tôi sẽ đề nghị ông ấy cho tôi làm đại sứ Cộng Ḥa Czech. Lư do là bởi đó là nơi tôi sinh ra, tôi thông thạo ngôn ngữ ở đây và được mọi người biết đến. Tôi nổi tiếng khắp thế giới…” Bà ca tụng Trump: “Ông ấy có vẻ ngoài như một tổng thống, nói chuyện như một tổng thống và sẽ làm được những thay đổi như ông đă hứa.”

Trong khi đó, báo chí Mỹ đă tập hợp những lời tuyên bố ngây ngô và hớ hên của Donald Trump trong thời kỳ tranh cử và hiện nay để giúp đọc giả mua vui! Nhật báo Le Monde của Pháp dưới tiêu đề «Trump và ngoại giao Twitter», đă đặt câu hỏi: Tới đây «liệu nước Mỹ có cần phải làm quen với một cách thức lănh đạo mới, lănh đạo bằng Twitter?»

 

2.- Chỉ là tỷ phú cắc ké!

Tạp chí Politico làm một bài tính rất thú vị, nếu tất cả các tên này đều được chọn vào nội các mới, tổng số giá trị tài sản của họ và Trump gộp lại sẽ vào khoảng 35 tỷ USD.

Giáo sư chính trị học Larry Sabato thuộc Đại học Virginia nhận định: "Bất chấp đường lối tranh cử hướng tới tầng lớp trung lưu da trắng và chống lại giới tinh hoa Mỹ, ông Trump vẫn muốn lựa chọn nhiều người giàu có vào nội các sắp tới. Bởi một tỷ phú luôn có xu hướng thích cộng tác với những tỷ phú".

Image result for donald trump pictures

Tuy nhiên, dù lập được một Câu Lạc Bộ Tỷ Phú, các thành viên của câu lạc bộ này, kể cả Donald Trump, cũng chỉ là những tỷ phú cắc ké so với các đại tỷ phú của nước Mỹ. Thí dụ: Steady Bill Gates $81,7 tỷ, Jeff Bezos $72 tỷ (Amazon.com), Warren Buffett $66,4 tỷ (Berkshire Hathaway), Mark Zuckerberg $55,3 tỷ (Facebook), v.v. Các công ty như Trump Organization th́ tài sản quá lớn, chẳng hạn như Apple $581,8 tỷ, Alphabet $536,4 tỷ, Microsoft $468,2 tỷ, Berkshire Hathaway $395,2 tỷ, Exxon Mobil $362,8 tỷ, Amazon.com  $360,8 tỷ, Facebook  $338,5 tỷ, v,v,

Các đại tỷ phú đang ngồi nh́n bọn tỷ phú cắc ké múa rối.

 

CẢ THẾ GIỚI ĐANG CHỜ XEM

Hiện nay, Donald Trump đă gọi điện thoại cho một số nhà lănh đạo trên thế giới để giải thích đường lối của ông, nhưng chẳng ai quan tâm v́ hai lư do: Lư do thứ nhất, những điều ông nói chỉ là những chuyện lặt vặt không đầu không đuôi, không phải là chính sách của một chính phủ đă được hệ thống hóa. Lư do thứ hai, Donald Trump là người sáng khác chiều khác, nên chẳng quan tâm làm ǵ. Tất cả đang chờ xem và ai cũng tính đường tiến thoái riêng của ḿnh.

 

1.- Angela Merkel «lănh đạo thế giới tự do»

Hôm 30.11.2016, Ủy Ban Châu Âu công bố kế hoạch hành động trong lĩnh vực quốc pḥng trong đó có việc thành lập một quỹ chung nhằm thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu về quốc pḥng và cùng xử dụng các thiết bị quân sự. Ủy Ban cũng kêu gọi các nước thành viên hăy phối hợp, cùng nhau mua các thiết bị quân sự, qua đó giúp phát triển các ngành công nghiệp quy mô. Mục tiêu của châu Âu là có được sự tự chủ chiến lược về an ninh và quốc pḥng, vào lúc nước Nga ngày càng trở nên đáng gờm hơn, và cam kết của Hoa Kỳ bảo vệ châu Âu dường như không c̣n chắc chắn rơ ràng như trước nữa.

