Cẩu nhật tân, hựu nhật tân

Tú Gàn

Saigon Nhỏ ngày 23.2.2007

 

   Tính đến cái Tết Con Heo năm nay, người Việt lưu vong đă ăn cái Tết thứ 32 trên xứ người. Trong 32 năm qua, thế giới và đất nước đă thay đổi quá nhiều.

 

Năm 1975 và những năm tiếp theo, khi bỏ nước ra đi, gần như không người Việt lưu vong nào dám tin có một ngày trở lại. Cứ nh́n những người Tàu ở Đài Loan và những người Cuba ở Florida, ai cũng thấy đường trở lại quê hương xa mít mù, v́ thế giới lúc đó là thế giới lưỡng cực, khối tư bản và khối cộng sản đối đầu nhau bằng chiến tranh lạnh, bên nào cũng t́m cách để triệt hạ bên kia. Đùng một cái, vào cuối thập niên 1980s, bỗng nhiên chế độ cộng sản Nga Sô rồi sau đó là các chế độ cộng sản Đông Âu nối tiếp nhau sụp đổ!

 

   Trước t́nh thế mới, các cường quốc tư bản phải thay đổi cả chiến lược lẫn chiến thuật, không dùng chiến tranh lạnh mà dùng “diễn biến ḥa b́nh” (danh từ của Kissinger) để làm biến mất dần các chế độ cộng sản c̣n lại.

 

   Để tồn tại, cả Cộng Sản Trung Quốc lẫn Cộng Sản Việt Nam cũng phải tự thay đổi. Tuy bên ngoài, hai nước này vẫn c̣n mang cái áo cộng sản hay xă chủ nghĩa, nhưng bên trong, Marx và Mao đă được chôn vĩnh viễn. Chính nhờ những thay đổi này, trong năm 2006, nền kinh tế Trung Quốc đă tăng 10.7%, có nghĩa là Trung Quốc có nền kinh tế lớn vào hàng thứ tư trên thế giới, trị giá khoảng 2.700 tỷ Mỹ kim. Các chuyên gia nhận định rằng nếu cứ tiếp tục tăng trưởng khoảng 10% một năm th́ trong vài năm tới, Trung Quốc sẽ vượt nước Đức để trở thành nền kinh tế lớn vào hàng thứ ba trên thế giới.

 

   Việt Nam cũng phấn khởi về bốn thành tích đă đạt được trong năm 2006: Thứ nhất là đă tổ chức thành công Hội Nghị APEC 14. Thứ hai, được chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ Chức Mậu Dịch Quốc Tế (WTO). Thứ ba, được Hoa Kỳ cho hưởng quy chế thương măi b́nh thường vĩnh viễn (PNTR). Và thứ tư, được Hơa Kỳ tuyên bố hủy bỏ cấm vận quân sự và hứa sẽ cung cấp các thiết bị quân sự cũng như huấn luyện chuyên nghiệp cho các sĩ quan cao cấp của Việt Nam.

 

   Trong khi đó, một số đảng viên và cán bộ cộng sản ở trong nước cũng như một số người Việt chống cộng ở hải ngoại, gần như không hay biết các biến cố nói trên, đang suy nghĩ và hành động như thời chiến tranh lạnh!

 

   Nhân ngày đầu xuân, ngồi đọc lại “Việt Nam vong quốc sử” của cụ Phan Bội Châu viết năm 1925 và bài “Vấn đề cải cách” của cụ Phan Khôi viết năm 1930, chúng tôi thấy năo trạng của người Việt lúc đó được hai cụ mô tả lại cũng không khác ǵ năo trạng của một số người Việt ngày nay. Những nhận xét của hai cụ và những đề xướng mà hai cụ đă đưa ra lúc đó vẫn c̣n là những giải pháp mà chúng ta phải áp dụng nếu muốn đưa đất nước ra khỏi t́nh trạng áp bức và nghèo đói.

 

   Nhân khai bút đầu xuân, chúng tôi xin ghi lại những nét chính của hai tài liệu nói trên và đưa ra một số nhận xét để góp phần vào việc t́m một lối thoát cho cuộc đấu tranh của người Việt hiện tại.

