Người phụ nữ mảnh mai
và bọn cán bộ hải quan hống hách


B
ánh máy bay vừa chạm phi đạo, không khí nhộn nhạo hẳn lên. Dù đă được nhắc nhở là ngồi yên cho tới khi máy bay ngừng hẳn, những tiếng lách cách mở khoá bụng cũng vẫn vang lên đâu đó. Và trong khi máy bay c̣n từ từ lăn bánh vào trạm nh́ều người đă đứng bật dậy, kêư gọi nhau, lôi kéo valise trên cao xuống để chuẩn bị sẵn sàng. Đa số đều lộ vẻ nôn nóng.

Cửa máy bay vừa mở là đoàn người đă chen chúc nhau đi xuống, bước vội lên xe bus để được đưa vào nhà ga. Và rồi tất cả đều phải ngừng lại, xếp hàng dài rồng rắn trước các trạm hải quan. Chẳng ai bảo ai mà không khí bỗng dưng yên lặng một cách bất ngờ. Có lẽ mọi người đều mang tâm trạng hồi hộp chờ tới phiên ḿnh. Chợt một giọng phụ nữ cất lên không lớn lắm nhưng cũng đủ lớn như cố t́nh cho nhiều người chung quanh đều nghe thấy "Ph́ trường quốc tế ở đâu cũng mát mẻ, có mỗi Tân Sơn Nhất của ḿnh là nóng quá". Không chỉ tôi, mà mọi người đều giật ḿnh quay nh́n người vừa phát biều. Một người can nho nhỏ "Chị đừng nói lớn quá, có chừng cán bộ họ nghe thấy". Không ngờ chị lại trả lời tỉnh bơ "Trời ơi, tôi thấy nóng th́ tôi nói nóng, có ǵ đâu mà sợ".

Thế rồi tới phiên chị bước lên. Vừa đưa giấy tờ chị vừa nửa cười nửa nghiêm nói "Ồ, đâu cũng nóng, chỉ có chỗ cán bộ ngồi là mát quá" Biết bị châm chích v́ cái máy lạnh dưới chân, nhưng tên cán bộ trẻ tuổi không biết nên phản ứng thế nào, chỉ nh́n chị một chút rồi trả lại giấy tờ, cho qua.

Đến quầy soát hành lư, chị cùng người nhà lôi kéo, đẩy theo khá nhiều valise, thùng, bọc lỉnh kỉnh, tổng cộng cũng đến mười món, từ từ chất lên quầy đi qua máy kiểm soát. Trong khi tên cán bộ phụ trách đang theo dơi qua máy th́ một nữ cán bộ đứng đằng sau bước ra lớn tiếng ra lệnh cho tên cán bộ tiếp nhận:
-Đẩy tất cả các thùng này vào kho.

Mọi người đều quay lại nhỉn, không ngờ chị cũng lớn tiếng lại :
-Chị nói ǵ nói lại coi? Tôi cấm chị không được đẩy hành lư của tôi đi đâu.

Tuy bị bất ngờ với phản kháng mạnh mẽ, cô nàng cán bộ vẫn nói cứng :
-Tôi nghi ngờ nên cần đem những thùng này vào kho để kiểm soát.

Chị b́nh tĩnh chỉ vào cái máy ḍ hành lư hỏi:
-Cái máy này có làm việc không?
-Đương nhiên là có.
-Tôi tưởng nó không làm việc th́ vứt nó đi cho rồi. Thế năy giờ chị có làm việc không?
-Đương nhiên là tôi cũng đang làm việc.
-Nếu làm việc th́ chị có nh́n vào máy không? Nếu nh́n th́ chị cũng đă biết hành lư tôi chứa đựng những ǵ. Tại sao chị dám đ̣i đẩy hành lư của tôi vào kho của chị. Chị định tịch thu hành lư của tôi hả?

Câu chuyện trở nên gay cấn, mọi người h́nh như đều đổ dồn mắt, lắng tai nghe cuộc đối thoại giữa hai "nữ hổ". Tôi ṭ ṃ quan sát chị kỹ hơn. Trông chị c̣n khá trẻ, có lẽ chưa tới 40, dáng người nhỏ nhắn, xem chừng không hơn 100 pounds. Mắt to, mũi cao, da trắng, phải công nhận là chị thuộc loại "người đẹp", giọng nói miền Trung lai Nam dễ nghe, nhỏ nhẹ nhưng cứng cỏi, biểu lộ người có học và có bản lănh, chẳng dễ ǵ bắt nạt..

