Viết Cho Con Đêm 30 Tháng Tư

Tác giả: Nguyễn Phục Hưng
Người đọc: Hà Đan

(Xin hãy bấm vào tựa của đoản văn để nghe)

Viết Cho Con Trong Đêm 30 Tháng Tư
Viết Cho Từ Tâm

“Bố ơi, 30 Tháng Tư là ngày gì mà người Việt mình tụ họp rầm rộ dưới phố? Sao con không hề nghe Bố nói gì về ngày này cho con hết vậy? Còn Cờ Việt Nam nữa, là Cờ Vàng Ba Sọc Đỏ hay Cờ Đỏ Sao Vàng hở Bố? Con đang muốn làm một luận án về Cuộc Chiến Việt Nam đây. Bố giúp con đi...”


Những thắc mắc dồn dập của con làm Bố sững sờ, con ơi. Sững sờ vì Bố chờ con hỏi những điều này từ bấy lâu nay, hỏi một cách nghiêm trọng như hôm nay. Ngày 30 Tháng Tư năm 1975 là một biến cố buồn đau mà Bố vẫn tránh, không muốn nhắc tới. Ngày đó là một vết thương lòng, Bố tưởng đã quên, nhưng không quên được. Hôm nay con hỏi đến, Bố sẽ nói rõ cho con nghe vì con đã lớn rồi.

Tại sao Bố không muốn nhắc đến ngày đó từ nhiều năm qua, dù đã hơn một lần con nhắc tới? Tại sao hả con! Giản dị lắm, chỉ vì Bố không muốn gieo vào tâm hồn non nớt của con những đau thương hận thù. Bố muốn con có đủ vô tư, đủ trí khôn và đủ rộng lượng đi tìm lịch sử mà không bị cảm quan của Bố làm sai lệch. Bố muốn con nhìn vấn đề một cách khách quan, như một nhà sử học, đầy đủ nhân bản và vô tư, khi con muốn trở về nguồn. Bây giờ con đã lớn khôn và sửa soạn vào học cao học. Với tính tình vô tư của con, Bố có thể tâm sự cùng con mà không sợ làm mất tính khách quan trong cái nhìn của con. Ít ra là Bố hy vọng như vậy.

Suốt tháng 4 năm 75, Bố đã chứng kiến nhiều cảnh khổ đau khi đang làm việc tại Sàigòn. Liên tiếp các tỉnh miền Trung, rồi Đà Lạt vùng cao nguyên thất thủ. Cộng quân tràn vào và mọi người di tản vào Sàigon. Bố giúp đỡ đón tiếp những người di tản vào Sàigòn, lo chỗ ăn ở cho đồng nghiệp. Văn phòng của Bố thành chỗ ở của nhân viên lánh nạn. Tang thương, chết chóc diễn ra hàng ngày. Như con biết, Bà Nội đã dẫn Bố và các bác chạy nạn cộng sản từ Bắc vào Nam năm 1954. Tội nghiệp bà nội của con, Nội lo lắm, con biết không vì Nội biết chuyện gì sẽ xảy ra nếu cộng sản chiếm miền Nam. Nội cương quyết muốn Bố phải tìm cách đi ngoại quốc. Nội biết Bố sẽ khó mà sống an toàn vì Bố đã được đi du học. Nỗi lo sợ của Nội bắt đầu từ những kinh nghiệm sống đau thương khi còn ở ngoài Hà Nội. Bố đã cố gắng trấn an Nội, với lý do Bố là một kỹ sư, không phải công an, cảnh sát, hay quân nhân thì có gì mà Nội phải lo sợ quá như vậy. Nội chỉ lắc đầu la Bố: “Con không biết gì về Cộng Sản hết, nghe họ nói ngon, nói ngọt thì chết không kịp trối.” Những biến cố đã xảy ra dồn dập. Con sẽ thấy đủ chi tiết khi đọc các tài liệu trong thư viện lúc làm luận án.

