♠ www.motgoctroi.com mến chào bạn   

Vụ chùa và tháp Báo Thiên

Lữ Giang

 

Trong khi Giáo Phận Hà Nội và nhà cần quyền Hà Nội đang thảo luận về việc trả lại khu đất Ṭa Khâm Sứ ở số 42 phố Nhà Chung, Hà Nội, Ban Tôn Giáo Chính Phủ và Mặt Trận Tổ Quốc đă huy động hai cơ quan tôn giáo vận của Đảng và Nhà Nước là tờ Công Giáo và Dân Tộc của nhóm Công Giáo quốc doanh và trang nhà phattuvietnam.net, cơ quan ngôn luận chính thức của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam (GHPGVN), thường được gọi là Giáo Hội Phật Giáo quốc doanh hay Giáo Hội Phật Giáo Nhà Nước, bày tṛ phá rối. Đây là chiến thuật “vùa đánh vừa đàm” rất quen thuộc của Đảng CSVN.

 

NHỮNG TR̉ PHÁ RỐI

 

Ngày 15.2.2008, tờ “Công Giáo và Dân Tộc” số 1644 do Linh Mục Trương Bá Cần, một cán bộ tôn giáo vận quản lư, đă đăng ở trang đầu một bài với cái tít lớn “Về vụ Ṭa Khâm Sứ ở Hà Nội” loan truyền tin đồn thất thiệt về mâu thuẫn giữa Công Giáo và Phật Giáo hải ngoại, xuyên tạc lịch sử về vấn đề chủ quyền Ṭa Khâm Sứ tại Hà Nội, bênh vực cơ chế tôn giáo tại Việt Nam hiện nay, phê phán cuộc đấu tranh của giáo dân Hà Nội, và xuyên tạc lá thư của Đức Hồng Y Bertone gởi cho Giáo Phận Hà Nội.

Tiếp theo, ngầy 17.1.2008, báo điện tử “phattuvietnam.net” cho đăng “Thư ngỏ gửi ngài Ngô Quang Kiệt Tổng Giám Mục Địa Phận Hà Nội nhân vụ việc Toà Khâm Sứ" của một người ở trong nước giấu tên cho rằng khu Ṭa Giám Mục Hà Nội và Ṭa Khâm Sứ hiện nay trước đây là chùa và tháp Báo Thiên của Phật Giáo, bị Pháp chiếm đoạt và đập phá đi rồi giao cho Công Giáo xây Ṭa Giám Mục và nhà thờ lớn Hà Nội.

Ngày hôm sau, 18.1.2008, trang nhà này đăng tiếp một bài thứ hai dưới đầu đề “Tâm thư gửi đồng bào công giáo cầu nguyện đ̣i Toà Khâm Sứ” với tên người viết được ghi là Phật tử Tâm Minh - Nguyễn Quốc Dũng, cũng đưa ra luận điệu tương tự như bài trước.

Các websites thân cộng ở hải ngoại hoặc các thành phần theo “Nhóm Thân Hữu Già Lam” đều ủng hộ lập luận này. Chúng ta nhớ lại, trrong buổi thuyết pháp trong chương tŕnh “Tiếng Từ Bi” vào lúc 8 giờ tối ngày 8.11.2007 trên đài phát thanh Little Saigon, Ḥa Thượng Thích Chơn Thành ở Chùa Liên Hoa, Garden Grove, California, đă từng tuyên bố: “Thiên Chúa Giáo Việt Nam cũng như vậy. Dưới thời thực dân Pháp, họ dựa vào Pháp chiếm các chùa rồi xây dựng nhà thờ trên nền chùa, như nhà thờ Đức Bà Hà Nội nguyên là tháp Báo Thiên, được xây dựng từ thời nhà Lư. Nhà thờ Đức Bà Sài G̣n xây trên nền chùa. Nhà thờ Cây Mai trước kia cũng là ngôi chùa. Nhà thờ La Vang trước kia cũng là ngôi chùa tên là chùa Lá Vằng, vân vân.”

Ai cũng biết, GHPGVN ở trong nước chỉ là một cơ quan ngoại vi của Đảng CSVN, đặt trực thuộc Mặt Trận Tổ Quốc và Ban Tôn Giáo Chính Phủ. Trong Đại Hội VI được tổ chức năm 2007 vừa qua, Ḥa Thượng Thích Trí Tịnh, vốn trực thuộc Giáo Hội Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất trước đây, được tái bầu làm Chủ Trịch Hội Đồng Trị Sự nhiệm kỳ 2007 – 2012. Nhưng ông chỉ đóng vai tṛ bù nh́n. Người lănh đạo thật sự của giáo hội này là Ḥa Thượng Thích Thanh Tứ, một đảng viên Đảng CSVN, giữ vai tṛ Phó Chủ Tịch.