Bị hỏi dồn liên tục, cô cán bộ lộ rơ vẻ bất ngờ, mặt biến sắc chống chế:
-Tôi không có ư tịch thu hành lư của chị, tôi bảo đẩy vào kho của nhà nước để kiểm soát chứ không phải kho của tôi.

Trong khi cô cán bộ dịu giọng lại th́ chị càng cương quyết hơn:
-Chị không được đẩy hành lư của tôi đi đâu hết. Chị muốn kiểm soát th́ cứ việc mở ra ngay tại đây. Tôi cấm chị đem hành lư của tôi đi chỗ khác. Chính sách nhà nước kêu gọi Việt kiều về quê, giúp xoá đói giảm nghèo, tôi tốn bao nhiêu tiền mua quần áo về tặng cho người nghèo mà chị lại muốn lám khó dễ. Chị muốn đi ngược lại chánh sách của nhà nước à?

Bất ngờ bị dồn cho một thôi một hồi bằng những lời lẽ quá "nặng kư" trước bao con mắt chăm chú theo dơi, cô cán bộ mặt tái xám, lúng túng chưa biết trả lời thế nào th́ vừa lúc một tên cán bộ khác từ đâu bước vội đến nói nhỏ vào tai cô ta vài câu rồi quay qua dịu giọng dàn xếp:
-Thôi được rồi, chị cứ đem hành lư đi đi.

Vừa nói vừa ra lệnh cho mấy tên trẻ tuổi quanh đó giúp đẩy hành lư chị nhanh ra cổng. Những người đi sau tự nhiên được hưởng mọi sự dễ dàng, được cho đi qua nhanh chóng, chẳng bị hỏi han chi. Á nấy đều cảm thấy nhẹ nhơm, thù vị và không khỏi thầm cám ơn người phụ nữ thông minh, can đảm.

******

Thời gian qua mau, lại đến ngày trở về Mỹ. Đề pḥng mọi bất trắc, gia đ́nh tôi ra phi trường sớm hơn 2 tiếng đồng hồ. Đến sớm nên làm thủ tục giấy tờ, gửi hành lư khá nhanh chóng. Lên đến pḥng đợi vẫn c̣n hơn cả tiếng. Khoảng 20 phút trước giờ lên phi cơ th́ bỗng dưng nghe loa phóng thanh gọi lớn tên 5 người đến quầy kiểm soát gấp, 2 vợ chồng tôi đều có tên trong số đó. Đến nơi th́ cô cán bộ lạnh lùng nói:
-Hành lư quư vị có vấn đề nên cần xuống gặp hải quan.

Rồi cô ta bảo tụi tôi đi theo 1 cán bộ mặc sắc phục.

Một ông trung niên đi trước tôi bực bội la toáng lên:
-Hải quan Việt Nam lộn xộn quá. Tôi đi khắp nơi chẳng bao giờ gặp phiền phức như thế này. Về đến Mỹ cũng rất dễ dàng. Tại sao cứ về đến Việt Nam th́ bị khó dễ?
 

Anh chàng cán bộ dẫn đường mặt mũi khá trẻ vội phân trần:
-Chú ơi, tụi cháu cũng rất khổ v́ mấy vụ này. Cháu chỉ có nhiệm vụ hướng dẫn mọi người xuống hải quan nhưng cứ bị đổ mọi giận dữ lên đầu.

Thật ngạc nhiên v́ lần đâu tiên nghe được lời nhỏ nhẹ phân trần từ một cán bộ mặc sắc phục, tôi đề nghị với tất cả:
-Được rồi, ḿnh cứ b́nh tĩnh xuống đó coi họ làm ǵ. Chúng ta cứ đồng ḷng, nhất định không để họ làm khó dễ, đ̣i ăn hối lộ.

Trên đường đi, cô vợ nhát gan của tôi lo lắng nói nhỏ "Anh ơi, chết rồi, ḿnh có mấy chai mắm tôm chua với một số DVD cô Thúy gửi mua, thế nào cũng bị khó dễ. Hay là cho tụi nó ít tiền cho rồi". Tôi bực ḿnh nói liên "Không! Nhất định không cho một đồng nào hết. Mấy thứ đó có phải đồ quốc cấm đâu mà sợ" Cô nàng vẫn lo lắng "Thế lỡ tụi nó cứ đ̣i tịch thu th́ sao?" "Giỡn hoài, muốn tịch thu của anh đâu phải dễ. Anh sẽ đấu lư tới cùng. Anh sẽ đ̣i hỏi phải trưng ra giấy tờ chỉ rơ những món nào không được đem ra khỏi Việt Nam chớ. Không có giấy tờ, văn bản th́ làm sao tịch thu của ḿnh được. Mỹ không cấm đem mắm vào mà Việt Nam lại cấm mang mắm đi th́ thật là vô lư".