Như vậy Âu Châu đă có biện pháp dự pḥng khi Donald Trump nói ngược nói xuôi.

Tờ New York Times nhận định rằng với việc Trump đắc cử tổng thống Mỹ, bà Angela Merkel trở thành «người cuối cùng bảo vệ các giá trị nhân bản của phương Tây». Từ nay bà sẽ thay thế Hoa Kỳ lănh đạo «Thế Giới Tự Do». C̣n nhật báo cánh tả của Đức Die Tageszeitung cho rằng vai tṛ của thủ tướng Đức sẽ ngày càng quan trọng, v́ bà phải làm sao duy tŕ sự gắn kết của khối Liên Hiệp Châu Âu, vừa đối phó với tổng thống Nga Putin và tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan, vừa phải kềm chế Donald Trump. Ông Jens Stoltenberg, Tổng Thư kư khối Hiệp Ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), đă cảnh cáo tổng thống đắc cử Trump rằng đơn độc không phải là phương án cho châu Âu và Mỹ.

Sự kiện Donald Trump đắc cử Tổng thống Mỹ rơ ràng không nằm trong kịch bản đối ngoại của nhiều nước. V́ vậy, ngay sau khi Trump đắc cử, nhiều nước đă phải họp khẩn cấp để đưa ra chính sách đối với t́nh h́nh mới của thế giới, kể cả Mỹ. Chẳng nước nào coi Trump ra ǵ.

 

2.- APEC sắp tan ră?

Ngày 18.11.2016, các lănh đạo 21 thành viên Diễn Đàn Hợp Tác Kinh Tế Châu Á Thái B́nh Dương (APEC) họp ở Lima, Peru, đă chia tay tổng thống Obama. APEC với 21 quốc gia bao gồm 40% dân số toàn cầu và bảo đảm 60% tổng số trao đổi mậu dịch của thế giới sẽ đi về đâu khi Donald Trump lên làm tổng thống?

Bắc Kinh bị gạt ra ngoài hiệp định tự do mậu dịch TPP, giờ đây là thời điểm thuận lợi để Bắc Kinh lôi kéo các đồng minh của Mỹ về phía ḿnh. Trung Quốc đề nghị đẩy mạnh dự án Hiệp Định Đối Tác Kinh Tế Toàn Diện Khu Vực (RCEP) trong đó không có Hoa Kỳ. Bộ trưởng Thương Mại Úc là Steven Ciobo tuyên bố coiđề nghị của Bắc Kinh là một ư kiến thú vị”!

Trung Quốc lưu ư rằng chỉ có thị trường Trung Quốc rộng lớn, đầy tiềm năng mới là đối thủ cạnh tranh với Hoa Kỳ. Tổng thống Pedro Pablo Kuczynski của Peru nói đến một TPP mới với Nga và Trung Quốc là đầu tàu sẽ thay thế TPP của Hoa Kỳ đang chết yểu.

Việt Nam và Cuba là hai nước đang đu dây giữa Nga, Trung Quốc và Mỹ. Nếu Donald Trump có trở mặt hay bắt nạt, hai nước này vẫn c̣n có Nga và Trung Quốc đứng đàng sau. Cuba có thể trả đũa bằng cách tuyên bố cho Trung Quốc đặt căn cứ tàu ngầm ở Cuba chẳng hạn.

Nga và Trung Quốc đều vui khi Donald Trump lên làm tổng thống, v́ chiến tranh lạnh mà ông Obama đă phát động trong 4 năm qua bằng cách bắt NATO phải đối đầu với Nga, c̣n Nhật, Úc, Phi và Việt Nam phải đối đầu với Trung Quốc để Mỹ bán vũ khí, nay sẽ không c̣n. Nga và Trung Quốc sẽ dễ dàng mở rộng quan hệ về quân sự cũng như mậu dịch trong vùng.

Bloomberg News nhận định: Donald Trump tạo ra lỗ hổng lớn trong thương mại toàn cầu, và Nga - Trung - Nhật sẽ là người đi vá lỗ hổng ấy!”  Donald Trump mở cánh cửa rước Trung Quốc vào ‘sân sau’?