Trên nguyên tắc, hai cơ quan ngoại vi nới trên không thể nói, viết hay làm ǵ mà không có sự chỉ đạo hay chấp thuận trước của Mặt Trận Tổ Quốc hoặc Ban Tôn Giáo Chính Phủ. Do đó, chúng tôi tin rằng đây là một tṛ xảo thuật của Đảng CSVN.

Những sự kiện và những lập luận do các bài nói trên đưa ra đều hoàn toàn trái với lịch sử và pháp lư, nhưng chúng tôi không trả lời ngay, v́ tin rằng đây chỉ mới là những bước thăm ḍ: Nếu thấy có những phản ứng bất lợi, Mặt Trận Tổ Quốc và Ban Tôn Giáo Chính Phủ sẽ tuyên bố rằng đó chỉ là ư kiến riêng của độc giả hay quan điểm riêng của cơ quan ngôn luận đă phổ biến. Nếu thấy không có phản ứng ǵ đáng kể và được nhóm thân cộng ở hải ngoại tiếp ứng, họ sẽ cho đưa ra tiếng nói chính thức.

Sự tiên đoán của chúng tôi đă đúng. Ngày 18.2.2008, Website phattuvietnam.net đă công bố văn thư của Ḥa Thượng Thích Trung Hậu, hiện là Trưởng Ban Văn Hóa Trung Ương của GHPGVN, đă thừa ủy nhiệm Ban Thường Trực Hội Đồng Trị Sự của Giáo Hội này, gởi đến Thủ Tướng Nguyễn Tiến Dũng yêu cầu “xem Giáo hội Phật giáo Việt Nam là một trong những thành phần chủ yếu để tham khảo” trước khi có quyết định về việc trao Ṭa Khâm Sứ cho Giáo Phận Hà Nội!

 

NHỮNG LỜI XUYÊN TẠC

Trước khi đưa ra một vài nhận xét, chúng tôi xin trích đăng lại những điểm xuyên tạc chính mà các cơ quan ngôn luận ngoại vi của Đảng CSVN đă cho phổ biến:

Trong “Thư ngỏ gửi ngài Ngô Quang Kiệt Tổng Giám Mục Địa Phận Hà Nội nhân vụ việc Toà Khâm Sứ", một độc giả giấu tên đă viết như sau:

“Khi giặc Pháp đánh cướp Hà Nội, dùng thủ đoạn để cướp đoạt, san phẳng khu chùa Báo Thiên rồi “dâng” cho nhà thờ Ca tô giáo, do đă cúc cung tận tụy phục vụ ngoại xâm, xây lên đó là nhà thờ Lớn bây giờ. Như vậy, sẽ là hồ đồ khi đ̣i lại và bất công khi trao lại...

“Sự thật lịch sử đó là hiển nhiên tuyệt đối. Lư do, lực lượng và quá tŕnh để khu đất đó rơi vào tay Giáo hội Thiên chúa c̣n là một sự thật hiển nhiên hơn nữa. Tất cả các sự thật đó không ai và không bằng chứng nào có thể biện bác, thưa Ngài?”

 

Phật tử Tâm Minh - Nguyễn Quốc Dũng, trong “Tâm thư gửi đồng bào công giáo cầu nguyện đ̣i Toà Khâm Sứ”, c̣n đi xa hơn:

“Đến năm 1884, sau khi đánh chiếm Hà Nội lần thứ hai, thực dân Pháp, dưới sự tiếp tay của tín hữu Ki-tô giáo đă tịch thu đất, cho phá Tháp và Chùa để xây dựng nhà thờ Thánh Josep, tức Nhà thờ Lớn Hà Nội ngày nay. Rồi những ngôi chùa khác quanh hồ Hoàn Kiếm, chùa th́ bị Pháp triệt hạ (như chùa Báo Ân), chùa th́ bị Pháp lấn chiếm cấp đất cho giáo dân (như chùa Bà Đá – trụ sở THPG Hà Nội ngày nay).”