Dọc đường, lại phải đi qua một trạm kiểm soát giấy tờ nữa. Không hiểu sao, sau khi xem giấy tờ của cả nhóm th́ cán bộ trạm này lại bảo hải quan vừa gọi lên cho biết 4 người trong nhóm có thể trở về pḥng đợi, chỉ c̣n lại 1 cô gái khoảng 18 tuổi phải tiếp tục theo cán bộ xuống hải quan.. Bị trơ trọi, cô bé lo sợ quay qua hỏi ư kiến, cầu cứu vợ tôi. Sau vài câu hỏi han mới biết đây là 1 cô học tṛ người Việt đi một ḿnh và không hiểu nhiều tiếng Việt. Cô nói trong hành lư cũng có một số DVD. Vợ tôi trấn an là không sao đâu, họ chỉ muốn làm tiền thôi. Cô bé càng sợ, cho biết cô không c̣n tiền Việt Nam. Vợ tôi dúi vội tờ 20 ngàn vào tay cô bé trước khi bước đi.

Nghe kể lại, tôi bực ḿnh:
-Anh đă bảo không muốn hối lộ mà sao em c̣n dạy cô ta hối lộ?
-Tại em thấy tôi nghiệp, cô ta không biết tiếng Việt th́ làm sao căi lư với tụi cán bộ.
-Th́ tụi cán bộ cũng đâu biết tiếng Anh, làm sao mà khó dễ cô bé được?

Khi chúng tôi đi trở lại pḥng đợi th́ mọi người đă lên phi cơ gần hết và loa phóng thanh đang đọc tên 3 hành khách khác yêu cầu đến quầy kiểm soát gấp v́ phi cơ sắp khởi hành. Từ xa 3 người đang đi nhanh lại. Tôi quay nh́n th́ ngạc nhiên khi thấy đi đầu chính là người phụ nữ mảnh mai đầy can đảm hôm nọ. Ṭ ṃ, tôi nán lại chờ xem có màn ǵ "vui" không. Chị bước nhanh nhưng vẻ mặt b́nh thản đưa boarding pass cho cán bộ kiểm soát. Anh ta nh́n chị một chút rồi lạnh lùng ra lệnh:
-Yêu cầu chị bỏ mũ ra.

Chị tỉnh bơ trả lời:
-Tôi thấy không có luật nào buộc hành khách phải bỏ mũ trước khi lên phi cơ hết.

Nói xong chị vẫn đứng yên. Chuyện bỏ mũ ra cũng không có ǵ quan trọng, nhưng có lẽ v́ thái độ hống hách, bất lịch sự của tên cán bộ khiến chị bực ḿnh, không chịu thua. Tên này cũng tỏ vẻ nóng mặt, gằn giọng nhắc lại:
-Tôi yêu cầu chị bỏ mũ ra.

Chị cười trả lời:
-Tôi chỉ sợ lấy mũ ra, thấy tóc đẹp quá anh té xỉu thôi.

Vừa nói chị vừa nâng cao chiếc mũ nhỏ nhắn khỏi đầu rồi lại bỏ xuống ngay chứ không lấy hẳn mũ ra, vừa để chứng tỏ chị không có ǵ trong tóc và cũng vừa để biểu lộ thái độ không chịu thua.

Tên cán bộ càng tức giận hơn:
-Vậy yêu cầu chị đứng qua một bên để tôi kiểm vé mấy người kia rồi sẽ giải quyết với chị sau.

Không ngờ chị cũng chẳng vừa:
-Tôi không bước đi đâu hết. Tôi đến trước th́ anh phải giải quyết với tôi trước. Chừng nào xong th́ mới tới những người khác.

Mọi người chung quanh đều giật ḿnh khi thấy câu chuyện chẳng có ǵ mà bỗng dưng trở nên căng thẳng, bế tắc. Ai cũng ṭ ṃ, hồi hộp không biết chuyện ǵ sẽ tiếp theo đây khi mà đă tới giờ máy bay sắp sửa cất cánh.

