Nhà nước pháp quyền” có còn giá trị gì không?

Phạm Trần

28/05/2005

Lê Khả Phiêu : “Chúng ta đã coi tham nhũng là quốc nạn thì đến nay vẫn là quốc nạn. Chưa ai bảo đã hết quốc nạn cả.”
- Ai ở nước ngoài đã “che chắn” cho bọn tham nhũng ở Việt Nam ?

Hoa Thịnh Đốn.- Nếu Võ Văn Kiệt, Cựu Thủ tướng từng ta thán về nhân cách đội ngũ cán bộ bây giờ là : “Quen "hành dân" và hành hạ lẫn nhau của bộ máy nhà nước các cấp là một thực tế nhức nhối. Vì không tạo được mối quan hệ gắn bó với Dân nên nạn tham nhũng càng có điều kiện hoành hành” thì Lê Khả Phiêu, Cựu Tổng Bí thư Đảng cũng không mấy phấn khởi trong cách chống Tham nhũng của Nông Đức Mạnh, người kế nhiệm mình: “ Nếu cứ làm như hiện nay thì càng chống, càng tăng. Vì chống tham nhũng mà trước hết không tự mỗi tổ chức, mỗi cá nhân, không gắn với xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng bộ máy thì không thể chống được.”

Cả Kiệt và Phiêu cùng giữ các chức vụ Lãnh đạo cao nhất trong thời kỳ đảng Cộng sản Việt Nam đề ra những biện pháp chống Tham nhũng,Lãng phí quyết liệt nhất sau khi Phiêu nhận trách nhiệm điều khiển Đảng từ tay Đỗ Mười (12-1997).
Câu nói của Kiệt nêu trên được trích từ cuộc phỏng vấn của Tạp chí Xây dựng Đảng số tháng 4/05 trong khi Phiêu nói báo Tiền Phong trong số ra ngày 21-5-05.

Đến ngày 25-5, báo Tuổi Trẻ lại phổ biến bài phỏng vấn dài 2 giờ với Phiêu cũng chỉ tập trung vào tệ nạn Tham nhũng. Phiêu nói với phóng viên Đà Trang : “Theo tôi, cuộc phòng chống tham nhũng của chúng ta có kết quả, có răn đe song chưa triệt được tận gốc. Mà chưa triệt tận gốc thì nó lại xì chỗ này, chỗ khác và xì trầm trọng hơn. Trầm trọng hơn ở chỗ: tham nhũng không phải một người mà trở thành đường dây từ dưới lên trên, từ trên xuống dưới. Mình trị chỗ này, chỗ này chựng lại một chút; trị chỗ kia, chỗ kia chựng một chút. Nhưng số tinh vi đông hơn nhiều, nó che chắn thành dây, mình khó phát hiện.”

Phiêu cũng than phiền đảng và nhà nước chưa chống tham nhũng đến tận gốc rễ của vấn đề mà còn nhiều nể nang, né tránh, bao che và về hùa, toa rập giữa kẻ có tiền và người có quyền, có chức để ăn chia với nhau nên tham nhũng đã lan tràn thành chứng bệnh di căn trong cơ thể đảng.

Phiêu nói tiếp : “ Hiện vẫn đang tồn tại một lập luận hết sức kỳ quặc: “Khi có nhà nước là có tham nhũng. Chỉ khi cuộc sống người nào cũng giống người nào, lúc đó mới hết tham nhũng”. Làm gì có chuyện như thế. Chống tham nhũng là phải tự mình nhìn vào bản thân mình. Singapore thống kê được tỉ lệ 5% cán bộ công chức tham nhũng. Còn ở ta liệu cứ 100 đảng viên, cán bộ cơ quan nhà nước cũng chỉ có năm người tham nhũng không? Nội bộ phải tự xem xét lại mình. Chúng ta đã coi tham nhũng là quốc nạn thì đến nay vẫn là quốc nạn. Chưa ai bảo đã hết quốc nạn cả.”