 

Văn thư đề ngày 18.2.2008 của Ḥa Thượng Thích Trung Hậu gởi Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng cững đă lặp lại những luận điệu tương tự. Văn thư viết:

“Căn cứ các tài liệu lịch sử, chùa Báo Thiên là một trong Tứ đại khí (bốn di sản văn hóa lớn) của Phật giáo, mà cũng là của cố đô Thăng Long, được xây cất từ năm 1057 dưới thời vua Lư Thánh Tông. Phật giáo Việt Nam, một tôn giáo luôn luôn đồng hành với dân tộc qua những thăng trầm của vận nước, dù với tư cách là một Giáo hội hay là một bộ phận lớn nhất của cộng đồng dân tộc, đă liên tục là sở hữu chủ của cơ sở này trong 825 năm cho đến năm 1883 khi bị chính quyền thực dân Pháp cưỡng chiếm rồi giao cho Thiên Chúa giáo, cụ thể là Giám mục Puginier sử dụng.

“Chùa Báo Thiên, một di sản văn hóa đồ sộ vào bậc nhất nước ta tọa lạc trên khu đất rộng vài ngàn mét vuông, đă bị đập phá rồi xây dựng Nhà thờ Lớn Hà Nội và Ṭa Khâm sứ lên trên đó.

“Vừa qua, một số người lên tiếng đ̣i Chính phủ giao trả Ṭa Khâm sứ cũ ấy cho Thiên Chúa giáo, gây nhiều xôn xao trong quần chúng nhân dân. Chúng tôi đề nghị Thủ tướng nên xem Giáo hội Phật giáo Việt Nam là một trong những thành phần chủ yếu để tham khảo trước khi có quyết định cụ thể liên hệ đến sự việc trên.”

 

Trong vụ này, chúng tôi sẽ tŕnh bày về cả phương diện lịch sử lẫn pháp lư để độc giả có thể nhận ra đâu là sự thật.

 

VỀ PHƯƠNG DIỆN LỊCH SỬ

 

Để trả lời những luận điệu do các cán bộ tôn giáo vận của Đảng và Nhà Nước đưa ra, chúng tôi thấy tốt hơn cả là dùng những tài liệu lịch sử do Đảng và Nhà Nước cho phổ biến

Cuốn “Tự Diển Hà Nội Địa Danh” do Bùi Thiết biên soạn và do nhà xuất bản Văn Hóa Thông Tin ấn hành năm 1993 với giấy phép mang số 503-CT/VHTT, đă nói về Chùa Báo Thiên và Tháp Báo Thiên như sau:

Chùa Báo Thiên: “Dựng vào năm 1056 trên đất phường Báo Thiên, tên chữ là Sùng Khánh Tự, có chuông chùa đúc cùng năm, hết 12.000 cân đồng. Ngôi chùa qua nhiều lần trùng tu, đến cuối thế kỷ XVIII bị nạn kiêu binh đốt, phá hủy hoàn toàn.” (tr. 26).

 

Tháp Báo Thiên: “Ṭa tháp dựng năm 1057 trước Chùa Báo Thiên, tên chữ là Đại Thắng Tư Thiên Bảo Tháp. Tháp có 13 trượng (chừng 50m), gồm hai phần, dưới bằng đá, trên bằng đồng. Đỉnh tháp bị trận bảo năm 1258 làm đổ, và phần đồng bị sét đánh bạt năm 1332.

“Tháp Báo Thiên là một trong những vật báu của Đại Việt thời Lư – Trần. Năm 1427, khi bị vây hảm ở Đông Quan, giặc Minh đă tháo gỡ hết đồng ở tháp để đúc súng đạn. Năm 1547 ṭa tháp bị dổ sập nốt phần đá. Cuối thế kỷ XVIII tháp bị phá hủy. Trên nền chùa – tháp họp chợ Báo Thiên.” (tr. 26).

 

Như vậy, theo tài liệu Đảng và Nhà Nước cho phổ biến, Chúa Báo Thiên và Tháp Báo Thiên đă bị phá hủy hoàn toàn vào cuối thế kỷ XVIII và khu đất đó đă được dân chúng dùng làm nơi họp chợ. Thế th́ tại sao bây giờ Đảng và Nhà Nước lại cho các cán bộ tuyên giáo vận nói rằng Chùa và Tháp Báo Thiên bị người Pháp phá rồi lấy đất cấp cho Công Giáo xây nhà thờ và Ṭa Giám Mục Hà Nội?