Tên cán bộ mặt đanh lại, rất tức giận, suy nghĩ vài giây. Có lẽ hắn cũng nhận ra rằng chẳng thể làm ǵ được người phụ nữ cương cường nhưng hữu lư này nên cuối cùng đành phải hầm hầm thảy giấy tờ lại cho chị và để chị bước qua.
Mọi người đều thở phào nhẹ nhơm, lần lượt đưa giấy tờ và bước cả vào phi cơ.

Vào trong, ḍ t́m chỗ ngồi th́ tôi chợt ngạc nhiên thích thú khi thấy chị đang ngồi xuống ngay cùng hàng ghế với tụi tôi. Vừa ngồi, tôi vừa cười, mở lời làm quen:
-Xin chào người phụ nữ vô cùng can đảm.

Chị hơi ngạc nhiên nh́n tôi rồi cũng cười trả lời:
-Can đảm ǵ đâu anh, khó ưa th́ có.

Tôi cười nói nhỏ:
-Có lẽ chỉ khó ưa với Việt cộng thôi, c̣n đám "Việt kiều" tụi tôi th́ thấy chị rất cam đảm và dễ ưa.
-Trời đất, em tưởng anh thấy em dữ như vậy th́ cần tránh xa chứ.
-Ồ, không đâu, tôi càng thấy vui được ngồi gần chị để hỏi han thêm nhiều chuyện.

Chị bật cười, tinh nghịch trả lời:
-Bộ bây giờ đến phiên anh muốn làm công an thẩm vấn hả?
-Không có đâu. Tôi thấy công an là sợ gần chết, làm sao dám đóng vai công an. Vả lại, tôi mà là công an thật th́ thấy chị là chạy xa chứ làm ǵ dám hỏi han.
-Anh nói quá, làm như em là cọp cái không bằng.
-Không phải vậy. Tại chị không biết đó thôi. Tôi may mắn về chơi cùng thời gian với chị nên đă được chứng kiến cả hai lần chị đối đầu với cán bộ hải quan và lần nào cũng thắng.

Chị ngạc nhiên, trố mắt nh́n tôi, rồi lấy hai tay bụm mặt, duyên dáng cười nói:
-Chết rồi, lần nào gặp anh cũng thấy em như "bà Chằng Lửa", mắc cở quá!

Nói chuyện xă giao một chút, khi bớt khoảng cách, chị chợt đề nghị:
-Năy giờ anh cứ gọi em bằng "Chị" nghe xấu hổ lắm. Thôi anh gọi bằng "em" hay bằng tên đi.

Tôi cười nói đùa:
-Ư chị muốn nói tôi già phải không?

Chị nh́n tôi một chút rồi bật cười:
-Anh hỏi cắc cớ quá, thật c̣n khó trả lời hơn khi nói chuyện với công an nữa.

Tôi cũng bật cười theo:
-Ok, vậy tên chị là ǵ nào để tôi gọi.
-Mai Linh.
-Ủa, vậy Mai Linh cùng họ Mai với tôi à?

Cô cười tinh nghịch:
-Không, em là họ nhà vua, tên là Mai Linh chứ không phải cùng họ Mai với anh.
-Th́ họ Mai tôi cũng có thời làm vua chứ bộ.

Sau một lúc chuyện tṛ vui vẻ, tôi mới từ từ hỏi:
-Mai Linh qua Mỹ lâu chưa?
-Dạ, cũng chưa lâu lắm.
-Vậy là Mai Linh đă từng sống với cộng sản?
-Đúng rồi, hồi cộng sản vô gia đ́nh em kẹt lại, ba em bị bắt đi tù cải tạo. C̣n lại mẹ và mấy chị em, thật khổ vô cùng. Đi học cũng không được, đi làm cũng không xong. Gia đ́nh phải cố bươn chải mà sống qua ngày.
-Thế gia đ́nh Mai Linh sinh sống bằng cách nào?
-Th́ làm đủ thứ nghề, thượng vàng, hạ cám, cái ǵ ra tiền đều phải làm.
-Có lúc nào khá không?
-Cũng có. Mới đầu th́ khổ lắm, nhưng từ từ học khôn. Có thời gian gia đ́nh em mở quán ăn ở Vũng Tàu, ngay băi trước. Lúc đó đă có một quán phở của một bà Bắc kỳ Hà Nội, tụi em mở quán bán cả phở lẫn bún ngay bên cạnh. Mỗi khi xe đ̣ các nơi đến, thấy mấy chị em chào đón vui vẻ th́ đều qua bên quán tụi em hết.
-Vậy mà bà ta để yên cho Mai Linh à?
-Đâu có, bà ta dữ lắm, cứ chạy ra ngoài đứng chửi tục tỉu hoài.