Bố sẽ chỉ nói sơ cho con nghe vài điều xảy ra cho Bố mà thôi. Ngày 28 tháng Tư là ngày mà Bố đã lần đầu tiên hôn lên trán người tình của Bố, tiễn nàng vào phi trường Tân Sơn Nhất để đi Mỹ. Tối đó, sân bay bị pháo kích dữ dội, Bố những tưởng nàng đã chết trong những trận mưa pháo của Việt Cộng. Nhưng có lẽ nhờ ơn trên phù hộ, nên chỉ khoảng 4 tháng sau, Bố đã gặp lại nàng trên đất Mỹ, và người đó là Mẹ của con.

Ngày 29 tháng Tư, Sàigòn hỗn loạn không cùng. Súng đạn, cướp bóc, chết chóc xảy ra nhiều nơi ở Sàigòn dù lệnh giới nghiêm suốt ngày đêm đã ban hành. Một hỏa tiễn của Cộng quân đã rơi ngay trước cửa nhà Bác Diệp, trên đường Trịnh Minh Thế, chỉ chừng 1 giây sau khi Bố bước vào nhà. Chỉ chậm một giây thôi, thì Bố đã không còn nữa. Năm giờ chiều, Bố chở bà Nội lên nhà Bác Cả, để tìm đường đi thì xe Bố hết xăng. Đến nơi, gia đình Bác Cả đã ra đi, Bố thất vọng vô cùng. Bố liệng xe vào hàng rào nhà bác, và tìm cách an ủi bà Nội: “Thôi! Chịu vậy mẹ ơi. Chắc không sao đâu. Có người, có ta, chắc ai cũng cần kỹ sư làm việc chứ mẹ.” Bà Nội chỉ thở dài, im lặng nhưng nét chịu đựng trên khuôn mặt của Bà đã làm Bố muốn khóc.

Đúng vào lúc tuyệt vọng đó, một người lính đến tìm Bố, do bác Ba gởi về. Nhờ một sự tình cờ, đang lúc lang thang tìm đường chạy trốn nạn cộng sản, Bác Ba đã gặp một người bạn Đại Tá, dẫn Bác lên tàu của những chiến sĩ Lôi Hổ, đang chuẩn bị di tản gia đình binh sĩ ra hải phận quốc tế để các tàu Mỹ trợ giúp. Bác đã nhờ được một người lính trên tầu về đón gia đình. Nhờ thế Bố và Nội và Bác gái được dẫn đi lên tàu của họ. Đêm đó là lần đầu tiên Bố nằm gối đầu trên súng đạn, khi tàu ra đi trong đêm tối, không đèn từ bến tàu Khánh Hội, theo sông Nhà Bè ra vùng hải phận quốc tế. Trên đường đi, cộng quân pháo kích chận đường, nhưng thật là may mắn, tàu chở gia đình mình không bị trúng đạn.

Sáng 30 tháng Tư, tàu ra đến cửa biển, thoát khỏi tầm pháo kích của cộng sản, tiến vào hải phận quốc tế. Vào khoảng 10 giờ sáng, qua chiếc radio của một người trên tàu, Bố đã nghe Tổng Thống Dương Văn Minh ra lệnh đầu hàng vô điều kiện. Bỗng nhiên, Bố thấy một khoảng trống rất lớn trong tâm hồn Bố, Bố không biết làm sao diễn tả cho con hiểu được. Sau đó Bố và Nội, cũng như các người khác trên tầu nhỏ, phải leo qua một chiếc xà lan vì tàu Mỹ không cho phép các tàu nhỏ kẹp vào tàu của họ, sợ bị phá hoại. Sau hai ngày trên xà lan, nhịn đói, nhịn khát lênh đênh trên biển cả, Bố được tàu Mỹ vớt và đưa vào hải cảng Subic ở Phi Luật Tân. Ở đây được vài hôm, họ lại chuyển Bố qua căn cứ quân sự ở đảo Wake, rồi sau chừng một tháng được máy bay chở vào trại tỵ nạn Pendleton, gần San Diego, California. Bốn tháng sau, Bố được đoàn tụ cùng mẹ con tại tiểu bang Oklahoma.