 

CẦN NÓI RƠ THÊM

Sau khi tŕnh bày về Chùa và Tháp Bảo Thiên theo tài liệu của Đảng và Nhà Nước phổ biến năm 1993, chúng tôi thấy cần làm sáng tỏ thêm một số vấn đề:

 

Về Tháp Báo Thiên: “Đại Việt Sử Kư” của Lê Văn Hưu và “Đại Việt Sử Kư Toàn Thư” của Ngô Sĩ Liên cho biết: Năm Đinh Dậu (1057), mùa xuân, tháng 3, xây bảo tháp Đại Thắng Tự Thiên, 30 tầng (có sách ghi 12 tầng). Tháp nằm bên cạnh ngôi chùa xây trước đó một năm, tức năm 1056, nhằm năm Long Thụy Thái B́nh. Ở tầng thứ ba, nơi cửa tháp có khắc chữ “Thiên tử vạn thọ” (Vua sống trường thọ). Trên chót đỉnh tháp có hàng chữ “Đạo Lư Thiên”, có nghĩa là Đạo Lư của Trời chiếu khắp thiên hạ.

 

Về Chùa Báo Thiên: Sách “Đại Việt Sử Kư” cho biết: Dựng Chùa Sùng Khánh Báo Thiên. Lấy 11.000 cân đồng (nhiều sách ghi 12.000 cân) ở trong phủ ra đúc chuông đặt tại chùa ấy... Sự việc xảy ra sau khi vua được nhà Tống phong làm Quận Vương (!) và tiếp sứ Chân Lạp sang cống (tháng 8 năm 1056).

 

Sách “Hà Nội Ngh́n Xưa” cho biết đời Tiền Lê "đắp núi đất phủ lên nền cũ. Chùa bỏ hoang, cuối thế kỷ XVIII làm chợ Báo Thiên, núi làm chỗ xử tử người có tội. Năm 1791, đào lấy những gạch đá nền tháp để tu bổ thành Thăng Long.” (tr. 177).

 

Cuốn “Souvenirs” (Hồi Kư) của Bonnal, Công Sứ Hà Nội lúc đó, có ghi lại rằng: khi thấy ngôi Chùa Báo Thiên bỏ hoang, dân chúng trong vùng đă họp nhau lại bàn bạc và nhận thấy ngôi chùa đă bị bỏ hoang phế từ lâu không người quản lư và hiện thời đă biến thành phế tích, có thể đổ sập gây tai nạn cho người qua lại bất cứ lúc nào. nên đă đề nghị chính quyền rỡ bỏ và thu hồi đất đai vô chủ. Tổng Đốc Nguyễn Hữu Độ đă chấp thuận cho phá bỏ ngôi chùa.

 

Công Sứ Bonnal cho biết thêm: Cuối năm 1883, Giám mục Puginier có xin ông khu đất vô chủ đó để xây nhà thờ lớn Hà Nội, nhưng ông trả lời rằng vấn đề đó không thuộc thẩm quyền của ông v́ Bắc Kỳ chỉ là xứ bảo hộ chứ không phải thuộc địa của Pháp. Ông yêu cầu Giám mục Puginier tŕnh bày vấn đề này với quan Tổng Đốc Hà Nội Nguyễn Hữu Độ, một quan chức do Triều Đ́nh Huế bổ nhiệm. Giám mục Puginier đă nêu lên ước muốn của ông với ông Tổng Đốc Độ. Ông Độ đă cho mở một cuộc điều tra t́m con cháu những người trước đây là sở hữu mảnh đất, nhưng mấy trăm năm đă trôi qua, hơn nữa chiến tranh loạn lạc, xă hội biến động, nên không t́m được ai là chủ miếng đất đó. V́ thế, ông đă quyết định cấp cho Giám mục Puginier xây cất nhà thờ.

 

Qua một số sử liệu nói trên, chúng tôi có một số nhận xét như sau:

(1) Tháp Báo Thiên không phải là nơi thờ Phật mà là nơi tế trời của vua như Nam Giao ở Huế, nên không liên hệ ǵ đến Phật Giáo.

(2) Khu đất có Chùa Bảo Thiên trước đây chỉ c̣n là một khoảng đất trống đang được dùng để họp chợ và được Tổng Đốc Nguyễn Hữu Độ cấp cho Giám mục Puginier, chứ không phải Tây đă cho đập phá Chùa Bảo Tháp rồi lấy đất cấp cho Công Giáo.

 (3) Chùa Báo Thiên nằm ở thôn Báo Thiên Thị, huyện Thọ Xương, tỉnh Hà Nội, do vua Lư Thánh Tông dùng tài sản quốc gia để xây dựng vào năm 1056. Như vậy, chùa này tuy được dùng để thờ Phật nhưng không thuộc quyền sở hữu của bất cứ tông phái Phật Giáo nào. Nói theo danh từ ngày nay, đây là “Chùa quốc doanh”. Vậy Ḥa Thượng Thích Trung Hậu lấy tư cách ǵ để đ̣i lại? Phải chăng ông đă chính thức nh́n nhận GHPGVN là một giáo hội quốc doanh (state-run Church), tức một công cụ tôn giáo vận của Nhà Nước chứ không phải là một tôn giáo?

