Trung Đông Khói Lửa
Nguyễn Anh Tuấn
SàiGòn, 25.07.2006
 

Tại sao Hoa Kỳ thực sự không còn ảnh hưởng nhiều lên tình hình tại Trung Đông?

Những cuộc xung đột đẫm máu và khốc liệt tại chiến trường Trung Đông trong hai tuần lễ qua giữa lực lượng Hezbollah và quân đội Do Thái tại thủ đô Beirut của Lebanon cho thấy mối nguy cơ băng hoại của chính sách ngoại giao đầy tham vọng nhưng hoang tưởng của chính quyền Bush trong vùng Trung Đông. Với sức mạnh tuyệt luân về quân sự của đệ nhất siêu cường trong đầu thiên niên kỷ mới, các nhà lãnh đạo Mỹ theo khuynh hướng tân-bảo-thủ có tham vọng làm một cuộc cách mạng trong chính sách ngoại giao hòng làm thay đổi bộ mặt và cơ cấu chính trị của một vùng đất từ hơn 60 năm qua đã ảnh hưởng quan trọng đến nền kinh tế toàn cầu cũng như đã gây ra nhiều xáo trộn trên trường quốc tế.

Trong tham vọng đó, họ mơ nghĩ đến một kế hoạch táo bạo khởi đi từ cuộc chiến tấn công vào Iraq để lật đổ một chính quyền độc tài (nhưng thực tâm có thể là để chứng tỏ cho thế giới thấy là không ai có thể cản ngăn hay chống cự nổi sức mạnh quân sự của Hoa Kỳ), để rồi từ đó thổi một làn sóng dân chủ và tự do vào các nước từ lâu nằm dưới các thể chế độc tài hay phong kiến, tạo thêm sức mạnh cho các thành phần ôn hoà trong các nước này để mong dần dần lèo lái hay củng cố cho các nền dân chủ sơ khai dần dần mọc rễ, và sau cùng có thể bảo đảm an ninh cho đồng minh Do Thái, vốn lúc nào cũng phải lo đối phó với kẻ thù là các quốc gia Ả Rập bao quanh.

Thế nhưng sự thật phũ phàng đã không diễn ra êm đẹp như giấc mơ đó. Cuộc sa lầy của quân đội Mỹ tại chiến trường Iraq, dù đã trên hơn 3 năm chiếm được và làm chủ tình hình trên toàn lãnh thổ nước này, cho thấy những giới hạn về hiệu quả khá ê chề của một quân đội hùng mạnh nhất thế giới khi mà các quân cụ tối tân, tinh vi và tốn kém nhất như phi cơ không người lái và các chiến đấu cơ F-16, xe tăng Abrams A1 và các phi đạn tầm đích bằng laser cuối cùng vẫn chưa chế ngự được những quả bom nội hoá được chế tạo một cách lén lút và thô sơ nhưng lại được trang bị bằng một tinh thần liều chết điên cuồng không sức nào lay chuyển. Sự lúng túng và khó khăn của quân đội và chính quyền Mỹ lại càng khiến cho tình trạng hỗn loạn trong nước nẩy nở lan tràn; những hậu quả thất nhân tâm của một chính quyền xâm chiếm và đô hộ (như vụ tra tấn tù nhân tại nhà tù Abu Ghraib và thảm sát thường dân Iraq tại Haditha) đã trở thành một công cụ tuyên truyền đắc lực cho các tổ chức Hồi-giáo quá khích dễ chiêu dụ thêm nhiều thành viên hăng hái gia nhập vào hàng ngũ chống đối hay phiến loạn. Sau cùng nó cũng đã giúp cho một chính quyền của lân bang đáng ngại là Ba Tư (Iran), vốn cũng là một kẻ thù của Do Thái và Hoa Kỳ, càng tạo thêm sức mạnh đoàn kết và hỗ trợ từ đa số dân chúng trong nước.