 

   CƠ TẠO HÓA XOAY VẦN CÙNG TẮC BIẾN

 

   Khi c̣n ở trong nước, cụ Phan Bội Châu đă có dịp đọc một số bài của Lương Khải Siêu (Liang Qichao) viết trên Trung Quốc Hồn Báo và Tân Dân Tùng Báo hay bộ sách “Mậu Tuất Chính Biến”... hô hào các sĩ phu đứng lên làm cách mạng lật đổ triều đ́nh nhà Thanh. Lúc đó, Lương Khải Siêu được coi là một nhà chính trị, nhà văn, nhà báo, nhà phê b́nh, nhà giáo dục, nhà tư tưởng chính trị, học giả... xuất sắc. Khi bị Từ Hy đàn áp, Lương Khải Siêu chạy qua Nhật.

 

   Năm 1904, Phan Bội Châu, Tăng Bạt Hổ và Đặng Tử Kính tới Hương Cảng. Nhờ Triệu Quang Phục, một người chuyên nuôi du học sinh ở Nhật, và Triệu Quang Chiếu, một nhà cách mạng Trung Hoa chỉ dẫn, tháng 4 năm 1905 ba người đáp tàu Nhật từ Thượng Hải đến Thần Hộ (Kobé) rồi tới Yokohama. Vừa đến nơi, Phan Bội Châu đă viết thư xin gặp Lương Khải Siêu với lời lẽ rất thống thiết:

   Chúng tôi là những người tỵ nạn, lưu dân Nam Hải. Hàng ngày chúng tôi phải đem tính mạng ḿnh chiến đấu với đám ưng khuyển. Ḷng luôn phẫn nộ, ngó trời mà khóc, không biết có cách ǵ thoát được sự khổ ải này không?

   “Rút kiếm ra đâm xuống đất v́ ḷng đầy uất ức không muốn sống nữa. Tôi biết chắc cái mạng của tôi không c̣n dài, nhưng không biết phải sống thế nào đây. Tôi yết kiến ông một lần th́ nếu có chết cũng không tiếc. Lọt ḷng mẹ đă có mối tương tri và đọc sách ông mấy năm đă thành thông gia...”

 

   Lương Khải Siêu nhận thư thấy thư này rất thống thiết nên đă tiếp ngay. V́ Phan Bộ Châu chưa nói được tiếng Tàu nên phải nhờ Tăng Bạt Hổ thông dịch, nhưng có nhiều vấn đề phức tạp Tăng Bạt Hổ không dịch nổi nên hai bên phải bút đàm.

 

   Trong “Việt Nam vong quốc sử”, cụ Phan có kể lại một đoạn như sau:

   Trong chuyện, khách cho biết quân số Pháp đồn trú tại Việt Nam không quá 5 ngàn, mà lính tập Việt Nam được Pháp huấn luyện lại tối 40 vạn. Mọi công tác quân sự công hay thủ đều do lính Việt Nam đảm nhiệm; nếu có sự lănh đạo nội ứng th́ tiêu diệt giặc Pháp không khó.

 

   Tôi liền hỏi khách: “Người Pháp đă dùng đường lối nào để có thể ngồi yên, buộc 40 vạn lính Việt Nam vào ṿng chế ngự của họ.”

 

   Khách đáp: “Nếu không có ngoại viện mà bạo động th́ dù tiêu điệt được chúng ở bên trong, vẫn không thể chống lại chúng ở bên ngoài, hiển nhiên như vậy. Hơn nữa, trước đây cũng đă có biết bao nhiêu người khởi nghĩa, nhưng sau mỗi lần thất bại th́ làng xóm nát tan, họ hàng thân thích bị giết. Đâu phải không có người v́ căm thù mà nổi dậy, nhưng rồi việc bất thành, th́ bản thân dù chịu tội cũng được, c̣n mồ mả cha mẹ th́ sao?”

 

   Lương Khải Siêu có ư kiến như sau: Không lo không có ngày độc lập, chỉ lo quốc dân không đủ tư cách độc lập. Muốn quang phục phải có ba điều kiện:

   - Có thực lực ở trong nước.

   - Nhờ sự viện trợ của Lưỡng Quảng.

   - Nhờ Nhật Bản viện trợ bằng thanh thế.

 

   Nếu trong nước không có thực lực th́ hai điều sau không phải là hạnh phúc của quư quốc.