Và rồi, Phiêu thú nhận bất lực ngay của chính mình khi còn tại chức : “ Chúng ta cứ ngồi mà nói thật thà với nhau là tham nhũng vẫn phổ biến, trầm trọng. Có những vụ tôi biết, anh Sáu Dân (tên thường gọi của nguyên thủ tướng Võ Văn Kiệt - PV) biết mà không khui được. Nó thành dây che chắn nhau, thậm chí cả bên ngoài che chắn (chứ không chỉ trong nước). Đây đúng là một cuộc đấu tranh quyết liệt. Muốn giành thắng lợi trong cuộc chiến này thì Đảng phải tự xem mình, Nhà nước phải tự xem lại mình.”

Đây là lần đầu tiên,một cựu Tổng Bí thư đảng đã đề cập đến tham nhũng của các viên chức trong nước đã được cả “bên ngoài che chắn”. Như vậy có phải tiền tham nhũng của đội ngũ này đã được cất giấu trong các Ngân hàng ở ngoại quốc ? Hay còn nằm cả trong các công ty thương mại của người nước ngoài, kể cả Việt kiều ?

Bài báo không nói rõ hay Phiêu không dám công khai hóa vì sợ vứt dây động rừng? Nhưng tình trạng trên bảo dưới không làm hay làm ngược lại hoặc tìm cách đùn đẩy cho nhau cũng đã được phiêu nói đến như một vấn nạn vần phải được giám sát và phải phanh phui ra.

Có lẽ vì thế mà Phiêu mới nói : “ Ngay ở trong Đảng việc giám sát ra sao? Vừa rồi tôi đề nghị Bộ Chính trị xin ý kiến trung ương xem có nên chất vấn trong trung ương không. Trong khi QH đã chất vấn thành viên Chính phủ rồi. Trung ương cũng có khối việc phải chất vấn chứ.”

“Còn một lực lượng hùng hậu là dân. Dân biết anh đã tiếp thu chưa hay lại tìm nhiều cách đối phó. Có cái đe nẹt, có cái mua chuộc, thậm chí trừng trị dân nữa. Người dân nắm thông tin có cái chính xác, có cái không chính xác. Không chính xác cũng là chuyện bình thường bởi anh còn điều tra nữa cơ mà. Nhưng anh không thể để ngoài tai. Nói là dựa vào dân, thật ra tình trạng chưa dựa vào dân còn phổ biến, thậm chí có cả tư tưởng là không dựa vào dân. Đối với các tổ chức có quyền giám sát hẳn hoi, anh còn không tôn trọng thì đối với dân anh càng không tôn trọng. Tôi nói thẳng như thế. Vậy thì làm sao chống được tham nhũng?”

“Cho nên yêu cầu trước hết là phải tôn trọng dân, sau là có cơ chế đảm bảo cho dân giám sát. Không làm được thế thì không thể nào dẹp được tham nhũng, càng ngày nó càng phát triển. Một khi nó nhờn đi thì càng nguy hiểm hơn, sẽ chuyển sang vế khác, chuyển chất của bộ máy, làm cho bộ máy lung lay, làm nền tảng hệ thống chính trị lung lay. Không phải là nói ngoa đâu.”

Trước Phiêu nhưng sau Kiệt còn có cả Lê Đức Anh, cựu Chủ tịch Nước cũng gắt gao lên án tham nhũng trong cuộc phỏng vấn của báo điện tử VietNamNet (30-4-05). Anh bảo rằng tình trạng tham nhũng sau khi Anh mãn nhiệm cách nay 8 năm và hiện tại đã trở thành tệ nạn.

Anh nói : “ Điều đáng lo ngại hơn, nó đang thành hiện tượng phổ biến, khó giải quyết. Muốn giải quyết được thì phải củng cố và xây dựng Đảng, các chi bộ phải đấu tranh để loại bỏ bằng được tham nhũng trong Đảng thì mới mong chống được tham nhũng trong xã hội. Bộ Chính trị và Trung Ương có quyết tâm nhưng chưa đủ, chưa có biện pháp tổng thể và hiệu quả.”