Tôi cười trêu:
-Chửi nhau là bà ta thua chắc rồi. Một ḿnh Mai Linh bà ta cũng đủ chết, huống chi cả mấy chị cùng hè nhau chửi th́ bà ta chạy có cờ.

Mai Linh cười hiền đáp:
-Đâu có anh. Dại ǵ mà chửi nhau với họ, mà muốn chửi cũng không lại mấy bà Bắc kỳ đó đâu.
-Thế rồi gia đ́nh Mai Linh làm sao?
-Mấy chị em đặt một máy phát thanh hát nhạc thật lớn chĩa qua phía bà ta. Thành ra bả chửi ǵ tụi em đâu có nghe mà chỉ có gia đ́nh bả nghe thôi.

Được dịp , tôi hỏi qua chuyện mà tôi vẫn thắc mắc:
-Có phải v́ thế mà Mai Linh ghét cộng sản không?
-Sao anh hỏi vậy?
-Tôi thấy thường người ta ngán, tránh có chuyện với tụi cán bộ hải quan, nhưng Mai Linh th́ ngược lại, h́nh như Mai Linh thích "kiếm chuyện" với tụi nó phải không?

Suy nghĩ một chút, Mai Linh trả lời:
-Anh nói có phần đúng. Em rất ghét thái độ hống hách, muốn làm tiền của tụi nó. Em về nhiều lần rồi chứ. Lần nào em cũng mong đụng độ với tụi nó và lần nào em cũng thắng 100 phần trăm.
-Bộ Mai Linh không sợ bị tụi nó làm khó sao?
-Có ǵ mà phải sợ chứ. Ḿnh về tiêu xài, nói chung là làm lợi cho dân, có mang đồ quốc cấm về đâu mà phải sợ, phải để cho tụi nó bắt nạt.
-Nhưng nhiều người vẫn sợ, vẫn cứ hối lộ.
-Th́ tại họ dại, họ nối giáo cho giặc. Em nói thật, chỉ cần 100 làm người như em là sẽ hết sạch cái vụ tham nhũng, hối lộ tại phi trường.
-Thế có bao giờ Mai Linh bị làm tiền ở hải quan chưa?
-Có chứ. Một lần em cũng mang nhiều hành lư về, tụi nó cũng đ̣i mở ra khám. Em cự th́ một đứa nói nhỏ "Chị bồi dưỡng cho một chút đi". Em tức ḿnh nói lớn "Tôi không hối lộ" rồi chỉ cái bảng treo trên tường "Anh không thấy bảng nói cấm hối lộ sao? Lẽ ra anh thấy ai hối lộ c̣n phải bắt họ v́ tội phạm pháp nữa chứ sao lại đ̣i hối lộ?" Tụi nó sợ quá, đẩy em đi cho mau.
-Trời đất, khó có ai mà gan lỳ như Mai Linh. Thường th́ mọi người đều e dè khi nói chuyện với tụi nó.
-Không phải lỳ mà là hiểu luật, hiểu tâm lư tụi nó. Tụi nó đ̣i hối lộ là tụi nó gian, tụi nó phải sợ ḿnh là người ngay chứ sao lại có chuyện người ngay đi sợ kẻ gian. Chính v́ sự sợ hăi vô lư của nhiều người mới tạo ra cái thói hống hách, coi thường người dân của đám công an, cán bộ. Anh nghĩ có phi lư không chứ khi mà ḿnh làm việc quần quật, đổ mồ hôi để có tiền rồi tự dưng phải dâng cho tụi nó ăn? Đă thế, chúng không cám ơn, mà ngược lại chính ḿnh lại c̣n phải khúm núm trước chúng nữa. Tại sao nhiều người không nghĩ ra như vậy?

Càng nói chuyện tôi càng thấy mến phục Mai Linh. Con người b́nh thường nói chuyện rất vui vẻ, nhỏ nhẹ, nhưng khi "đụng trận" th́ thật cứng cỏi, quyết liệt, và khi lư luận th́ thật sắc bén, thâm trầm.

Tôi chợt cảm thấy ḿnh may mắn, chuyến đi này đă được gặp một nữ anh thư, một con cháu đích thực của Bà Trưng, Bà Triệu. Mong rằng chị làm ăn khấm khá để có thêm nhiều dịp qua lại các phi trường Việt Nam.


Mđt