 

   Lương Khải Siêu nhấn mạnh: “Thực lực của quư quốc là dân chí, dân khínhân tài. Lưỡng Quảng chỉ giúp cho quân lương và khí giới. Nhật bản chỉ giúp trên trường ngoại giao...”.

 

   Phan Bội Châu có hỏi về vấn đề cầu viện Nhật, Lương Khải Siêu nói: “Mưu sự ấy không tốt. Quân Nhật Bản đă một lần vào nước, quyết không lư do ǵ đuổi nó ra được”. Khi Đức và Pháp tuyên chiến, đó là cơ hội tốt để dành độc lập.

 

   Lương Khải Siêu khuyên Phan Bội Châu nên dùng lời lẽ thống thiết để tố giác t́nh cảnh Việt Nam với thế giới và kêu gọi quốc dân Việt thức tỉnh, cũng như nên cổ động thanh niên xuất dương cầu học.

 

   Cụ Phan nh́n nhận ư kiến của Lương Khải Siêu là đúng nên một mặt t́m cách đưa nhiều thanh niên Việt Nam qua Nhật học, mặt khác viết nhiều tài liệu gởi về trong nước hô hào phải canh tân. Trong tập “Lời gia huấn”, cụ Phan đă kêu gọi “Tự Tân”. Cụ viết:

   Cơ tạo hóa xoay vần cùng tắc biến,

   Nghĩa tùy thời thiên chuyển cũng là thường,

   Cuộc Á, Âu trông đó làm gương,

   Người mới mới sao ta đương cũ cũ.

   Mấy ngh́n năm thói quen tục hủ,

   Giày tan tành mà mủ lại thối hoẵng.

   Nào học thuật, nào văn chương,

   Nào tư tưởng tinh thần đều cũ rích.

   Áo vá măi c̣n ǵ mà chẳng rách,

   Nhà dột lâu tường vách có c̣n đâu?

   Nếu ta giữ lấy bo bo,

   H́nh bùn, tượng gỗ có đâu thánh thần.

   ......

   Nghiệp trăm năm lo mạnh lo giàu,

   Phải theo thế lựa chiều mà đổi mới.

   H́nh thức nếu hữu h́nh thời hữu hoại,

   Có lẽ đâu hủy hoại đến tinh thần.

   Chữ rằng cẩu nhật tân, hựu nhật tân,(1)

   ......

   Ḷng ruột phải dồi trau cho mới mẻ.

   Hô một tiếng "Tự Tân" vạn tuế,

   Đoàn già trông lũ bé có ngần này.

   Đỉnh tân, cách cố ai hay!

   (1) Chữ “Nhật tân” lấy trong sách Đại Học của Tăng tử:

“Cẩu nhật tân nhật nhật tân, hựu nhật tân”, có nghĩa là:

“Đă mới rồi, ngày ngày càng đổi mới, tiếp tục đổi mới”.

   Tự Tân theo cụ Phan Bội Châu có nghĩa là tự giải thoát khỏi những hủ tục,

những tư tưởng và tinh thần cũ rích, đừng tự trói ḿnh với sự ham chuộng h́nh thức.

 

   CẦN PHẢI RỬA CHO SẠCH HẾT

 

   Nhà cách mạng Phan Khôi cũng đồng ư với cụ Phan Bội Châu là phải thay đổi năo trạng trước. Trong bài “Vấn đề cải cách” đăng liên tiếp trên 4 số báo Trung Lập ở Sài G̣n năm 1930, cụ khẳng định muốn cải cách, trước tiên phải cải cách học thuật tư tưởng. Sau đây là một số đoạn chính:

   “Các nhà cải cách của nước ta ngày xưa cho đến ngày nay nữa cũng vậy, chỉ lo cải cách cái ngọn mà không biết lo cải cách về học thuật tư tưởng.

   “Một nước muốn cải cách mà chỉ cải cách cái ngọn, tức là về phương diện vật chất, th́ sự cải cách ấy không có hiệu quả ǵ. Vả lại, nếu c̣n có những cái tư tưởng cũ nó gàn ma, th́ cũng khó mà cải cách dầu là về phương diện vật chất. Theo như lời tục truyền, hồi trào Tự Đức có mấy ông đi sứ Tây về, khoe bên Tây có những đèn điện và nước máy, cả trào bèn lấy lẽ “hỏa viêm thượng thủy nhuận hạ” ra mà bẻ bác, cho là nói láo, “khi quân”, thế đủ biết rằng nếu chẳng đổi những tư tưởng cũ đi th́ trong óc chẳng khi nào dung được sự cải cách duy tân vậy.