Như vậy là chỉ trong vòng một tháng mà cả ba cấp Lãnh đạo nghỉ hưu cùng đua nhau phê bình cách chống tham nhũng, lãng phí của Ban Lãnh đạo đảng khóa IX do Nông Đức Mạnh cầm đầu từ tháng 4/2001. Chỉ có Đỗ Mười, Tổng Bí thư đảng khóa VII chưa lên tiếng về tệ nạn tham nhũng mà khi còn tại chức Mười đã gọi là “quốc nạn”. Nhưng Mười là người đã bị tai tiếng trong vụ nhận 1 triệu Đô la của một Công ty Nam Hàn trong một chuyến viếng thăm nước này khi còn cầm quyền. Số tiến này được chi tiêu ra sao không ai biết.

Nhưng cuộc tấn công “như tát nước vào mặt” Nông Đức Mạnh vào thời điểm toàn đảng đang chuẩn bị các kỳ Đại hội địa phương để chọn người vào Ban lãnh đạo đi tham dự Đại hôi đảng Toàn quốc kỳ X, dự trù tháng 4/2006, có ảnh hưởng gì đến tương lai chính trị của Mạnh?

Có thể nào Mạnh sẽ bị bứng vì bất lực trước tệ nạn Tham nhũng và Lãng phí của cán bộ, đảng viên hay những lời than phiền của Kiệt, Phiêu và Anh chỉ nhằm giúp Mạnh có thêm lý do để mạnh tay loại ra khỏi đảng những phần tử thoái hoá,mất đạo đức, mất lòng dân, tham nhũng đang vây bè kết cánh với nhau làm hại đất nước ?

Hoặc là những người này đã có sẵn trong đầu một “con Gà nòi” sẵn sàng thay thế Mạnh để cầm đầu đảng theo ý muốn của họ ?

Nhiều viên chức cao cấp trong đảng đã cảnh giác đề phòng tình trạng mua chuộc, đấm đá,thọc gậy bánh xe, tố cáo, vu oan cáo vạ cho nhau trong đội ngũ đảng viên để được bầu vào các Ban Chấp hành đảng địa phương. Bởi vì có chức là có quyền và khi có cả hai thì việc có của là điều hiển nhiên nên cán bộ nào cũng quyết dành cho bằng được, dù phải nhổ bọt vào mặt nhau !

Tại Đại hội của ngành Dân vận diễn ra ở Hà Nội hôm 8-3-2005,Phan Diễn, Uỷ viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trung ương xác nhận hiện đang có tình trạng cán bộ chạy chức, chạy quyền trong thời kỳ chuẩn bị các Đại hội đảng ở địa phương. Diễn đòi địa phương phải “Phê phán tình trạng trước khi diễn ra Đại hội Đảng các cấp xẩy ra việc chạy chức, chạy quyền, đấu đá, tranh giành lẫn nhau, mà thực tế đã diễn ra ở một số kỳ đại hội ở nhiều địa phương.” (VietNamNet, 8-3-05)

Trước đó, trên báo Quân đội Nhân Dân ngày 4/1/2005, Mai Mộng Tưởng viết: “Thực tế cho thấy, hiện tượng vi phạm về đạo đức cách mạng, có lối sống thực dụng tầm thường, có thái độ chính trị mơ hồ, năng lực chưa ngang tầm với nhiệm vụ chính trị được giao của không ít cấp ủy viên, nhưng do thói “tham quyền cố vị” nên đang tìm mọi cách để có tên trong danh sách cấp ủy khóa mới. Muốn lọt vào cấp ủy kỳ tới, rõ ràng họ phải lo “chạy phiếu” ngay từ bây giờ, mà động cơ như vậy thì họ không từ bỏ thủ đoạn nào để giành ghế. Theo đó, họ siết chặt hơn mối quan hệ với những ai “cùng một giuộc” để làm chỗ dựa tinh thần cho nhau, thống nhất nội dung và thủ đọan nói xấu những người tốt nhằm làm nhiễu nhận định của mọi người, tìm mọi cách tranh thủ sự ủng hộ của những người thuộc dạng “ba phải”, lấy lòng cho bằng được những ai vốn trước đây họ chẳng mấy thân thiện….Dứt khoát không để những người thuộc dạng “chạy phiếu” lọt vào cấp ủy khóa mới, đó là điều cần đặc biệt chú ý !”