Những biến động đột ngột có thể ảnh hưởng đến cục diện thế giới hay ít ra là thay đổi nghị trình ngắn hạn của các siêu cường ngoài dự liệu của mọi người quả tình đã được minh chứng một cách cụ thể trong những tháng ngày nóng bỏng của mùa hè năm nay. Và điều này lại càng khiến cho mọi người nhận chân ra cái mong manh của một nền hoà bình trên thế giới. Cuộc chiến tại Lebanon không những đã khiến cho những đề tài nghị sự của khối G8 – cuộc họp thượng đỉnh hàng năm của 8 siêu cường kinh tế, năm nay được tổ chức tại Nga – đã bị tạm gác sang bên để chú trọng đến sự khác biệt về chính sách đối phó trong vụ xung đột này giữa Hoa Kỳ và các quốc gia khác, mà dường như nó còn chứng tỏ một phong trào nổi loạn đang dần dần bùng nổ tại nhiều nơi trên thế giới. Tại Iraq, tình hình bất an vẫn tiếp tục ở mức cao và không hứa hẹn một tương lai khả quan hơn, cho dù quân đội Mỹ đã phối hợp với lưc lượng an ninh Iraq để tăng cường nhiều cuộc hành quân mở rộng. Tại A Phú Hãn (Afghanistan), trong khi lực lượng của Hoa Kỳ và khối Minh Ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang phải chật vật để chỉ đủ giữ gìn an ninh tại thủ đô Kabul cho chính quyền của TT Karzai thì các nhóm quân dân của phe Taliban đã mở các cuộc tấn công vào một số làng mạc và đốt phá các trường học ở miền Nam. Tại Ấn Độ, chính quyền này còn đang phải lo dọn dẹp đống hoang tàn đổ nát do một vụ khủng bố phá hoại tại Mumbai mà thủ phạm tình nghi dường như là những tổ chức phiến loạn tại Kashmir thuộc Hồi-quốc (Pakistan), vốn cũng là một kẻ thù của Ấn Độ. Trong khi đó thì Bắc Hàn, vốn đang bị Hoa Kỳ và thế giới tình nghi là đã thủ đắc được vũ khí hạch tâm, lại ngang nhiên đem ra thử lửa một số phi đạn một cách mục hạ vô nhân, xem thường lời cảnh cáo của Liên Hiệp Quốc là có thể bị trừng phạt. Đó là chưa kể đến việc Ba Tư vẫn tiếp tục theo đuổi chương trình tích tụ chất uranium trong kế hoạch phát triển năng lượng hạch tâm, vốn đã gây xôn xao trong dư luận thế giới chỉ mới vài tháng qua.

Điều đáng chú ý trong cuộc xung đột lần này là một sự thay đổi khá đột ngột trong chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ hiện nay. Trong một bước rẽ ngoặt khác hẳn với chính sách đối ngoại áp dụng tại vùng Trung Đông đã kéo dài từ hơn suốt 60 năm qua, lần này chính quyền Bush quyết định không can thiệp vào cuộc xung đột này để tạm chấm dứt những cuộc đụng độ giữa Do Thái và phe Hezbollah hay ít ra là cũng cố gắng mưu cầu một giải pháp thoả hiệp hòng đem lại hoà bình giữa Do Thái và khối dân Palestine.

Kỳ này, Toà Bạch Ốc muốn tìm cách biến đổi vùng đất này bằng cách cô lập hay loại trừ các thể chế thường hay hỗ trợ cho các nhóm khủng bố Hồi-giáo quá khích, cùng lúc với việc thổi một luồng sóng dân chủ vào nhiều nước vẫn còn trong các chế độ độc quyền. Biện hộ cho chính sách này là lập luận cho rằng các chính sách của các chính quyền tiền nhiệm tại Hoa Kỳ trong quá khứ để mưu cầu một nền hoà bình và ổn định tại vùng Trung Đông cũng đã thất bại dẫn đến kết quả hỗn loạn và bất an ngày nay, và do đó một giải pháp thay đổi tận gốc rễ cần phải được đem ra áp dụng.