   “Bây giờ có nhiều người An Nam ta hay phân b́ cái quốc vận của ta hồi Tự Đức với của Nhựt Bổn hồi Minh Trị, họ cho rằng nước ta gặp vận rủi, c̣n Nhựt Bổn gặp vận may, cho nên cuộc duy tân của họ được thành công.

   “Tôi không tin cái thuyết định mạng (fatalisme), cho nên người ta nói đó tôi coi là vô giá trị. Tôi chỉ căn cứ ở lịch sử mà tin rằng nước Nhựt Bổn nhờ biết cải cách tận gốc, cải cách từ học thuật tư tưởng cho nên được thành công. C̣n ta, không nhè chỗ gốc ấy mà đánh đổ, cứ toan bắt chước người Tây, làm theo cái ngọn, cho nên cuộc duy tân cải cách của ta không được thiệt hiện ra là phải lắm.

   “Nước Tàu là một chỗ ổ đẻ ra văn hóa phương Đông, những học thuật tư tưởng cũ bám vào trong đầu người ta đă thâm căn cố đế, vả lại là một nước lớn, đất rộng người đông, nên sự cải cách của họ phải chậm hơn Nhựt Bổn.

   “Nay xem xét lại lịch sử Trung Huê trong khoảng ba bốn mươi năm trở lại đây, thấy ban đầu họ cũng giữ tư tưởng cũ thiệt gắt, toan bắt chước người Tây nội những cái lợi khí văn minh mà thôi; song như vậy không có thể thành tựu được, về sau họ cũng phải cải cách đến học thuật tư tưởng.

   “Nói cho đúng th́ một tay Lương Khải Siêu biến đổi được cái óc người Tàu nhiều lắm, thế nhưng đem so với bọn sau nầy th́ họ Lương cũng c̣n là tay thủ cựu.

   “Người Tàu v́ c̣n chưa cạo hết những tư tưởng cũ ở trong óc đi, nên trong mấy năm đó tuy đă đánh đổ Măn Thanh, lập nên Dân quốc, nhưng mọi việc trong cũng vẫn c̣n hư bại. Nước th́ nước Dân chủ mà óc của dân chúng th́ là óc nô lệ, bởi vậy hồi Dân quốc ngũ niên (1916), Viên Thế Khải mới nổi lên xưng hoàng đế.

   “Cái óc của con người ta không có thể trong một lúc mà đựng được hai thứ mới và cũ. Vậy nên hễ muốn duy tân theo mới th́ cần phải rửa cho sạch hết cái óc cũ ấy đi, rồi mới tiếp nhận những cái mới được. Vậy mà hiện bây giờ đây, những nhà ngôn luận đại gia, làm khuôn làm mẫu, cầm cân nẽ mực cho đồng bào, lại c̣n bo bo thủ cựu, đ̣i duy tŕ những cái đạo đức luân lư cũ tám mươi đời, thế th́ c̣n mong ǵ duy tân cải cách được ư?”

 

   Cụ Phan Khôi kết luận: “Đó, Nhựt Bổn đă vậy mà Tàu cũng vậy, họ phải cải cách tư tưởng học thuật trước rồi sau mới đủ ḷng tin mà cải cách mọi sự khác, sự lư rất là hiển nhiên. Người Việt Nam ḿnh nếu muốn cải cách, cũng phải làm như họ.”

 

   TRONG NGOÀI KHÔNG KHÁC NHAU

 

   Trong phần đầu chúng tôi đă nói, mặc dầu thế giới và đất nước đă đổi thay, một số đảng viên và cán bộ cộng sản ở trong nước cũng như một số người Việt chống cộng ở hải ngoại, vẫn đang suy nghĩ và hành động như thời chiến tranh lạnh.