Nhưng thế lực nào trong đảng đã đứng sau tham nhũng để làm tê liệt các biện pháp phòng,chống từ nhiều năm nay, hay đảng và nhà nước Cộng sản Việt Nam đã quy phục trước những đồng tiền bất chính ?

Có điều là cả Mạnh và Phan Văn Khải, Thủ tướng cũng từng lên tiếng than phiền tệ nạn tham nhũng,lãng phí tiếp tục hoành hành nhưng càng nói thì tham nhũng,lãng phí càng gia tăng khắp nơi khắp chốn.

Tất cả những lời hứa của Mạnh và Khải kiên quyết phấn đấu phòng, chống tham nhũng đến tận gốc và sẽ trừng phạt không trừ một ai bất kỳ ở cấp nào trong 4 năm qua đã như nước đổ lá khoai không làm rụng nổi sợi lông chân những kẻ tham nhũng. Người dân thì cũng đã nghe qua nên không còn để ý nữa vì đã quen sống với tham nhũng.

Tào Hữu Phùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Quốc hội tuyên bố với hãng tin điện tử VnExpress (Tin nhanh Viet Nam,25-5-05) : “ Lãng phí lớn nhất là trong xây dựng cơ bản ở hầu hết các khâu. Lãng phí từ chủ trương đầu tư không đúng, không đồng bộ dẫn tới đầu tư sai. Chẳng hạn, khi giám sát quy hoạch, xây dựng 34 nhà máy đường thì mới thấy đau xót, nợ lên tới 3.000 tỷ đồng không trả được, hàng năm lãi phải trả ngân hàng tới cả nghìn tỷ đồng. Chúng ta đã tìm nhiều giải pháp nhưng không giải quyết nổi do đã sai từ gốc, từ chủ trương đầu tư. Ví như nhà máy đường Linh Cảm (Hà Tĩnh), vụ mía chỉ có 2-3 tháng rồi hết, hoặc có tỉnh như Khánh Hòa có tới 2-3 nhà máy đường...”

“Dự án đánh bắt xa bờ cũng vậy, giờ vỡ nợ chỉ thu hồi được 15-20% vốn đầu tư. Rồi đầu tư xong, nhà máy không sử dụng được do thiếu nguyên liệu như nhà máy hoa quả Bắc Giang, nhà máy cà chua Hải Phòng... Không quy hoạch vùng nguyên liệu, không cân đối khả năng chế biến với vùng nguyên liệu, lãng phí rất tai hại....”

Đề cập đến cán bộ tiêu tiền dân để phô trương, trang trí lệ lạt cho cơ quan mình, Phùng nói : “ Nhiều năm làm thứ trưởng Tài chính tôi rất "thấm đòn" với những dịp lễ lạt. Mỗi lễ đón nhận Huân chương, kỷ niệm thành lập ngành, khai trương... lẵng hoa tặng tơi tới, tiệc tùng tràn lan. Tôi vừa đi dự sơ kết 5 năm thực hiện kế hoạch của một cơ quan mà đếm được tới 25 lẵng hoa, lẵng rẻ nhất cũng là 200.000 đồng. Với tối thiểu 5 triệu đồng, nếu suy tính chi li, có thể giúp đỡ bao nhiêu trẻ em khó khăn!”

Còn Nguyễn Sinh Hùng, Bộ trưởng Tài chính thì nói trước Quốc hội hôm 24-5 (05) : “Tuy nhiên, cần nhìn nhận nghiêm túc là sự lãng phí, thất thoát vẫn còn lớn, đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư, doanh nghiệp Nhà nước, chi tiêu ngân sách.”
Thông tín viên Nguyên Hằng của Báo Người Lao Động viết về phiên họp này: “Pháp lệnh Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đã đi vào cuộc sống 6 năm nhưng hiệu quả của nó còn nhiều hạn chế, đưa đến tình trạng “càng chống càng tăng”, lãng phí ở mọi lúc mọi nơi. Theo đánh giá của Bộ Tài chính, sau 6 năm thực hiện pháp lệnh thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, nhiều cơ chế, chính sách tài chính và biện pháp thực hành tiết kiệm, chống lãng phí được xây dựng đã khuyến khích việc thực hành tiết kiệm, đặc biệt trong quản lý, sử dụng tiền và tài sản Nhà nước. Bước đầu hình thành ý thức tiết kiệm trong cán bộ, công chức và nhân dân. Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Sinh Hùng trình bày tại Quốc hội ngày 24-5, tình trạng lãng phí vẫn xảy ra ở hầu hết các lĩnh vực.”