 (4) Tại sao vua Lư Thánh Tông lấy đất dân xây Chùa Báo Tháp cho Phật Giáo th́ không bị gọi là ưu đăi Phật Giáo, c̣n Tổng Đốc Nguyễn Hữu Độ lấy đất đó cấp cho Công Giáo xây nhà thờ th́ bị coi là ưu đăi Công Giáo? Phải chăng chỉ một ḿnh Phật Giáo mới được quyền ưu đăi mà thôi sao?

 

VỀ PHƯƠNG DIỆN PHÁP LƯ

 

Trong thời Pháp thuộc, hai Bộ Dân Luật Trung và Bắc đều quy định thời hiệu để thủ đắc quyền sở hữu bất động sản vô chủ là 100 năm. Dân Luật Việt Nam sau này rút xuống c̣n 20 năm.

Điều 1452 của Bộ Dân Luật Việt Nam quy định: “Sự chấp hữu một bất động sản trong 20 năm, nếu hội đủ điều kiện đă định ở điều 1444, sẽ là người chấp hữu thủ đắc quyền sở hữu về bất động sản ấy.”

 

Điều kiện án định nói ở điều 1444 như thế nào? Điều này nói: “Muốn được thủ đắc thời hiệu, cần phải chấp hữu liên tiếp yên ổn, công khai và minh bạch, với tư cách là sở hữu chủ.”

 

Những trường hợp nào bị coi là không chấp hữu liên tiếp yên ổn? Theo điều 1460, bị coi là gián đoạn thời hiệu, một trong 3 trường hợp sau đây:

Trường hợp 1: Có trát đ̣i người chấp hữu ra trước ṭa về sự chấp hữu ấy.

Trường hợp hai: Có sự sai áp đồ vật (ở đây là đất) chấp hữu.

Trường hợp 3: Có sự đốc thúc người chấp hữu phải trả lại đồ vật (ở đây là đất) bằng một văn thư do một công lại hữu quyền tống đạt.

 

Nếu trong 20 năm không hề xẩy ra một trong ba trường hợp nói trên, sự chấp hữu được coi như là “liên tiếp và yên ổn” nên đương nhiên có quyền thủ đắc quyền sở hữu trên bất động sản.

Nói chung, các luật pháp thuộc hệ thống Roman Law như ở hầu hêt các nước Âu Châu và Việt Nam trước đây, đều quy định tương tự như thế. Chỉ có chế độ cộng sản mới áp dụng luật man rợ mà thôi.

Ṭa Giám Mục Hà Nội đă chấp hữu khu đất làm Ṭa Giám Mục và Ṭa Khâm Sứ hiện nay “liên tiếp và yên ổn” từ năm 1884 đến nay, tức 122 năm, không hề xẩy ra một trong ba trường hợp nói trên, nên phải được coi là người thủ đắc quyền sở hữu trên bất động sản đă chấp hữu.

Ngoài ra, về phương diện pháp lư, chỉ có sở hữu chủ của sở đất nói trên trước năm 1884 và các thừa kế hợp pháp của họ mới có quyền đứng đơn khiếu nại. Giáo Hội Phật Giáo Nhả Nước và tất cả các tổ chức Phật Giáo khác không có tư cách để khiếu nại.

Đây là đều GHPGVN phải biết.

 

ĐIỀU ĐÁNG NGẠC NHIÊN

 

Chúng tôi tự hỏi: Trong lịch sử, các vua Việt Nam đă ban cho Phật Giáo vô số tài sản, nhất là dưới thời Lư – Trần và dưới thời các Chúa Nguyễn, nhưng sau đó đă bị Hồ Quư Ly và vua Quang Trung “cướp” sạch. Tại sao Giáo Hội Phật Giáo Nhà Nước không đ̣i lại các tài sản đó mà chỉ đ̣i khu đất Ṭa Khân Sứ ở phố Nhà Chung, Hà Nội, mà thôi?