Trong cuộc khủng hoảng quân sự hiện nay tại Lebanon, TT Bush đã đặt trọng tâm vào mục tiêu triệt hạ hay làm suy yếu đi tổ chức Hezbollah, thay vì chú trọng trước tiên vào việc chấm dứt ngay các hành động bạo lực và trả đũa của đôi bên mà hậu quả đầu tiên là con số nạn nhân vô tội là các thường dân càng tăng cao và dễ khiến cho cuộc xung đột này càng ngày càng trầm trọng khó phương cứu chữa. Khi bị báo giới hỏi về nhận định của ông trong vụ này, TT Bush đã trả lời: “Mọi người chúng ta đều ghê tởm trước cái chết của những nạn nhân vô tội. Mặt khác, việc mà chúng tôi nhận chân ra là nguyên nhân gốc rễ của vấn đề này nằm ở tổ chức Hezbollah. Và vấn đề đó cần phải được quốc tế tìm cách giải quyết bằng cách nói rõ với chính quyền tai Syria rằng họ cần phải chấm dứt sự ủng hộ với Hezbollah.”

Đây cũng là sự khác biệt có thể gây nhiều căng thẳng và khó khăn cho Hoa Kỳ với các đồng minh Âu Châu quan trọng khác, đặc biệt là Pháp, vốn giữ một vai trò quan trọng trong việc mưu cầu một sự ổn định tại một nước đã từng là thuộc địa của mình. Không những lo ngại trước con số tử vong khá lớn của thường dân vô tội sau các cuôc oanh kích tấn công dữ dội của không lực hùng mạnh của Do Thái, chính phủ tại các nước này cũng phải quan tâm đến việc Hoa Kỳ càng tỏ ra ủng hộ Do Thái thì lại càng tạo thêm hố sâu ngăn cách với khối Hồi-giáo (mà các nước phương Tây cũng phải lãnh đủ), khiến cho các phong trào quá khích càng dễ tuyển mộ thêm thành viên, vô tình lại biên minh cho những lời tuyên truyền của Osama bin Laden về một âm mưu của Tây phương muốn khuynh loát khối Hồi-giáo, giữa lúc mà những rắc rối tại chiến trường Iraq cho liên minh Anh Mỹ vẫn không có dấu hiệu thuyên giảm.

Trong cuộc họp báo vào ngày thứ Tư 19-07, Phó Tổng Thư Ký của Liên Hiệp Quốc, ông Mark Malloch Brown tuyên bố với các phóng viên: “Điều cần thiết nhất hiện nay là phải có một cuộc ngưng bắn. Vùng Trung Đông này vốn đã mang đầy rẫy những hậu quả thảm hại của những kẻ lúc nào cũng chỉ tin vào một giải pháp quân sự để giải quyết những vấn đề chính trị trong vùng.” Ông cũng nói tiếp rằng “chỉ có những người dân vô tội là đã phải lánh chịu những hậu quả của những vụ xung đột một cách oan uổng”.

Chính quyền mong manh của Lebanon đã khẩn thiết yêu cầu một cuộc ngưng bắn, và nước Pháp cũng đã yêu cầu Hội Đồng Bảo An LHQ nên thông qua một nghị quyết đòi hỏi các bên phải tạm đình chỉ các hành vi tấn công, đồng thời đưa ra những giải pháp chính trị và an ninh trong vùng. Pháp cũng đã đề nghị mở ra những “hành lang nhân đạo” nhằm bảo đảm an ninh cho những thường nhân muốn lánh nạn. Theo tin tức của chính quyền địa phương, thì chỉ trong hơn 10 ngày khi vụ xung đột nổ ra, đã có khoảng vài trăm thường dân bị thiệt mạng, hạ tầng cơ sở của thủ đô Beirut bị hư hại nặng, và hơn nửa triệu dân (1/8 của dân số cả nước) phải bị di tản.