Theo Báo cáo của Chính phủ Phan Văn Khải ngày 29-4-2005 thì tình trạng lãng phí của cán bộ,đảng viên đa hết thuốc chữa. Họ coi tiền mồ hôi nước mắt của nhân dân là đồng tiền vô chủ nên mạnh ai nấy tiêu.

Báo cáo viết : “ Tổng số tiền chi tiếp khách ở 2.099 đơn vị là 196,44 tỉ đồng; tiền chi quà biếu ở 363 đơn vị là 9,4 tỉ đồng (số liệu của năm 2001). Tình trạng lãng phí vẫn còn xảy ra ở hầu hết các lĩnh vực.”

“Trong quản lý, sử dụng kinh phí ngân sách Nhà nước, tài sản công: Nhiều cơ quan, đơn vị không thực hiện đúng định mức, tiêu chuẩn, chế độ quy định. Năm 2002 và 2003, kiểm tra 1.187 đơn vị thuộc 61 tỉnh, thành trực thuộc Trung ương và 174 đơn vị thuộc 29 bộ, ngành cho thấy: 1. Về trang bị và sử dụng ô tô, nhiều cơ quan, đơn vị trang bị ô tô vượt quá hoặc không đúng tiêu chuẩn quy định, quản lý, sử dụng thiếu chặt chẽ. Tổng số ô tô mua vượt về giá là 467 xe với số tiền 55,86 tỉ đồng (đến năm 2004 đã xử lý được 456 xe, tương đương 51,94 tỉ đồng); 2. Về trang bị và thanh toán cước điện thoại, số tiền chi vượt định mức, sai đối tượng là 10,43 tỉ đồng (đến ngày 12-4-2005 đã xử lý được 9,34 tỉ đồng); 3. Vẫn còn hiện tượng lãng phí, phô trương, hình thức trong chi tiếp khách, quà biếu, quà tặng. Chỉ tính riêng năm 2001, tổng số tiền chi tiếp khách tại 2.099 đơn vị là 196,44 tỉ đồng, tổng số tiền chi quà biếu tại 363 đơn vị là 9,4 tỉ đồng.”

“Lãng phí trong các doanh nghiệp Nhà nước còn rất lớn; hiệu quả sản xuất kinh doanh thép, chi phí gián tiếp cao; tình trạng chiếm dụng vốn, mất vốn còn phổ biến. Như Tổng Công ty Lương thực Miền Nam góp vốn bằng quyền sử dụng đất 2,42 triệu USD thành lập liên doanh sản xuất gạo xuất khẩu Việt - Mỹ, sau 4 năm lỗ gần 80 tỉ đồng...”

Đấy, chi tiêu vô tội vạ như thế thì hèn chi nhân dân chẳng còn đói dài và Việt Nam chưa thể thoát nghèo tận mạng. Điều làm cho mọi người thắc mắc là những cán bộ, đảng viên có trách nhiệm trong lãng phí lại vẫn nghiễm nhiên tại chức,lên lương thì chỉ có ở Việt Nam, dưới thời cai trị của đảng CSVN mới có chuyện nhiêu khê này. Câu nói tuyên truyền “Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền” có còn giá trị gì không?

Và liệu những lời ta thán, thống trách tham nhũng, lãng phí của Võ Văn Kiệt, Lê Đức Anh và Lê Khả Phiêu có giúp Nông Đức Mạnh đảo ngược được tình thế hay mọi chuyện rồi cũng đâu vào đấy như khi cả ba còn tại chức ?

Phạm Trần

28/05/2005