Trong lịch sử Trung Hoa cũng như Việt Nam, Phật Giáo luôn trải qua những thời kỳ thịnh suy nối tiếp nhau: Vua nào thích Phật Giáo th́ xây chùa, cấp đất và nông nô cày ruộng cho chùa, đem nhiều báu vật của quốc gia dâng cho chùa. Vua nào không thích Phật Giáo hay thấy việc chu cấp cho Phật giáo gây nhiều tổn thất cho quốc gia, lại ra lệnh đập phá chùa và thu hồi tài nguyên quốc gia, gây ra “Pháp nạn”.

Tại Trung Hoa, có ba Pháp nạn lớn nhất, thường được gọi là “Tam Vơ Nhất Tôn Pháp Nạn”. Ở Việt Nam, Phật Giáo đă phải trải qua hai “Pháp nạn” kinh hoàng nhất trong lịch sử, đó là “Pháp nạn” dưới thời Hồ Quư Ly và “Pháp nạn” dưới thời vua Quang Trung.

 

Thời Lư – Trần, Phật Giáo được các vua cấp đến 1/3 đất đai và tài nguyên của quốc gia. Trong bài Kư Tháp Linh Tế, Trương Hán Siêu đă ghi: “trong thiên hạ ba phần, chùa chiếm ở một phần, bỏ dứt luân thường, hao tổn của báu...”. Nhưng sau đó, để có tài nguyên chống lại giặc Minh, Hồ Quư Ly (1400 – 1407) đă quyết định áp dụng chế độ hạn điền và hạn nô, lấy lại phần lớn các tài sản đă cấp cho nhà chùa, bắt các tăng sĩ dưới 50 tuổi phải nhập ngũ hay làm lao dịch. Tuy nhiên, ông hành động quá chậm và không triệt để nên Việt Nam bị mất vào tay nhà Minh.

Để có tài nguyên chống lại giặc Thanh, vua Quang Trung (1788 – 1792) đă chơi bạo hơn: Ông ra lệnh đập phá hầu hết các chùa, đem tượng Phật và chuông chùa ra đúc vũ khí, bắt các tăng sĩ dưới 50 tuổi phải nhâp ngũ hay đi lao dịch... Nhờ vậy, Quang Trung đă thắng trận vẽ vang. Tập “Tonkin et Cochinchine” của các nhà truyền giáo Pháp đă ghi: “Họ đă cướp phá chùa và họ đă đốt những ngôi chùa danh tiếng nhất của các cựu vương Bắc Hà.” Vua Quang Trung không cho phép mỗi làng đều có chùa như trước. Ông ra lệnh phá hủy các chùa riêng và tuyên bố khoảng 200 làng mới có thể họp lại để xây một ngôi chùa chung.

 

Việc kiểm kê các tài sản đă bị “cướp” này rất dễ dàng, v́ trong cổ sử đều có ghi năm nào vua nào đă xây chùa nào cho Phật Giáo, chẳng hạn như Đại Việt Sử Kư của Lê Văn Hưu có ghi: “Lư Thái Tổ lên ngôi mới được 2 năm, tông miếu chưa dựng, đàn xă tắc chưa lập mà trước đă dựng tám chùa ở phủ Thiên Đức, lại trùng tu chùa quán ở các lộ và độ cho làm Tăng hơn ngh́n người ở Kinh sư, thế th́ tiêu phí của cải sức lực vào việc thổ mộc không biết chừng nào mà kể...” Những đoạn như thế đươc gặp rất nhiều trong cổ sử, nên Giáo Hội Phật Giáo Nhà Nước có thể sưu tra và đ̣i Nhà Nước phải trả lại cho Phật Giáo. Miếng đất thuộc khu Ṭa Khâm Sứ có đáng giá ǵ đâu mà đứng lên đ̣i được tham khảo?

 

TÂY CHÈN ÉP PHẬT GIÁO?

Trong các bài viết về Ṭa Khâm Sứ, nhóm quốc doanh ở trong nước và nhóm thân cộng ở hải ngoại luôn rêu rao rằng dưới thời Pháp thuộc, người Pháp đă chèn ép Phật Giáo và nâng đỡ Công Giáo. Nhưng sự “xác tín” này hoàn toàn trái với các sử liệu. V́ bài báo có hạn, chúng tôi chỉ xin ghi lại một số điểm chính.

Có thể nói, chính quyền Pháp đă yểm trợ Phật Giáo tối đa. Họ cho các viên chức cao cấp của chính quyền thuộc địa đứng ra thành lập các hội Phật Giáo và xuất bản các tâp san Phật Giáo trong cả ba Kỳ để giúp Phật Giáo phát triển.