Một chuyến đi khá gian nan, cực khổ, phải không con? Tuy nhiên, so với những cuộc vượt biên, vượt biển khác của đồng bào ta sau năm 75 thì không đáng kể chút nào cả con ạ. Dù vậy, trong mấy ngày lênh đênh trên biển cả, Bố đã được chứng kiến nhiều cảnh chết chóc dễ sợ. Bố đã thấy nhiều người rớt xuống biển làm mồi cho cá. Chính mắt Bố đã thấy lúc tàu Mỹ đến, mọi người tranh nhau lên tàu, có người rớt xuống biển, bị kẹp nát giữa tàu và xà lan, vỡ sọ, chết rất thảm thương và đột nhiên Bố đã cảm nhận được phần nào của chữ Vô Thường. Những cảnh này cho đến nay vẫn thỉnh thoảng là những cơn ác mộng cho Bố, dù đã 30 năm qua.

Trong những năm ’75 – ’85 tình hình Việt Nam tồi tệ vô cùng, đói khổ, tù đày, hận thù ...Nhưng trong các tài liệu, có lẽ, con sẽ không bao giờ thấy có tù nhân trong chế độ cộng sản. Họ không có nhà tù mà chỉ có các trại học tập cải tạo, con biết không. Những danh từ vô nghĩa và lừa bịp. Sau ngày 30 tháng Tư, 1975 hàng triệu người đã bỏ nước ra đi vì không chịu được nỗi khổ đau, áp bức của những người cầm quyền. Cậu Hai và gia đình đã phải sống lây lất bên vỉa hè sau vài lần vượt biên bị bắt, nhà cửa bị tịch thâu. Bác Nghĩa, bạn học của Bố, vượt biển, qua tới Mã Lai. Bất hạnh thay, chính quyền Mai Lai không cho tàu ghé bến, bắt đậu ngoài xa. Rồi tàu bị đắm, bác bơi được vào bờ nhưng chỉ kịp bế xác đứa con thương yêu trong tay trên bãi biển bên xác người vợ hiền. Họ chỉ là một vài trong cả triệu người dám bỏ nước ra đi sau những ngày đi tù cải tạo và còn sống sót trở về.

Từ Tâm ơi, Bố vẫn thắc mắc không biết cuộc ra đi của dân Việt Nam, so sánh với vụ tàn sát dân Do Thái của Hitler, tội ác nào lớn hơn? Lương tâm con người ở đâu con nhỉ?

Sau ngày 30 tháng Tư năm 1975, lá Cờ Vàng 3 Sọc Đỏ được thay thế bằng lá Cờ Đỏ Sao Vàng. Cờ vàng ba sọc đỏ gợi nhớ tình yêu thương đất nước và cuộc tranh đấu của những người Việt yêu tự do. Trong tự điển, con thấy cờ Việt Nam bây giờ là cờ đỏ sao vàng Lá cờ này là do chính quyền Cọng Sản đặt lên và ngày nay là cờ chính thức của Việt Nam về phương diện chính trị. Tuy nhiên lá cờ này cũng gợi lên bao nỗi kinh hoàng trong những người tị nạn tha hương như Bố. Bây giờ thì có lẽ con có thể hiểu tại sao dân Việt di tản vẫn yêu quí lá cờ vàng ba sọc đỏ, trong khi các sách giáo khoa ở trường con chỉ thấy có lá cờ đỏ sao vàng.

Lá cờ, tự nó không có nghĩa gì, nhưng nếu con đặt mình vào vị trí của bố mẹ và những người đã hy sinh mạng sống của mình để chống lại làn sóng cộng sản, giữ tự do và độc lập, con sẽ hiểu tại sao, con sẽ hiểu được nỗi lòng bí ẩn này.