Tuy nhiên, chính quyền Hoa Kỳ, qua lời tuyên bố của TT Bush cũng như của Ngoại trưởng Condoleezza Rice, vẫn tỏ ra bình chân như vại trước những lời yêu cầu này và sẵn sàng tỏ ra chẳng cần phải áp lực Do Thái tạm ngừng tấn công. Việc Hoa Kỳ càng ngày càng xa rời với lập trường của các quốc gia đồng minh chứng tỏ là quan điểm của chính quyền Bush hiện nay sẵn sàng hài lòng để cho không lực tối tân của Do Thái tiếp tục tấn công các cứ điểm cũng như nơi ẩn trú của lực lượng Hezbollah với hai mục đích song hành: vừa có thể loại trừ lực lượng này như là một phần tử nguy hiểm trong vùng, và đồng thời cũng uy hiếp luôn tất cả những thành phần hay phe phái cực đoan khác. Trong quan điểm của chính quyền Bush, cuộc xung đột hiện nay không những chỉ là một cuộc khủng hoảng cần phải giải quyết. Nó còn là một cơ hội quý báu để có thể triệt hạ một mối nguy to lớn trong vùng (là tổ chức Hezbollah), tương tự như việc TT Bush tin tưởng vào chính sách tấn công Iraq (để diệt trừ một kẻ thù nguy hiểm là Saddam Hussein). Việc quân đội của Do Thái có thể đánh gục được lực lượng Hezbollah, theo như các cố vấn ở Bạch Cung hy vọng, sẽ giúp hoàn thành được công cuộc xây dựng một thể chế hoàn toàn dân chủ tại Lebanon, đồng thời cũng bắn đi một tín hiệu cảnh cáo mạnh mẽ đến các chính quyền bảo trợ khối Hezbollah là hai nước Syria và Ba Tư.

Thế nhưng đối với các chính quyền tại Âu Châu, việc họ mong muốn một cuộc ngưng bắn, hay ít ra là một cuộc tạm đình chỉ các vụ tấn công, là nhằm giúp cho các thường dân tại Lebanon có thể di tản đến những vùng đất an toàn hơn trong lúc các cường quốc khác đang mưu tìm những giải pháp ngoại giao, cũng như là để ngăn ngừa cho những vụ căng thẳng tại nhiều điểm nóng trong vùng không có cơ nguy bùng nổ thêm. Một viên chức ngoại giao Âu Châu xin được giấu tên để có thể trả lời một cách thẳng thắn đã nhận xét: “Cả hai khối Ả Rập và khối Ba Tư vốn vẫn tin rằng Hoa Kỳ luôn đồng tình với Do Thái. Giờ đây nếu như điều này xảy ra đúng như họ tin tưởng, thì sự tức giận này sẽ nổ tung lên như nước vỡ bờ. Điều nguy hiểm nhất nếu để cho tình hình này tiếp tục xảy ra là càng ngày Hoa Kỳ càng bị căm thù và oán ghét, dẫu rằng từ khởi thuỷ Hoa Kỳ cũng chẳng lấy gì được cảm tình nhiều trong vùng này.”

Thế nhưng nhiều chuyên viên về Trung Đông đã cảnh cáo về quan niệm khá đơn giản nhưng đầy nguy hiểm của các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ, tương tự như điều đã xảy ra trước khi cuộc tấn công Iraq nổ ra vào năm 2003. Theo họ thì Do Thái, và đương nhiên là cả Hoa Kỳ sẽ bị liên luỵ theo, có thể sẽ gặp rủi ro lớn khá nghiêm trọng nếu như cứ tiếp tục mở các cuộc oanh kích như vừa qua gây nhiều thiệt hại về nhân mạng cũng như tàn phá hạ tầng cơ sở tại Lebanon. Lịch sử cận đại tại vùng Trung Đông đã đầy rẫy những thí dụ về hiệu quả giới hạn của sức mạnh quân sự, điển hình nhất là trường hợp của quân đội Do Thái ồ ạt xâm chiếm Lebanon vào năm 1982, để rồi cuối cùng cũng phải rút lui sau khi không còn đủ sức để kéo dài cuộc xâm chiếm, nhưng đồng thời cũng chính cuộc xâm lăng này đã giúp đẻ ra lực lượng Hezbollah, mở ra một mặt trận mới của dân quân kháng chiến chống lại Do Thái.

Những chuyên viên này cho rằng chiến dịch quân sự hiện nay của Do Thái sẽ có cơ nguy biến dư luận của đa số quần chúng tại Lebanon quay ra chống đối Do Thái thay vì phe Hezbollah cho dù chính nhóm này đã chủ động khiêu khích trong vụ xung đột này. Hơn nữa, vì sự tàn phá vào nhiều công sở cũng như hạ tầng cơ sở tại đây, chính quyền tại Lebanon, vốn đang rất mong manh lại càng khó có cơ may để tạo được sức mạnh của mình, vô tình giúp cho những phe phái quá khích có thể tìm thêm ảnh hưởng trên chính trường Lebanon trong thời gian sắp tới. Đây cũng là nhận định của ông Robert Malley, một nhân viên đặc trách về các vấn đề Trung Đông trong Hội Đồng An Ninh Quốc Gia dưới thời TT Bill Clinton, và hiện nay là chuyên viên tư vấn theo dõi tình hình tại đây cho một viện nghiên cứu mang tên là International Crisis Group.