 

   Sau khi Việt Nam được gia nhập tổ chức WTO, kư giả Amy Kazmin của tạp chí Financial Times đă nhận xét rằng hoặc Việt Nam sẽ phải đổi mới hoặc sẽ đi đến chỗ bị đ́nh đốn: “Tổng khối lượng hàng xuất khẩu từ Việt Nam sang Hoa Kỳ đă tạo ra công ăn việc làm tại Việt Nam và đồng thời mức tiêu thụ của người dân cũng lên cao. Ngày nay, người dân Việt Nam mua sắm TV, máy vi tính, máy chụp h́nh và cũng đă thích đi du lịch sang các nước lân cận. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn chưa dứt bỏ được thói hư tật xấu từ thời bao cấp. Nền hành chánh quan liêu, lề mề, rất có quyền uy nhưng không dám quyết đoán bất cứ điều ǵ lớn lao.”

 

   Ông Jonathan Pincus, kinh tế gia trưởng của Liên Hiệp Quốc tại Hà Nội nói: "Tôi không nghĩ rằng khuôn mẫu này sẽ dẫn họ tới chỗ trở thành một nước có mức thu nhập trung b́nh. Hoặc họ sẽ phải đổi mới hoặc sẽ đi đến chỗ bị đ́nh đốn".

 

   Hai đặc điểm của chế độ hiện tại mà chúng tôi tin rằng khó có thể đổi mới được, đó là:

(1) Đảng lănh đạo, tức “Miệng tao là luật” chứ không phải hiến pháp hay các bản văn luật pháp đă ban hành.

(2) Năo trạng “cải tạo xă hội chủ nghĩa” nơi các đảng bộ và đảng viên vẫn c̣n tồn tại ở nhiều địa phương, đó là lừa dân để cướp tài sản gióng như phương thức đă áp dụng thời “cải tạo nông nghiệp và công thương nghiệp”. Rất khó thay đổi hai năo trạng đó nơi hầu hết đảng viên viên và cán bộ, trừ khi khi họ mang xuống thuyền đài.

 

   Người Việt hải ngoại cũng có những vấn đề tương tự. Trong những thập niên qua, các nhà chính trị và kinh tế đă tranh luận khá nhiều về “phát triển và dân chủ” (development and democracy). Nhiều người tin rằng phát triển phải đi đôi với dân chủ, trong khi một số khác chứng minh rằng phát triển sẽ đưa tới dân chủ, nên phát triển phải là ưu tiên hàng đầu. Trường hợp của Singapore, Đài Loan, Nam Hàn, Trung Quốc... là những thí dụ điển h́nh. Vấn đề này đang được tiếp tục tranh luận. Nhưng điều chắc chắn không thế có dân chủ nếu thiếu giáo dục.

 

   Một thí dụ điển h́nh là t́nh trạng của một số người Việt tại hải ngoại. Mặc dầu đă được đến định cư tại một nước văn minh và dân chủ nhất thế giới là Hoa Kỳ, nhiều người vẫn chưa bỏ được cái năo trạng rập khuôn theo chế độ ở trong nước. Đây là t́nh trạng chúng tôi đă mô tả nhiều lần. Họ tự vạch ra một con đường ṃn chống cộng ấu trĩ và cũ rích, và bắt buộc mọi người phải đi theo, ai không theo đều bị lên án là tay sai cộng sản hay cộng sản nằm vùng. Họ luôn suy nghĩ và hành động theo cảm tính: Cái ǵ hợp với ư ta là đúng, cái ǵ không hợp với ư ta là sai. Những bài hay câu chuyện nào được họ coi là “không có lợi cho việc chống cộng” đều không được nói hay đăng... Đây là một h́nh thức kiểm duyệt trá h́nh.

 

   Trước đây, báo chí hay đài phát thành nào nói hay viết khác với suy nghĩ của họ, đều bị những cú điện thoại hay thư rơi gởi tời dọa đốt báo đốt đài... Nếu không có luật pháp và cảnh sát Mỹ, họ có thể lôi người “vi phạm” ra “tùng xẻo” ngay ngoài phố. Những cuộc biểu t́nh tuột quần trước tiêm Viễn Đông của Tony Lâm ở Westminster hay tiệm Đồng Lợi ở San José là những biểu tượng rơ nét nhất.

 

   Gần như đài phát thanh hay báo nào có “Diễn đàn thính giả” hay mục “Ư kiến”, đều có họ nhảy vào. Đọc những bài “chống cộng” họ phóng lên các diễn đàn trên Internet, nhiều khi rất kinh tởm, những người “chống cộng” không dám ngữi làm sao Việt Cộng và dân trong nước dám đọc? Trong các mục “Ư kiến”, cứ bài nào họ không thích là chửi mặt nọ mặt kia, làm một băi rồi đi! Đó là những hành động thiếu giáo dục.