Con thương yêu, ngày 30 tháng Tư ’75 là một dấu mốc thời gian rất quan trọng trong cuộc đời bố mẹ và dân tộc Việt Nam. Những người trong chính quyền Việt Nam bây giờ, kỷ niệm ngày này như một ngày chiến thắng. Những người yêu chuộng tự do, hoặc bị tù đày, hoặc bỏ nước ra đi, thì coi ngày này như một ngày quốc hận. Một số người đã bằng lòng với cuộc sống mới, tạm quên đi niềm đau để hướng về tương laị. Một số người vẫn còn nặng niềm chua sót, quằn quại với quá khứ và hận thù. Lứa tuổi của con, sinh ra trên đât Mỹ thì hoặc là không có một khái niệm gì về ngày này hoặc mang theo một số tâm tư của cha mẹ. Đêm nay là đêm 30 tháng Tư, sau 30 năm với bao nhiêu thay đổi đã xảy ra. Những người chủ trương hay trực tiếp tham gia cuộc chiến, dù là kẻ chiến thắng hay chiến bại đều đang từ từ rời khỏi cuộc đời. Thế hệ các con nên nhìn lại cuộc chiến như thế nào: hận thù hay tha thứ? Con sẽ thấy mỗi người một ý. Bố tin rằng con đã đủ trí khôn và sáng suốt để bắt đầu nhìn thẳng vào cuộc chiến nàỵ. Với những kiến thức và tinh thần công bình vị tha con sẵn có, Bố tin rằng con sẽ sáng suốt hơn thế hệ của bố mẹ. Bố không muốn con có một định kiến nào khi bắt đầu cuộc nghiên cứu này. Có một điều Bố biết chắc chắn là thế hệ cha anh của Bố đã có nhiều sai lầm. Vì một hoàn cảnh sống nào đó, bên này và cả bên kia, đã gieo quá nhiều tang tóc đau thương cho dân tộc. Họ đã nhân danh tự do, độc lập, giải phóng và những danh từ to lớn để đày đọa dân ta. Bố thành khẩn tin rằng dân Việt là một dân tộc anh hùng và luôn luôn yêu chuộng hòa bình. Cảnh anh em giết lẫn nhau là một điều không ai muốn.

Con thương yêu, Bố muốn con phải đem hết lòng thành khẩn khi con làm luận án của con, vì đây không phải là một luận án cao học bình thường mà phải là một tác phẩm phát sinh từ tình thương và sự hiểu biết mà con đã học đuợc trong hơn hai mươi năm qua. Bố muốn nói đến kiến thức khoa học mà con học ở trường và nhất là các kiến thức và tình thương mà con đã thấy được trong cuộc đời Bố Mẹ và trong những lời giảng của đức Thế Tôn. Con có còn nhớ những lời quán nguyện mà chúng mình vẫn đọc trong các Ngày Quán Niệm không? Thôi để Bố ghi lại nơi đây luôn để Bố con mình cùng câu nguyện:

“Lạy đức Bồ Tát Quan Thế Âm. Chúng con xin học theo hạnh Bồ Tát, biết lắng tai nghe cho cuộc đời bớt khổ. Ngài là trái tim biết nghe và biết hiểu. Chúng con xin tập ngồi nghe với tất cả sự chú tâm và thành khẩn của chúng con. Chúng con xin tập nghe với tâm không thành kiến. Chúng con xin tập ngồi nghe mà không phán xét, không phản ứng. Chúng con nguyện ngồi nghe để hiểu. Chúng con xin nguyện ngồi nghe chăm chú để có thể hiểu được những đều đang nghe và cả những điều không nói. Chúng con biết, chỉ cần lắng nghe thôi là chúng con cũng có thể làm vơi bớt rất nhiều khổ đau của kẻ khác rồi.”

“Lạy đức Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi. Chúng con xin học theo hạnh Bồ Tát, biết dừng lại và nhìn sâu vào lòng sự vật và vào lòng người. Chúng con xin tập nhìn với sự chú tâm và thành khẩn của chúng con. Chúng con xin tập nhìn mà không phán xét, không phản ứng. Chúng con xin tập nhìn sâu để thấy và để hiểu những gốc rễ của mọi khổ đau, để thấy tự tánh vô thường và vô ngã của vạn vật. Chúng con xin học theo hạnh ngài, dùng gươm trí tuệ để đoạn trừ phiền não, giải thoát khổ đau cho chúng con và cho mọi giới” (1)

Con thương yêu, Bố hy vọng bài luận án của con sẽ phải là một tuyên ngôn của sự thật và tình thương để giúp chúng ta tìm lại tình người, vì con ơi, trong các cuộc chiến không bao giờ có kẻ chiến thắng và “Kẻ thù ta không phải là người...”

Nguyễn Phục Hưng
Tháng Tư 2005

(1) Trích: Nghi Thức Tụng Niệm, Đạo Tràng Mai Thôn, trang 30