Trong thực tế, cho dù TT Bush vẫn cương quyết tin tưởng vào chính sách cứng rắn để đối phó với các lực lượng khủng bố, như đã biện minh cho các hành động tấn công trả đũa tàn bạo của Do Thái lên dân quân Palestine trước đây, tương tự như hành động của chính quyền Mỹ đối phó với các mối nguy khủng bố sau ngày 11-09-2001, thì những ai có thể quan sát tinh tế đều nhận ra rằng hiện nay chính quyền Bush thật ra không còn có khả năng để can thiệp mạnh mẽ cho vụ xung đột này tại Trung Đông. Nói một cách đơn giản, Hoa Kỳ ngày nay không còn đủ sức (hay không muốn) áp lực lên đồng minh là Do Thái tạm đình chỉ các vụ tấn công vì có cơ nguy biến các vụ xung đột lan rộng ra gây rắc rối sâu đậm cho toàn cầu, cũng như không có khả năng (hay không thích) nói chuyện trực tiếp với phe đối nghịch là Syria và Iran để mưu cầu một giải pháp thoả hiệp.

Giới truyền thông trong thời gian qua có nhắc đến một sự kiện lỡ lời của các vị nguyên thủ quốc gia (nhưng vô tình bị ghi âm nên đã được nhiều người nghe đến) nhân dịp kết thúc hội nghị G8 tại St. Petersburg ở Nga. Trong lúc trò chuyện với Thủ tướng Tony Blair của Anh Quốc, TT Bush đã bình phẩm về nỗ lực của Tổng Thư Ký LHQ Kofi Annan trong việc mưu tìm một giải pháp ngưng bắn tại Lebanon như sau: “Cái mà họ (LHQ) cần phải làm là nói thẳng với Syria bảo cho bọn Hezbollah chấm dứt cái trò rải *** ra đó, thế là mọi chuyện sẽ ổn thoả. Tớ cảm thấy như muốn bảo Kofi gọi thẳng cho Assad (TT Syria) và làm một cái gì đi chứ.” Dĩ nhiên, ông Bush không phải là viên chức cao cấp duy nhất trong chính quyền Mỹ đã văng tục và bị máy ghi âm những lời vàng ngọc lưu danh cho hậu thế – thành tích này phải nhường cho ông phó Dick Cheney với những từ ngữ nặng mùi và thô lỗ hơn nhiều – tuy nhiên điều đó cũng có nghĩa là những lời ông thốt ra trong chốn riêng tư đã phản ảnh đúng tâm tư và nhận xét của ông.

TT Bush quả thật đã nhận xét rất đúng về vai trò của Syria (tuy rằng đã quên không nhắc đến Iran một cách kỳ lạ) trong vụ xung đột này. Bởi vì người ta khó tin rằng Hezbollah, được tài trợ bằng tiền và khí giới bởi hai quốc gia chính là Iran và Syria, có thể tự tung tự tác ra tay hành động gây máu lửa nếu không có sự đồng ý hay chuẩn thuận từ trước của hai quốc gia đàn anh bảo trợ này. Thế nhưng những lời tâm sự của TT Bush cũng đã chứng tỏ rằng hiện nay Hoa Kỳ không còn nắm một vai trò hay ảnh hưởng lớn trong vụ khủng hoảng này. Nói một cách khác, vị nguyên thủ của đệ nhất siêu cường hiện nay cuối cùng cũng chỉ biết đến khả năng kêu gọi một lãnh tụ của một tổ chức yếu kém (LHQ) mà ông vốn đã xem thường từ lâu hãy đứng ra can thiệp cho một vụ xung đột có nguy cơ dẫn đến một cuộc chiến rộng lớn trong vùng. Và điều đáng lo hơn nữa, là nếu như không có một sự can thiệp mạnh mẽ từ phía Hoa Kỳ, rất khó có một cưởng quốc hay tổ chức nào có đủ sức mạnh để đem lại một sự ngưng bắn được mọi bên chấp nhận.