 

3.- Bỏ rơi những đứa con ở Trung Đông

Đầu tháng 9 năm 2016, với sự yểm trợ của Nga, quân của chính phủ Assad đă mở cuộc tấn công vào phía đông Aleppo, nơi các đứa con của Mỹ đang chiếm giữ, để cắt đứt thông lộ tiếp tế cho phiến quân từ Thổ Nhĩ Kỳ qua Syria, đi dọc theo phía đông sông Euphrates. Mỹ đă làm mọi cách nhưng không chận đứng được. Khi thấy Aleppo sắp mất, Mỹ yểm trợ quân Iraq đánh vào Mosul để khai thông con đường thứ hai đi từ Iraq qua Thổ Nhĩ Kỳ dọc theo con sông Tigris. Khi việc khai thông chưa thành th́ Donald Trump thắng cử. V́ biết Donald Trump có thể sẽ không tiếp tục kế hoạch Một Trung Đông Mới của Mỹ, Obama đành bỏ rơi các đứa con của ḿnh với một kế hoạch đang dang dở.

Trong khi người Việt đấu tranh đang phấn khởi ngồi chở Donald Trump đánh Trung Quốc th́ hôm 6.12.2016, Donald Trump tuyên bố «sẽ ngưng t́m cách lật đổ các chế độ nước ngoài mà Mỹ không biết ǵ về họ cũng như không có liên can ǵ với họ», và hứa sẽ tập trung vào cuộc chiến chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo IS. Như vậy nước Mỹ đang bị thu nhỏ lại.

Cựu cố vấn an ninh Ṭa Bạch Ốc Zbigniew Brzezinski đă đưa ra lời khuyên với Trump: Cẩn thận với các tuyên bố công khai và thể hiện rơ ràng hơn những cam kết của Mỹ trên toàn thế giới nên được xếp ở vị trí ưu tiên trong danh sách việc tổng thống tiếp theo cần làm.” Nhưng Donald Trump chẳng hiểu ǵ.

 

ĐẶT CÁI CÀY TRƯỚC CON TRÂU

Khi muốn thực hiện một công tŕnh ǵ, công việc đầu tiên là cho các chuyên gia nghiên cứu xem nếu công tŕnh đó được thực hiện sẽ đem lại những lợi ích thực tế như thế nào, nó sẽ được thực hiện ra sao, những trở ngại sẽ gặp, số chi phí cấn có để thực hiện, v.v. Nhưng Donald Trump không biết hay không tôn trọng tiến tŕnh hành động theo khoa học đó. Thích cái ǵ là tuyên bố sẽ làm, chẳng cần biết có làm được hay không và kết quả sẽ như thế nào. Ngay cả những vấn đề có liên quan đến pháp lư, ông cũng chẳng cần biết luật pháp đă quy định như thế nào. Coi miệng tao là luật”, Trump tuyên bố sẽ truy tố bà Clinton, bắt giam những kẻ đốt cờ Mỹ, v.v.

Đúng như tờ New York Times và tạp chí Business Insider đă tiên đoán, ông ta sẽ coi nước Mỹ này như Trump’s Business Organization của ông, ở đó ông vẫn tiếp tục dùng cảm tính và tiểu xảo để lănh đạo, không cần quan tâm đến luật pháp và cơ chế chính trị của nước Mỹ. Thế mà có “b́nh luận gia” đă dám lên truyền h́nh nói đó là “phương thức đổi mới” của Trump!

Với lối quản trị như vậy trong quá khứ, ông ta đă gây ra 4.095 vụ kiện (lawsuites), trong đó có 150 vụ khai phá sản. Mới đây ông đă phải bồi thường cho các sinh viên Trump University 25 triệu USD về lường gạt. Hiện nay công ty của ông đang phải đối phó với khoảng 75 vụ kiện lừa đảo nữa. Liệu ông có thể điều khiển nước Mỹ và thế giới như điều khiển Trump Organization được không?

Trong cuộc phỏng vấn của đài RFI ngày 10.11.2016, giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng thuộc trường đại học George Mason ở Virginia đă nói rằng điều làm người ta lo ngại là

(1) sự thiếu hiểu biết và kinh nghiệm của ông Trump về những vấn đề thế giới phức tạp; 

(2) tính nóng nẩy, hiếu thắng, và độc tôn của ông không thích hợp với những t́nh huống phức tạp, tế nhị, và đ̣i hỏi sự tự chế.