 

   Chúng tôi đă nói nhiều lần, hậu quả của các hành động này rất nghiêm trọng: Trước hết là những người có khả năng và tâm huyết đều rút vào bóng tối, v́ không ai muốn “dây với hủi”. Thứ` hai là dồn một số cơ quan truyền thông vào con đường phản lại sự thật và phản lại tự do dân chủ: không dám nói hay viết ǵ khác với con đường ṃn chống cộng đă được vạch sẵn. Tất cả các bài b́nh luận đều phải nói “Cộng sản độc tài, xảo quyết, ngu dốt, thất bại, thế nào chúng nó cũng thua và chúng nó sắp chết tới nơi rồi...” Các tin tức do các hăng thông tần ngoại quốc như AP, AFP, Reuter, CNN... phổ biến, khi dịch ra tiếng Việt để đăng hay đọc đều phải sửa lại. Những câu hay đoạn nào bị coi là “có lợi cho cộng sản” đều phải cắt bỏ đi hay sửa lại cho không c̣n “có lợi” nữa! Trần Gia Phụng, khi chép lại phần nói về Ải Nam của Tàu được mô tả trong bộ cổ sử “Phương Đ́nh Địa Dư Chí” của Nguyễn Văn Siêu đă phải ngụy biện “cho hợp ḷng dân” rằng Ải Nam Quan có hai phần, phần phía Bắc là của Tàu, c̣n “Ngưỡng Đức Đài” của Việt Nam! Thật ra, Ngưỡng Đức Đài chỉ là cái nhà tiếp tân của Việt Nam ở phía Nam Ải Nam Quan được dùng để đón sứ Tàu khi đi qua Ải Nam Quan, chứ chẳng dính dáng ǵ đến Ải Nam Quan cả. Chép cổ sử mà c̣n phải bẻ công ng̣i bút như thế th́ c̣n ǵ là sử nữa!

 

   Một số cơ quan truyền thông, kể cả Đảng Việt Tân, đă cho người về Việt Nam chuẩn bị để khi t́nh thế cho phép đưa tiếng nói về trong nước. Nhưng chúng tôi hỏi họ: Tại hải ngoại này, quyền tự do ngôn luận được bảo vệ mà các anh không dám động đến những chuyện bê bối đang diễn ra trong cộng đồng, c̣n viết b́nh luận th́ cứ rập khuôn theo con đường ṃn chống cộng... làm sao về trong nước dám chống lại nhà cầm quyền? Viết theo kiểu đó làm sao ăn nổi những tờ như Tuổi Trẻ, Thanh Niên, VNExpres...?

 

   Trong bài “Thái độ của người trở về quê hương”, Bùi Tín đă có nhận xét như sau khi nói đến cách tuyên truyền:

   “Bạn đă không ngần ngại dùng chữ tuyên truyền. Xin hoan nghênh bạn. Tuyên truyền có 2 loại trái ngược nhau. Loại thứ nhất là mang sự thật, lẽ phải cho mọi người nhằm nâng cao nhận thức của họ cho gần với sự thật và chân lư, xoá bỏ những lầm lẫn, ngộ nhận, ảo tưởng của họ; loại thứ hai là truyền bá những tin tức và lập luận lừa dối, bịa đặt, những sự thật bị xuyên tạc, bóp méo, cắt xén. Loại trên là việc làm tốt đẹp, có ích cho xă hội, cho tiến bộ của tập thể và cá nhân, là việc thiện, việc làm nhân đức, cứu nhân độ thế, là chính nghĩa. Loại thứ hai là việc làm tệ hại, xấu xa, không lương thiện, làm nhiễu loạn và tŕ trệ đời sống xă hội, là phi nghĩa.

   “V́ thế việc bạn dấn thân cho sự nghiệp dân chủ hóa, tuyên truyền sự thật là việc làm chính nghĩa, không vụ lợi, có ư nghĩa cao quư, sẽ đưa lại niềm vui nội tâm cho bạn và cho người thân của bạn...”

   “Bạn lại nên có thái độ lắng nghe, ôn tồn lắng nghe một cách kiên nhẫn, chớ sốt ruột, hiếu thắng, muốn dành hết thời gian đối thoại cho ḿnh, quyết dành phần thắng cho ḿnh.