Trước hết, Toàn Quyền Pháp ở Đông Dương đă ban hành Nghị Định ngày 28.1.1930 thành lập “Viện Nghiên Cứu Phật Giáo Tiểu Thừa Bản Xứ” (Institut Indigène d’Étude du Bouddhisme du Petit Véhicule) để truyền bá Phật Giáo Tiểu Thừa cho dân bản xứ. Sau đó, tại Nam Kỳ, năm 1931 Pháp đă thúc đẩy một số cư sĩ Tây học như Ngô Văn Chương, Phạm Ngọc Vinh, Trần Nguyên Chấn, Nguyễn Văn Cần, v.v. đứng ra thành lập “Hội Nam Kỳ Nghiên Cứu Phật Học” và xuất bản tạp chí “Từ Bi Âm”... Ông Trần Nguyên Chấn đă mời Thống Đốc Nam Kỳ Khrautheimer làm hội trưởng danh dự của hội.

Tại Trung Kỳ, năm 1932, Bác Sĩ Lê Đ́nh Thám đă được chính quyền thuộc địa đưa ra Huế thành lập “Hội An Nam Phật Học” và xuất bản tạp chí “Viên Âm Nguyệt San”, sau đó lập ra “Trường An Nam Phật Học” tại chùa Trúc Lâm để đào tạo các tăng sĩ.

Tại Bắc Kỳ, ngày 23.12.1934, Tổng Đốc Nguyễn Năng Quốc đă chính thức tuyên bố thành lập “Phật Giáo Bắc Kỳ Hội”, lấy chùa Quán Sứ làm trụ sở và cho xuất “Tập Kỷ Yếu số 1” và sau đó là tạp chí “Đuốc Tuệ”. Tạp chí này cho biết trong ṿng một năm đă có 2.000 tăng ni và hơn 10.000 Phật tử là hội viên.

Trong bộ “Việt Nam Phật Giáo Sử Luận”, Tập III, Nguyễn Lang, tức Thiền Sư Nhất Hạnh, đă cho biết:

“Hiện nay nhờ thế lực của các quan đại thần và của các bậc thượng lưu, hội đă lan ra hầu khắp Bắc Kỳ, đâu đâu cũng có chi bộ.” (tr. 168)

 

Trong “Việt Nam Phật Giáo tranh đấu sử” Tuệ Giác đă công nhận:

“Phải nói rằng từ năm 1920 đến hết năm 1956, Phật giáo Việt Nam thật là một thời kỳ hưng thịnh. Số Phật Tử càng ngày càng đông các tổ chức thanh niên, sinh viên, học sinh Phật tử đều được sắp xếp quy củ.” (tr. 77)

 

Trên đây là những sự ghi nhận của các sử gia Phật Giáo. Như thế mà bảo Phật Giáo bị Pháp chèn ép sao?

 

MỘT VÀI NHẬN XÉT

 

Trong cuộc phỏng vấn của đài BBC ngày 23.2.2008, Thượng Tọa Không Tánh thuộc GHPGVNTN không được công nhận, đă nhận xét về văn thư của Ḥa Thượng Thích Trung Hậu gởi cho Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng như sau:

“Cái vấn đề là ḿnh phải biết rằng bây giờ là do ai thúc đẩy mà Ḥa Thượng Trung Hậu đă làm cái văn thư đó, là do cái lệnh của ai, và người ta đă mượn tay Ḥa Thượng Trung Hậu làm cái văn thư đó nhắm mục đích ǵ. Ḿnh phải biết cái chuyện đó.

“Bây giờ biết cái tài sản đó là của Ṭa Khâm Sứ từ thời xa xưa rồi. Cái chuyện đó ai cũng biết. Từ cái thời xa xưa đó, lúc đó Ḥa Thượng Trung Hậu cũng chưa sinh ra, và cái GHVN cũng chưa có. Bây giờ người ta lại mượn tay Phật Giáo.

“Có những cái luật bất hồi tố. Thí dụ như có những tài sản, theo quốc tế người ta quy định, thí dụ như là những cái đất đai, những cái tài sản mà nó có từ Đệ Nhất hay Đệ Nghị Thế Chiến, thí dụ như vậy, hay là những cái thời điểm nào đó th́ nó đă trở thành bất hồi tố. Cho nên bây giờ nó đă qua như vậy rồi.

“Bây giờ th́ Nhà Nước Cộng Sản họ thấy họ khó đáp ứng theo cái đ̣i hỏi, cái đấu tranh, cái nguyện vọng của bên Công Giáo, th́ họ mượn tay của Phật Giáo Việt Nam, rồi cuối cùng họ lấy cái cớ đó mà nói rằng tài sản này có tranh chấp nên chúng tôi không thể giải quyết hay là đ́nh lại, hay là thế nọ thế kia ǵ đó. Như vậy, vai tṛ GHPGVH trở thành tay sai để gỡ cái rồi cho Nhà Nước, trước cái hoàn cảnh Nhà Nước không có cái cách để mà giải quyết.