Có lẽ người viết nhiều bài nhất để khuyến cáo Donald Trump về chính sách đối ngoại là Joseph S. Nye, cựu Trợ lư Bộ trưởng Quốc pḥng và chủ tịch Hội đồng T́nh báo Quốc gia Hoa Kỳ, Giáo sư tại Đại học Harvard. Từ “Những thách thức đối ngoại của Donald Trump”, “Mỹ nắm bá quyền hay chỉ chiếm ưu thế?”, Mỹ-Trung nên tránh xung đột ở Biển Đông”, “Thách thức từ sự suy thoái của Nga”… đến “Nếu để chiến tranh lạnh xảy ra cả Nga lẫn Mỹ không bên nào có lợi cả", ông đă phân tích rất sâu sắc và chính xác những ǵ đang xảy ra và Mỹ phải đối phó như thế nào. Nhưng Donald Trump chẳng đọc những bài đó và nếu có đọc cũng chẳng hiểu, mặc dầu đây là những chỉ dẫn làm cho nước Mỹ đứng vững và tiến lên trong thế kỷ 21.

Vấn đề bây giờ không phải là diều hâu hay bồ câu. Jonathan Marcus, phóng viên ngoại giao của BBC đă viết:

"Cái chúng ta đang t́m kiếm là một sự thông hiểu chiến lược với Moscow về cách đem lại sự ổn định toàn cầu, sự ổn định trên khắp châu Âu giữa Nga và Mỹ. Và v́ vậy, sự ổn định căn bản của thế giới được đặt trên một cơ sở vững chắc hơn so với trước đây."

Ông lưu ư: Thời kỳ đơn cực của nước Mỹ "là rất ngắn ngủi và giờ đă kết thúc".

 

GIỐNG NGUYỄN VĂN THIỆU

Khi viện trợ Mỹ cho VNCH bị cắt giảm, Tổng Thống Thiệu ra lệnh cho Tướng Đặng Văn Quang hợp với Tướng du kích Ted Seron của Úc soạn thảo kế hoạch rút Quân Đoàn 1 và Quân Đoàn 2 về đóng ở pḥng tuyến Tuy Ḥa kéo dài đến Tây Ninh. Kế hoạch này khi đem ra thăm ḍ ư kiến th́ không chuyên gia nào tin rằng có thể thi hành được v́ hai lư do: Lư do thứ nhất là tại Tuy Ḥa không có pḥng tuyến tự nhiên kéo dài đến Tây Ninh nên không thể lập pḥng tuyến ở đó được. Lư do thứ hai là muốn rút quân phải có một hiệp ước với Bắc Việt như hiệp định Genève 1954. Không có một hiệp ước như vậy không thể rút quân được. Nhưng ông Thiệu vẫn làm và Miền Nam đă mất trong chỉ 40 ngày.

Donald Trump rồi cũng sẽ làm theo ư riêng của ḿnh bấp chấp khuyến cáo của các chuyên gia như Tổng Thống Thiệu, tức suy nghĩ và hành động theo cảm tính. Nhưng nước Mỹ sẽ không thể sụp đổ được v́ nước Mỹ có một đội ngũ chuyên gia đầy đủ kinh nghiệm và có một hệ thống siêu quyền lực đứng đàng sau lănh đạo. Nếu có chuyện ǵ xảy ra th́ Donald Trump sẽ ra đi, c̣n nước Mỹ vẫn đứng vững như bàn thạch.

Image result for donald trump pictures

Trong một email gửi ngày 17.6.2016 cho Emily Miller, một phóng viên và cựu trợ lư của ông, Tướng 4 sao Colin Luther Colin Powell, Cựu Ngoại trưởng Mỹ, đă mô tả Donald Trump như là một "xấu hổ quốc gia" và "hạ đẳng quốc tế"(as a "national shame" and "pariah internationally"). Ông nói rằng Trump bước vào giai đoạn "tự hủy hoại" (Trump entered the "self-destructive" phase).

Donald Trump vừa được tạp chí Time số tháng 12/2016 bầu làm "Nhân vật của Năm" (Person of the Year). Tấm h́nh ông được in ở trang b́a với lời ghi: “Donald Trump - President of the Divided States of America” (Donald Trump – Tổng thống của Nước Mỹ bị Chia rẽ).

 

Ngày 8.12.2016

 

Lữ Giang