   “Khi lắng nghe người khác, bạn cần có thái độ công bằng, nghĩa là chú ư công nhận, thừa nhận những ǵ họ nói là đúng, và chỉ ra điểm nào sai, điểm nào đúng...”

 

   TRỒNG CÂY LỘN NGƯỢC

 

   Đa số các bậc phụ huynh khi bỏ nước ra đi tỵ nạn, đều đă nói: “Ra đi v́ tương lai của con cái.” Và khi đến các nước Tây phương, đa số các gia đ́nh Việt Nam đểu đă cố gắng lo cho con cái học hành đến nơi đến chốn. Rất nhiều trẻ em Việt Nam đă thành công nơi xứ người, chiếm được những chỗ vinh dự trong xă hội mới.

 

   Nhưng trong cuộc vận động tranh cử chức giám sát viên hội đồng giám sát tại Orange County vừa qua, một số giới trẻ đă làm đồng hương ngỡ ngàng và xấu hổ. Báo Los Angeles Times hôm 30.1.2007 đă nói khá dài chuyện Ứng cử viên Trung Nguyễn ghép h́nh ḿnh vào h́nh chụp có Thống đốc Arnold Schwarzenegger khi ông ta đến Little Saigon vào tháng 8 năm 2000 trên một quảng cáo tranh cử của anh ta. Cả người Mỹ lẫn người Việt đều ngao ngán. Một số cử tri đă bầu cho Trung Nguyễn bằng phiếu khiếm diện (gời qua điện) nói với chúng tôi rằng nếu biết chuyện này, không bao giờ bầu cho anh ta.

 

   Nhờ đa số người Mỹ và người Latino không đi bỏ phiếu, người Việt đă chiếm thế thượng phong. Kết quả cho biết: Tổng số cử tri ghi danh là 205.459 người, nhưng chỉ có 45.946 đi bỏ phiếu (22.36%). Trung Nguyễn được 10.920 phiếu (24.07%), c̣n Janet Nguyễn được 10.913 phiếu (24.05%). Janet Nguyễn chỉ thua 7 phiếu và cho biết mới phát hiện được 40 phiếu giả, nên đă yêu cầu đếm phiếu lại.

 

   V́ có rất nhiều “bùa phép” đă diễn ra trong cuộc bầu cử này nên nhật báo Orange County Register số ra ngày ngày 7.2.2007 đă mô tả cuộc chạy đua vừa qua ở Little Saigon là một cuộc chạy đua đặc biệt bẩn thỉu (The race was especially nasty in Little Saigon), và gọi Trần Thái Văn là Trùm Mafia chính trị có nhiều tranh luận ở Little Saigon (controversial political Godfather of Little Saigon). Hiện FBI đang mở cuộc điều tra.

 

   Hiện tượng này một lần nữa cho thấy một nước hay một dân tộc thiếu giáo dục không thể có dân chủ. V́ thế, cả cụ Phan Bội Châu lẫn cụ Phan Ngô đều kêu gọi phải thay đổi tư duy và nâng cao dân trí, dân khí và nhân tài để có phát triển và dân chủ. Nhưng vấn đề không giản dị.

 

   Tuân tử bảo: Nhất niên chi kế mạc nhi thọ cốc, thập niên chi kế mạc nhi thọ mộc, bách niên chi kế mạc nhi thọ nhân”, có nghĩa là kế một năm là trồng ngũ cốc, kế mười năm là trồng cây, và kế trăm năm là trồng người. Điều bất hạnh cho dân tộc là ở trong của như ngoài nước, một số người và tổ chức cũng đă trồng người, nhưng trồng lộn ngược, tức trồng đầu xuống dưới!

 

   Lương Khải Siêu, Tôn Dật Tiên, Phan Bội Châu, Phan Khôi... ngày xưa đă dùng sách báo để giúp dân mở mang trí tuệ và thay đổi tư duy..., nhờ vậy, nhiều cuộc cách mạng đă xẩy ra và làm thay đổi cả con người lẫn đất nước. Các cơ quan truyền thông hiện nay, kể cả Việt Tân, cũng phải làm như vậy, đất nước và cộng đồng mới có thể đi lên được. Đi theo đường cũ là đi vào ngỏ cụt.

 

  Tú Gàn