Thế nhưng khi ông Kofi Annan tuyên bố trước Hội Đồng Bảo An LHQ vào ngày thứ Năm vừa qua rằng chúng ta cần phải có một cuộc ngưng bắn ngay lập tức cũng như tăng cường thêm lực lượng đa quốc gia trong chiến dịch gìn giữ hoà bình, thì đại sứ Mỹ tại LHQ là ông John Bolton đã thẳng thừng bác bỏ đề nghị này. Ông Bolton cùng với phe cánh bảo thủ nằm đầy rẫy trong chính quyền Bush trong thời gian qua còn muốn cho Do Thái tiếp tục bầm dập Hezbollah và Lebanon trong một thời gian lâu hơn nữa. Chính sách đối ngoại của ông Bush rõ ràng là đã tạo nên một tình trạng liên đới giữa những thành phần cực đoan nhất ở mọi phía: từ các lực lượng Hồi-giáo quá khích như Hamas, Hezbollah cho đến các thành phần cực hữu của Do Thái, các giáo sĩ nắm quyền tại Iran cũng như tổ hợp bảo thủ Cheney-Rumsfeld trong chính quyền Mỹ. Những thành phần quá khích này chỉ có cơ hội vẫy vùng hay múa may trên chính trường khi các phần tử cực đoan đối nghịch đang cầm quyền hay tung hoành trên chiến tuyến.

Thật ra thì không phải đợi đến khi ông Bush lên cầm quyền thì Hoa Kỳ mới phải đối phó với những mối hiểm nguy để mưu cầu một đường sinh tồn. Trong thời kỳ Chiến Tranh Lạnh mà TT Kennedy đã từng gọi là “một cuộc chiến tranh tối tranh sáng dài lâu”, khối cộng sản Sô Viết mới thật là một mối hiểm nguy đáng sợ cho sự tồn vong của Hoa Kỳ và cả thế giới. Không những phe này có vũ khí hạch tâm, mà còn có đến hàng ngàn quả bom và đầu đạn nguyên tử với tham vọng làm bá chủ hoàn cầu. Dĩ nhiên, đã có những thành phần cứng rắn sẵn sàng ủng hộ một giải pháp ra tay đụng độ, một kiểu Đệ Tam Thế Chiến. Rất may là điều đó đã không xảy ra, những đầu óc khôn ngoan và chín chắn hơn, không cần phải dương oai diệu võ để chứng tỏ sức mạnh và trí thông minh của mình, đã thắng những con người chỉ thích khoe khoang về thành tích cương quyết không bao giờ thay đổi lập trường. Cuối cùng thì chính sách cô lập và be bờ (containment) đã thắng, và chế độ cộng sản tan rã.

Dĩ nhiên, TT Bush không phải là tác giả đã khai sinh ra tinh thần Hồi giáo cực đoan, thế nhưng có thể là ông đã đẩy cho nó có thêm sức mạnh vươn lên. Không ai tin rằng các giáo sĩ độc tài cầm quyền tại Ba Tư, những lãnh tụ các tổ chức khủng bố như Hamas và Hezbollah, những tay ôm bom tự sát tại Iraq hay Palestine là những thành phần có hảo ý nhưng vì bị hiểu lầm nên đã chọn lựa con đường bạo động, và do đó chỉ cần đưa ra một giải pháp đền bù thoả đáng là sẽ giúp cho họ quay về với con đường thiện. Trong thực tế, đa số những thành phần này có thể là những mối nguy cho lý tưởng tự do và dân chủ trên toàn cầu, và do đó cần phải được loại trừ thay vì dụ dỗ hay mua chuộc. Thế nhưng vấn đề là phải tìm ra một phương pháp nào hiệu quả nhất cho việc ngăn chặn hay “be bờ” cho những thế lực đó không có cơ may tràn lan khắp nơi.