“C̣n đối với GHVNTN là một giáo hội đang bị bức tử, đang bị đàn áp, đang là một nạn nhân. C̣n cái việc của GHVN đă làm đó, ḿnh chẳng có để ư ǵ cái việc đó.”

 

Trong cuộc phỏng vấn ngày 21.2.2008, ông Nguyễn Đức Thịnh, Phó Vụ Trưởng Vụ Công Giáo thuộc Ban Tôn Giáo Chính Phủ Việt Nam đă nói về văn thư của Ḥa Thượng Thích Trung Hậu như sau:

"Nếu nói nguồn gốc của tổ chức cá nhân này, th́ tổ chức cá nhân khác, người ta cũng có các căn cứ, các chứng lư, để nói đó là của người ta."

 

Ông nói sẽ xử lư các vấn đề trên tinh thần của Luật Đất Đai năm 2003 đă được Quốc Hội thông qua và phía Chính phủ sẽ giải quyết các nhu cầu của cá nhân, tổ chức có nhu cầu sử dụng về nhà, đất lâu dài và ổn định trên cơ sở thấu t́nh đạt lư.

Ông Thịnh bênh vực GHPGVN là chuyện đương nhiên, v́ tổ chức này là một công cụ tôn giáo vận của Đảng và Nhà Nước. Nhưng ông đă ngụy biện. Như chúng tôi đă nói ở trước, GHPGVN mới được thành lập năm 1981, không phải là sử hữu chủ hay thừa kế hợp pháp của sở đất mà vua Lư Thánh Tông đă lấy để xây chùa và tháp Báo Thiên trên đó, nên về phương diện pháp lư, Giáo Hội này không có tư cách và thẩm quyền để khiếu nại. Do đó, không cần phải xét đến văn thư của Ḥa Thượng Thích Trung Hậu làm ǵ.

Chúng tôi tin rằng nhà cầm quyền thừa biết rằng không hề có chuyện Pháp đă cho đập chùa Báo Thiên rồi lấy đất cấp cho Công Giáo và Giáo Phận Hà Nội đă thủ đắc hợp pháp quyền sở hữu của sở đất này theo thời hiệu. Nhưng họ vẫn dùng tờ Công Giáo và Dân Tộc và Giáo Hội Phật Giáo Nhà Nước để quấy rối, với mục đích nói với phía Công Giáo rằng yêu cầu của các ông có sự chống đối của Phật Giáo. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn xét và cấp đất cho Giáo Hội theo sự quy định của Luật Đất Đai năm 2003. Đây là một tṛ chơi lá mặt lá trái rất quen thuộc của Đảng CSVN.

 

Về sự ưu đăi: Nếu Thiên Chúa Giáo Việt Nam có được một chính quyền nào đó ưu đăi một vài thứ ǵ đó th́ những ưu đăi đó cũng chưa bằng 1/10.000 những ưu đăĩ mà các chính quyền đă dành cho Phật Giáo trong quá tŕnh lịch sử. Dưới thời Lư – Trần, chính quyền đă dâng hiến cho Phật Giáo một số tài sản lên đến bằng 1/3 tài sản quốc gia, khiến nền kinh tế bị kiệt quệ.

Trong 32 năm qua, nhà cầm quyền CSVN cũng đă và đang xây nhiều chùa và trung tâm rộng lớn cho Phật Giáo ở Vũng Tàu, Sài G̣n, Đà Lạt... Một ngôi chùa tuyệt đẹp vừa được chính quyền địa phương dựng lên ở Tiên Sa, Đà Nẵng. Trong khi đó, chính quyền chẳng những không xây một nhà thờ nào cho Thiên Chúa Giáo, trái lại c̣n đập phá hay ngăn cản không cho sửa chửa các ngôi thánh đường đă quá cổ và hư nát.

Giáo Hội Phật Giáo Nhà Nước thử suy nghĩ xem: Tại sao chỉ một ḿnh Phật Giáo được hưởng các sự ưu đăi tối đa, c̣n các tôn giáo khác không được? Ở các nước Tây Phương, nơi có đông Thiên Chúa Giáo, có quốc gia nào áp dụng thứ luật kỳ thị đó đối với Phật Giáo đâu?

 

Lữ Giang