Trong những thập niên qua, từ thời các TT Carter, Reagan, Bush bố cũng như Clinton, mỗi khi có các cuộc xung đột tại vùng Trung Đông, Hoa Kỳ lúc nào cũng liền gửi ngay một vị đặc sứ cao cấp đến viếng Do Thái cũng như thủ đô của các quốc gia Ả Rập liên hệ với mục đích chính là ngăn chặn cho các vụ đụng độ không có cơ nguy gia tăng hơn. Hiện nay, chính quyền Bush trên lý thuyết chỉ còn có khả năng ảnh hưởng lên chính quyền Do Thái (nếu như thật sự sáng suốt nhận ra nhu cầu) nhưng lại không có khả năng gì lên hai thủ đô quan trọng khác là Damacus của Syria và Tehran của Ba Tư.

Hoa Kỳ đã cắt đứt liên hệ ngoại giao với Ba Tư kể từ khi cuộc cách mạng Hồi-giáo nổ ra tại nước này vào năm 1979. Đối với Syria, mặc dù đã cộng tác với Hoa Kỳ qua việc cung cấp tin tức tình báo về tổ chức al-Qaida sau vụ 9/11 nhưng sau đó đã không được đáp ứng mà còn bị đe doạ và cảnh cáo vì vụ nổi loạn của quân dân Iraq trong thời gian qua đã dùng biên giới Syria-Iraq để xâm nhập vào Iraq. Đến năm 2005, nhân vụ cựu thủ tướng Hariri của Lebanon bị ám sát bởi những thành phần tình nghi là thân với phe Syria, chính quyền Mỹ liền triệu hồi đại sứ về nước. Chính quyền Mỹ lúc ban đầu hy vọng rằng cuộc chiến tại Iraq lật đổ được nhà độc tài Saddam Hussein sẽ sớm dẫn đến tình trạng thay đổi chế độ tại hai nước độc tài khác là Syria và Iran. Điều này càng khiến cho chính quyền hai nước này tìm cách khuấy rối tại Lebanon cũng như tại Iraq và những nơi khác để mong cho Hoa Kỳ không thể rảnh tay nghĩ đến chuyện dứt điểm mình.

Nhiều người có thể lạc quan tin rằng với sức mạnh quân sự vượt trội, Do Thái có thể triệt tiêu được Hezbollah. Lịch sử cận đại đã chứng minh điều này là quá lạc quan đến gần như hoang tưởng. Hezbollah không phải là một lực lượng dân quân theo nghĩa chính quy mà một lực lượng hùng mạnh hơn có thể đè bẹp một cách dễ dàng. Nó đã được ăn sâu trong khối dân Shiite chiếm tỷ lệ 40% dân số tại Lebanon, chiếm được cảm tình của đa số dân chúng bởi các hoạt động xã hội và y tế công cộng tương tự như trường hợp của tổ chức Hamas tại Palestine. Ngoài ra, nó còn là niềm hãnh diện cho khối dân này vì đã góp phần đẩy lui được sức mạnh của Do Thái sau khi đã tốn hơn 18 năm trời dai dẳng chiếm đóng Lebanon từ năm 1982 nhưng sau cùng phải rút lui vào năm 2000.

Trong thực tế, điều gì có thể khiến cho Hezbollah và Hamas chịu từ bỏ vũ khí để nói đến chuyện hợp tác? Điều chắc chắn là phải có sự thoả hiệp và tương nhượng từ đôi bên, chứ không thể nào để tiếp tục xảy ra tình trạng lộng quyền của Do Thái, dựa vào sức mạnh quân sự do Hoa Kỳ viện trợ. Muốn giải quyết vấn đề Hezbollah, Hoa Kỳ cần phải nói chuyện trực tiếp với Syria và Iran, và canh bạc Hezbollah đòi hỏi một giải đáp rộng lớn cho toàn vùng.

Thế nhưng cuối cùng thì TT Bush cũng không thể bốc điện thoại để nói thẳng với TT Assad của Syria “để làm một cái gì đó”, và Ngoại trưởng Rice cũng không thể đến viếng những thủ đô Ả Rập quan trọng và liên hệ nhất.

Chẳng trách nào mà một vị nguyên thủ quốc gia của một siêu cường phải thốt lên lời tự thú mong muốn cho ông Kofi Annan đứng ra nói hộ cho mình.